пагі́бель², -і, ж.
У выразах: у тры пагібелі гнуцца (сагнуцца) (разм.) —
1) вельмі нізка згінацца (сагнуцца);
2) перан. празмерна ўгоднічаць перад кім-н.; гнуць у тры пагібелі каго (што) — вельмі жорстка ўціскаць, прыгнятаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Прыпла́ч ’галашэнне па нябожчыку’ (віл., Жыв. сл.). Рус. прыпла́чка ’абрадавы вясельны плач’. Утварэнне ад *прыплакваць < плакаць з суф. ‑jь; аб суфіксацыі гл. Карскі 2–3, 23. Параўн. таксама рус. дыял. припла́кивать ’выконваць абрадавыя песні-галашэнні (на вяселлях, пахаваннях), галасіць’, укр. припла́кувати ’плакаць над кім-, чым-небудзь, аплакваць’, припла́кування ’плач, галашэнне’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Нагля́дчык ’чалавек, які за кім-, чым-н. наглядае’ (ТСБМ). Пры зафіксаваным яшчэ ў Насовіча дзеяслове нагляда́ць ’сачыць, назіраць’ дапушчэнне калькавання рус. надсмотрщик (Баханькоў, Весці АН БССР, 1981, 1, 116) мае неабавязковы характар, паколькі словаўтваральны тып, прадстаўлены назоўнікамі тыпу адга́дчык, прадуктыўны ў літаратурнай мове і адзначаны ў гаворках (Сцяцко, Афікс. наз., 75).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сула́дны, -ая, -ае.
1. з чым, чаму. Адпаведны чаму-н., згодны з кім-н.
Быць суладным з законам.
Суладныя рашэнні камісіі.
2. Зладжаны, гарманічны, дружны.
На вечарыне гучалі суладныя песні.
|| наз. сула́днасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
супярэ́чыць, -чу, -чыш, -чыць; незак.
1. каму. Пярэчыць, не згаджаючыся з кім-н.
С. бацьку.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.), чаму. Не адпавядаць, маючы ў сабе супярэчнасці.
Паказанні сведак супярэчылі адно аднаму.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
улада́рыць, -ру, -рыш, -рыць; незак.
1. Правіць краінай, дзяржавай, быць уладаром, мець уладу на кім-, чым-н.
У. над прыродай.
2. перан. Панаваць, займаць пануючае становішча.
На дварэ ўладарыць восень.
|| наз. улада́ранне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прасле́даваць, -дую, -дуеш, -дуе; -дуй; зак.
1. каго (што). Гнацца за кім-н., каб дагнаць, знішчыць.
П. звера.
П. ворага.
2. каго-што. Учыняць ганенні, прыгнятаць.
П. перадавых дзеячаў культуры.
|| наз. прасле́даванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыёмны, -ая, -ае.
1. гл. прыняць.
2. Які ўсынавіў каго-н. або ўсыноўлены кім-н.
П. бацька.
Прыёмная дачка.
3. у знач. наз. прыёмная, -ай, мн. -ыя, -ых, ж. Пакой для наведвальнікаў.
Прыёмная рэктара.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
свары́цца, свару́ся, сва́рышся, сва́рыцца; незак.
1. Распачынаць сварку, лаяцца з кім-н.
Сварацца жанчыны каля студні.
2. Крычаць на каго-н., лаяць за што-н.
На мужа сварылася жонка.
|| зак. пасвары́цца, -вару́ся, -ва́рышся, -ва́рыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сквіта́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны; зак., што (разм.).
1. Разлічыцца з кім-н., аддаць пазычанае.
С. даўгі.
2. У спорце: зрабіць лік аднолькавым; адыграцца.
С. мяч, шайбу (забіць мяч, шайбу) у адказ.
С. лік.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)