недохва́тка ж., прост. недахо́п, -пу м., няста́ча, -чы ж.; см. недоста́ча.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыга́на, ‑ы, ж.
Абл. Які‑н. недахоп; загана. Абы прыгана — усё на Сцяпана. Прымаўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
радзі́мы, -ая, -ае (нар.-паэт.).
Родны.
Р. край.
Сустракай, радзімая (наз.), дарагіх гасцей.
○
Радзімая пляма — прыроджанае змяненне скуры.
◊
Радзімая пляма — недахоп, які з’яўляецца перажыткам чаго-н.
Радзімыя плямы мінулага.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цэйтно́т, ‑у, М ‑ноце, м.
Спец. Недахоп часу на абдумванне чарговых хадоў (пры гульні ў шашкі, шахматы з гадзіннікам). Апынуцца ў цэйтноце. □ У такім жорсткім цэйтноце .. [шахматыст] нарабіў шмат памылак і прайграў. «Беларусь». // перан. Пра адчувальны недахоп часу ў якой‑н. справе.
[Ням. Zeitnot ад Zeit — час і Not — патрэба.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дальназо́ркасць, ‑і, ж.
Недахоп зроку, пры якім вочы дрэнна бачаць на блізкую адлегласць; проціл. блізарукасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Мэркамэ́нты ’клопаты, турботы’ (Бяльк.). Відаць, скажонае польск. mankament ’брак, недахоп, памылка, загана, хіба’, якое з італ. mencamento ’недахоп, дэфект, парушэнне’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Недахва́т ’недастача’, недохва́т ’нястача, беднасць; недахоп, брак’ (ТС), недахва́тка ’тс’ (Растарг.), недахва́тнасць ’недахоп’ (Мат. Маг.). З неда- і хвата́ць ’хапаць; быць дастатковым’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Зага́на ’недахоп’, ’выгавар’, дыял. маг. загу́на ’асуджэнне’ (Юрч.). Рус. смал. зага́на ’недахоп’, ’пакаранне’. Бязафіксны аддзеяслоўны (ад *заганіць, параўн. укр. зага́нити ’асудзіць’) назоўнік. Гл. ганьба.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
убо́гі, -ая, -ае.
1. Надта бедны, жабрацкі.
Убогая хаціна.
Убогая душа (перан.).
2. Які мае калецтва, фізічны недахоп (разм.).
Пышная душа ва ўбогім целе (прыказка). Падышла ўбогая (наз.).
|| наз. убо́гасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
хваро́ба, -ы, мн. -ы, -ро́б, ж.
1. Парушэнне нармальнай дзейнасці арганізма, недамаганне.
2. перан. Дрэнная схільнасць да чаго-н.; недахоп.
Гультайства — гэта х.
|| прым. хваро́бны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Хваробныя мікробы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)