прыпе́рціся, -пру́ся, -прэ́шся, -прэ́цца; -про́мся, -праце́ся, -пру́цца; прыпёрся, -пе́рлася; -пры́ся; зак.
1. чым да каго-чаго. Стаўшы або сеўшы блізка да каго-, чаго-н., абаперціся верхняй часткай тулава на каго-, што-н.
П. спінай да дзвярэй.
2. Тое, што і прыперці (у 4 знач.; разм.).
Чаго ты сюды прыпёрся?
3. Знайсці прыстанішча, прыстроіцца дзе-н. (разм.).
Гэтаму чалавеку няма дзе часова п.
|| незак. прыпіра́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сартава́ць, -ту́ю, -ту́еш, -ту́е; -ту́й; -тава́ны; незак., што.
Размяркоўваць, раскладваць па сартах.
С. бульбу.
С. швейныя вырабы.
|| зак. рассартава́ць, -ту́ю, -ту́еш, -ту́е; -ту́й; -тава́ны.
|| наз. сартава́нне, -я, н. і сарціро́ўка, -і, ДМ -роўцы, ж.
|| прым. сартава́льны, -ая, -ае і сарціро́вачны, -ая, -ае.
Сартавальная машына.
Сарціровачная ўстаноўка.
○
Сартавальная горка — месца на чыгуначных пуцях, дзе фарміруюцца саставы (спец.).
Сартавальная станцыя — станцыя, дзе фарміруюць і расфарміроўваюць чыгуначныя саставы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
леге́нда², -ы, ДМ -дзе, мн. -ы, леге́нд і -аў, ж. (спец.).
1. Сукупнасць умоўных знакаў і тлумачэнняў да карты, схемы, плана і пад.
2. Надпіс на манеце.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
галго́фа, -ы, ж.
1. (з вялікай літары). Назва ўзгорка паблізу Іерусаліма, дзе, згодна з хрысціянскім веравучэннем, быў распяты Ісус Хрыстос.
2. перан. Месца пакут, нягод.
Узысці на галгофу.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
здра́да, -ы, М -дзе, мн. -ы, здрад, ж.
1. Здрадніцтва інтарэсам радзімы, пераход на бок ворага.
З. радзіме.
2. Парушэнне вернасці каму-, чаму-н.
З. сябру.
З. ідэалам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
злётаць, -аю, -аеш, -ае; зак.
1. Летучы, пабыць дзе-н.
З. на самалёце ў Полацк.
2. Хутка схадзіць, збегаць куды-н. (разм.).
Ты ўжо і ў магазін злётала?
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нара́да, -ы, ДМ -дзе, мн. -ы, -ра́д, ж.
1. Афіцыйнае пасяджэнне для абмеркавання якіх-н. спецыяльных пытанняў.
Вытворчая н.
2. Сумеснае абмеркаванне якога-н. пытання.
Сямейная н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насценгазе́та, -ы, ДМ -зе́це, мн. -ы, -зе́т, ж.
Скарачэнне: насценная газета — выданне, часцей рукапіснае, якое вывешваецца ў памяшканні той установы, грамадскай арганізацыі і пад., дзе яго рыхтуюць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
бруд, -у, М -дзе, м.
1. Тое, чым што-н. забруджана; гразь.
Б. на руках.
Куча бруду.
2. перан. Што-н. нізкае, амаральнае.
Жыць без бруду і падману.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вера́нда, -ы, ДМ -дзе, мн. -ы, -ра́нд і -аў, ж.
Адкрытая або зашклёная тэраса ўздоўж сцяны дома.
Адкрытая в.
|| прым. вера́ндавы, -ая, -ае і вера́ндны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)