вы́плюнуць сов. и однокр. вы́плюнуть;
○ ні в. ні праглыну́ць — проти́вно есть и жа́лко вы́плюнуть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
луза́ць несов.
1. лущи́ть; очища́ть (от скорлупы, кожуры);
2. (есть, разгрызая) грызть, щёлкать, лущи́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
парахаўні́ца ж., уст. пороховни́ца;
◊ ёсць яшчэ́ по́рах у ~цы — есть ещё по́рох в пороховни́це
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Пуры́м ’прыпар, гарачы час’ (полац., Жыв. НС), пурымы ’яўрэйскае свята’: пурымы не свято, а трасца не хвароба (Сержп.), ст.-бел. пуримь ’тс’; сюды ж пурьшэц ’невялікая булачка’ (пін., Сл. Брэс.). Запазычана з яўр. ригіт ’свята’ (Булыка, Лекс. запазыч., 184) < іўрыт. pur ’жэрабя’, сюжэт узнікнення свята гл. у кнізе “Зефір” у Скарынаўскім перакладзе Бібліі: И для того назвами суть дневе шые фуримь. То есть дневе жребиевь. Прото иже фуръ, еже исказуетсл жребеи вовержен есть до сосуда; параўн. укр. пу́рім ’тс’, польск. дыял. purum: pan Wojciech już purum, już sobie podchmielił (паводле Крэмера, Słowniczek, 311, — з лацінскай). На семантыку слова, магчыма, паўплывала пу́ры́ць ’гнаць, падганяць’ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
навора́чивать несов.
1. разг. наваро́чваць; нава́льваць;
2. (накручивать) разг. накру́чваць;
3. (есть с аппетитом) прост. упі́сваць, уміна́ць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хаце́нне ср. хоте́ние, жела́ние;
◊ на ўся́кае х. ёсць цярпе́нне — посл. на вся́кое хоте́нье есть терпе́нье
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
які́-ніякі́, род. яко́га-ніяко́га мест. неопр., разг. ко́е-како́й, кой-како́й; како́й ни есть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Тэза́ўрус ‘поўны тлумачальны слоўнік’ (ТСБМ), ст.-бел. тезаврусъ ‘тс’: в книгахъ тезаврусъ, то есть скарбом называють (1595 г., ГСБМ). Запазычана з лац. thesaurus, зафіксаванага ў лацінскамоўных тэкстах ВКЛ як ‘скарб, каштоўнасць, маёмасць’ (Жлутка, 335) з с.-грэч. θησαυρος ‘скарб, каштоўнасць, сховішча’. Значэнне ‘кніга, слоўнік’, відаць, пераноснае ад ‘тое, што запісана, улічана’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
уе́сці сов.
1. смочь есть;
тако́е салёнае, што не ўясі́ — тако́е солёное, что не смо́жешь есть;
2. уе́сть, уязви́ть, уколо́ть;
ну і ўеў жа я яго́ сяго́ння! — ну и уе́л (уязви́л, уколо́л) же я его́ сего́дня!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
далуза́ць сов.
1. (окончить очистку от скорлупы, кожуры) долущи́ть;
2. (окончить есть орехи, семечки и т.п.) догры́зть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)