наво́кала.
1. прысл. Тое, што і навокал (у 1 знач.).
Н. — поле ды лес.
2. прыназ. з Р. Тое, што і навокал (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
паго́ршаць, -аю, -аеш, -ае; зак.
Тое, што і пагоршыцца.
Было ліха ды пагоршала (прымаўка). Хвораму пагоршала (безас.).
|| наз. пагаршэ́нне, -я, н. і паго́ршанне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перашко́да ж., прям., перен. препя́тствие ср., поме́ха; прегра́да;
прыро́дныя ~ды — есте́ственные препя́тствия;
пераадо́льваць ~ды — преодолева́ть прегра́ды;
рабі́ць ~ды — чини́ть препя́тствия (поме́хи)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
лу́да лу́да, -ды ж., палу́да, -ды ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
быва́ла, часц. (разм.).
Паказвае на знач. дзеяння, якое здаралася ў мінулым раней, іншы раз.
Сядуць, б., ды люлькі закураць.
Раней, б., я часта хадзіў на паляванне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
му́лка, безас., у знач. вык.
Цвёрда.
М. сядзець.
◊
Мякка сцеле, ды мулка спаць — ужыв. ў дачыненні да таго, хто добры на словах, а не на справе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыро́да ж., в разн. знач. приро́да;
матэрыялісты́чнае разуме́нне ~ды — филос. материалисти́ческое понима́ние приро́ды;
пераўтварэ́нне ~ды — преобразова́ние приро́ды;
з’я́вы ~ды — явле́ния приро́ды;
п. мала́нкі — приро́да мо́лнии;
○ мёртвая п. — мёртвая приро́да;
жыва́я п. — жива́я приро́да;
◊ ад ~ды — от приро́ды;
на ўло́нні ~ды — на ло́не приро́ды;
гульня́ ~ды — игра́ приро́ды
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аблі́звацца, -аюся, -аешся, -аецца; незак.
1. гл. аблізацца.
2. перан. Глядзець на каго-, што-н. з зайздрасцю, з жаданнем атрымаць што-н. смачнае (разм.).
Глядзі ды аблізвайся.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чырк, выкл.
1. Ужыв. гукапераймальна для перадачы кароткага гуку пры трэнні.
2. у знач. вык. Ужыв. ў знач. дзеясл. чыркаць (разм.).
На кавалку паперы — ч. ды ч.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Немеси́да (Немези́да) миф. Немесі́да, -ды ж., Немезі́да, -ды ж.; перен. немезі́да, -ды ж.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)