Како́ра 1 ’старая каржакаватая бяроза’ (
Како́ра 2 ’частка каркаса лодкі’ (
Како́ра 3 (
Како́ра 4 ’гультай’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Verbum
анлайнавы слоўніксухі́, ‑ая, ‑ое.
1. Не мокры, не прасякнуты вадою; не сыры.
2. Пазбаўлены вільгаці, з невялікай колькасцю вільгаці.
3. Прыгатаваны высушваннем; сушаны.
4. Не вадкі.
5. Пазбаўлены спажыўных сокаў, не жыццяздольны, засохлы, амярцвелы (пра расліны).
6.
7. Нішчымны, без нічога (пра хлеб).
8. Які дрэнна жывіцца з-за недастатковага выдзялення тлушчу тлушчавымі залозамі (пра скуру, валасы).
9. Які мае сухарлявы склад цела; хударлявы.
10.
11.
12. Пазбаўлены гучнасці, меладычнасці, мяккасці (пра гукі).
13. У выразе: сухі́ лік — азначае, што адзін з бакоў у працэсе гульні не набраў ні аднаго ачка.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
то́лькі,
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
час, ‑у,
1. Працягласць існавання ўсіх з’яў рэчаіснасць якая вымяраецца вякамі, гадамі, гадзінамі, мінутамі і пад.
2. Больш-менш пэўны прамежак у паслядоўнай змене гадзін, дзён, гадоў і пад., у які што‑н. адбываецца.
3. Нейкі пэўны момант у паслядоўнай змене гадзін, дзён, гадоў і пад.
4. Перыяд, эпоха, пэўная колькасць гадоў у жыцці чалавецтва, дзяржавы, народа і пад.
5. У філасофіі — усеагульная аб’ектыўная форма існавання матэрыі, якая праяўляецца ў працягласці і паслядоўнасці, неад’емна ад руху.
6. У лінгвістыцы — форма дзеяслова, якая выражае адносіны дзеяння або стану да моманту гаворкі або да якога‑н. іншага моманту.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рука́, ‑і,
1. Верхняя канечнасць чалавека ад плечавога сустава да канца пальцаў.
2. Верхняя канечнасць чалавека як прылада працы.
3.
4.
5.
6. Ва ўскосных склонах з прыназоўнікамі, а таксама з азначэннямі «правая», «левая», ужываецца ў значэнні: старана, бок.
7.
8.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
у I (перед словами, начинающимися на ў — ва, ува)
1. с
2. с
3. с
4. с
5. с
6. с
7. с
8. с
у II
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
як
I
II
2.
3.
4. (неясно как) как, ка́к-то;
5. (в каком положении, состоянии) как, что;
◊ вось як! — вот как!;
як жа — как же;
а як жа — а как же;
як жа так — как же так;
як след — как сле́дует;
як мага́ — изо все́х сил;
як бы́ццам — как бу́дто;
як папа́ла — как попа́ло;
як пры́йдзецца — как придётся;
як дуж — изо все́х сил;
як вялі́к — во весь рост;
як той каза́ў — как говори́тся;
як ні кажы́ — что ни говори́;
як ні круці́ — как ни крути́;
як бы там ні было́ — как бы там ни́ было;
як у сук — а) в цель; б)
як тут і было́ — точь-в-точь;
як руко́й зняло́ — как руко́й сняло́;
як ба́чыш — в два счёта;
як кот напла́каў — с гу́лькин нос;
як без рук — как без рук;
як ма́е быць — как сле́дует; по-настоя́щему;
як гукне́ш, так і адгукне́цца —
III союз
1.
2. временной как; (в предложениях с оттенком непосредственного следования одного действия за другим — ещё) когда́;
3. условный как, е́сли;
4. (при вводн. сл. и выражениях) как;
◊ як бы — как бы; как бу́дто, бу́дто, сло́вно; е́сли бы;
як бы не... — как бы не...;
як і — как и;
як..., так і — как..., так и;
як той... — что..., бу́дто...;
усё ро́ўна як — сло́вно как;
як то́лькі — как то́лько, лишь то́лько, лишь, едва́ то́лько, едва́; чуть;
між тым як — ме́жду тем как;
як ба́чыце —
як напры́клад —
як на то́е —
як я ве́даю —
IV частица,
◊ а як жа! — а) как бы не так! (как не так!); б) (при ответе на вопрос) а как же
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
і 1,
1. Дзесятая літара беларускага алфавіта.
2. Галосны гук пярэдняга рада верхняга пад’ёму.
•••
і 2,
I.
1. Ужываецца для злучэння аднародных членаў сказа і цэлых сказаў з аднароднымі паведамленнямі.
2. Злучае сказы, звязаныя адносінамі адначасовасці або паслядоўнасці падзей.
3. Злучае сказы, звязаныя: а) прычынна-выніковай залежнасцю.
4. Злучае сказы і члены сказа з супраціўнымі паведамленнямі.
II.
Злучае асобныя члены пералічэння, прычым можа стаяць перад кожным членам рада, у тым ліку і перад першым.
III.
1. Далучае сказы і асобныя члены сказа, якія дапаўняюць і развіваюць выказаную думку.
2. У спалучэнні з папярэдняй паўзай паказвае на раптоўнасць, нечаканасць новага дзеяння.
3. Ужываецца ў пачатку некалькіх сказаў пры абмалёўцы паслядоўнага развіцця і змены падзей.
IV.
У пачатку пытальных і клічных сказаў ужываецца для ўзмацнення выразнасці выказвання.
V.
Ужываецца ў значэнні, блізкім да злучніка «хоць» («хаця»).
VI.
Падкрэслівае ўнутраную сувязь з’яў, падзей; ставіцца перад выказнікам, набывае значэнне слоў: тады, то, так што.
•••
і 3,
1. Ужываецца для ўзмацнення сэнсу таго слова, перад якім стаіць.
2. Вылучае, падкрэслівае наступнае слова; па значэнню адпавядае часціцы «нават».
3. Адпавядае па значэнню часціцы «таксама».
•••
і 4,
1. Выражае высокую ступень якога‑н. пачуцця.
2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
свой, свайго́,
1.
2.
3. Уласцівы толькі дадзенай асобе або прадмету; своеасаблівы.
4. Прызначаны для каго‑, чаго‑н.; адпаведны, належны.
5. Які знаходзіцца ў сваяцкіх, сяброўскіх або іншых блізкіх адносінах, звязаны месцам жыхарства, сумеснай працай, агульнымі інтарэсамі і пад.
6.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сло́ва, ‑а,
1. Моўная адзінка, якая сваім гукавым саставам выражае паняцце аб прадмеце, працэсе, з’яве рэчаіснасці.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)