Капшчы́зна, капшчы́на ’грашовы пабор з тых асоб, якія сыцілі мёд, варылі піва, рабілі гарэлку, трымалі корчмы’ (Гарб., Бел. арх., АВАК). Цытата з апошняй крыніцы, магчыма, сведчыць аб унутранай форме слова: «Капщизна одинакова по всему великому князьству Литовскому маеть быти брана, то есть: отъ меду копа грошей, от пива копа грошей… (XIV, 19, 1555) (гл. Гілевіч, Вопросы лит. и языка, 1968, 161). Тады капшчызна, капшчына ад капа (гл.). Гл. таксама сінанімічнае чопавае (Булахаў, Працы VIII, 119).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

-нь, пастпазіцыйная партыкула, якая далучаецца да займеннікаў тыпу штонь ’што-небудзь’, хтонь ’хто-небудзь’, прыслоўяў тыпу калінь ’калі-небудзь’ і пад., вядома яшчэ ст.-бел. штонь (1387), какійньколи (якія калі) (1432). Паводле Карскага (1, 323), можа выводзіцца з займенніка *(j)ь (ст.-слав. иже, параўн. він. скл. *нь) або з’яўляецца вынікам скарачэння не ці ні, параўн. ст.-бел. штонь есть дохода; паводле Копечнага (ESSJ SG, 1, 323), звязана з займеннікам *onъ (гл. ён).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

По́шліна ’мыта; дзяржаўны грашовы збор за тавары, якія ўвозяцца або вывозяцца’ (ТСБМ, Бяльк., Юрч. СНЛ), ст.-бел. пошлина, рус. по́шлина, стараж.-рус. пошьлина ’старажытны звычай’, пошьлъ ’старажытны, спрадвечны, звычайны’, літаральна: чьто пошьло есть (Праабражэнскі, 2, 119). Параўн., аднак: взял мець со собою по нашей пошлине (Пісьмо Рыжскай рады XIII ст.), што, паводле Станкевіча (Зб. тв., 1, 368), значыла ’як мы паслалі, загадалі, па нашаму загаду’, якое трэба выводзіць з пасылаць, слаць (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

ані́

1. нареч. ничу́ть, нима́ло, ниско́лько;

гэ́та яму́ а. не перашкаджа́еэ́то ему́ ничу́ть (нима́ло, ниско́лько) не меша́ет;

2. нареч., разг. (только при отрицании) как есть, во́все;

а. нічо́га не ве́дае — как естьо́все) ничего́ не зна́ет;

2. частица ни;

а. кро́шкі — ни кро́шки

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

лу́шчыць несов.

1. (очищать от скорлупы, кожицы, шелухи) лущи́ть, чи́стить; шелуши́ть;

2. (есть, разгрызая) грызть, щёлкать, лущи́ть;

3. с.-х. лущи́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

інтэ́рас, -су м., разг. (деловая надобность) де́ло;

у мяне́ да вас ёсць і. — у меня́ к вам есть де́ло;

добры і.! — хоро́шенькое де́ло!

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перахо́пліваць несов.

1. в разн. знач. перехва́тывать;

2. (есть наскоро, немного) перехва́тывать, переку́сывать;

3. разг. (проявлять неумеренность) перехва́тывать, переба́рщивать;

1, 2 см. перахапі́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

церабі́ць несов.

1. (лес) проруба́ть, прочища́ть;

2. (сучья) обруба́ть;

3. (овощи) чи́стить, обреза́ть;

4. (лён) тереби́ть, дёргать;

5. перен., разг. (жадно есть) уплета́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

аплята́ць несов.

1. оплета́ть; см. апле́сці 1;

2. перен., прост. (обманывать) опу́тывать, оплета́ть;

3. прост., шутл. (есть) уплета́ть, упи́сывать;

а. ка́шу — уплета́ть (упи́сывать) ка́шу

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перехва́тывать несов.

1. перахо́пліваць; перахва́тваць; (перенимать) перайма́ць;

2. (брать взаймы) разг. перахо́пліваць, перахва́тваць, пазыча́ць;

3. (наскоро есть) разг. перахо́пліваць, перахва́тваць; пераку́сваць;

4. (проявлять неумеренность) перабіра́ць (ме́ру); перахо́пліваць, перадава́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)