ца́пацца, -аюся, -аешся, -аецца; незак. (разм.).
1. Хапацца рукамі, зубамі, кіпцюрамі і пад.
2. перан. Сварыцца, спрачацца.
Ц. з-за дробязі.
|| зак. паца́пацца, -аюся, -аешся, -аецца (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прывяза́цца, -яжу́ся, -я́жашся, -я́жацца; -яжы́ся; зак. (разм.).
1. Прымацавацца да чаго-н. вяроўкай.
П. поясам да слупа.
2. перан., да каго-чаго. Пачаць дакучаць, прыставаць.
П. з пытаннямі.
3. перан., да каго-чаго або за кім-чым. Пачаць неадступна ісці за кім-, чым-н.
Сабака прывязаўся да хлопчыка.
|| незак. прывя́звацца, -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
знахо́дзіцца несов.
1. находи́ться, оты́скиваться, обнару́живаться;
2. изы́скиваться;
3. выи́скиваться, находи́ться, объявля́ться;
1-3 см. знайсці́ся 1-3;
4. (быть, пребывать; иметь место, размещаться где-л.) находи́ться;
шко́ла з. за са́дам — шко́ла нахо́дится за са́дом;
я ~хо́джуся сяро́д сваі́х сябро́ў — я нахожу́сь среди́ свои́х друзе́й;
дэлега́цыя з. за мяжо́й — делега́ция нахо́дится за грани́цей;
5. (быть в каком-л. состоянии) находи́ться, состоя́ть; пребыва́ть;
з. ў ця́жкім ста́не — находи́ться (пребыва́ть) в тяжёлом состоя́нии;
з. пад нагля́дам — находи́ться (состоя́ть) под надзо́ром;
6. страд. находи́ться, оты́скиваться, обнару́живаться; изы́скиваться; поды́скиваться; см. знахо́дзіць 1-4
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
абрэ́з м., в разн. знач. обре́з;
а. кні́гі — обре́з кни́ги;
страля́ць з ~за — стреля́ть из обре́за;
◊ у а. — в обре́з
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пле́чы (род. плячэ́й)
1. см. плячо́;
2. только мн., порт. спи́нка ж.;
3. только мн. спина́ ж.;
штурхану́ць у п. — толкну́ть в спи́ну;
4. род. плеч карт. руба́шка;
◊ як гара́ з плячэ́й — как гора́ с плеч;
мець за пляча́мі — име́ть за плеча́ми;
паціска́ць пляча́мі — пожима́ть плеча́ми;
узвалі́ць на п. — взвали́ть на пле́чи;
з плеч дало́ў — с плеч доло́й;
як у бо́га за пляча́мі — как у Христа́ за па́зухой;
вы́везці (вы́несці) на сваі́х пляча́х — вы́везти (вы́нести) на свои́х плеча́х;
стая́ць за пляча́мі — (у каго) стоя́ть за спино́й (у кого);
сядзе́ць за пляча́мі — (чыімі) сиде́ть за спино́й (чьей);
за пляча́мі (у каго) рабі́ць (што) — за спино́й (у кого) де́лать (что);
за пляча́мі не насі́ць — в тя́гость не бу́дет; карма́н не дерёт;
ляжа́ць на пляча́х — лежа́ть на плеча́х;
з чужы́х плячэ́й — с чужо́го плеча́;
мець галаву́ на пляча́х — име́ть го́лову на плеча́х;
на пляча́х праці́ўніка — воен. на плеча́х проти́вника;
ко́сы са́жань у пляча́х — коса́я са́жень в плеча́х, пле́чи — коса́я са́же́нь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
віна́, -ы́, мн. ві́ны і (з ліч. 2, 3, 4) віны́, він, ж.
1. Нядобры ўчынак, правіннасць.
Разумець сваю віну.
Даказаць віну.
2. адз. Прычына, крыніца чаго-н. (неспрыяльнага).
Па чыёй-н. віне (гэта значыць з-за каго-н.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́паўзці, -зу, -зеш, -зе; вы́паўз, -зла; -зі; зак.
1. Выйсці паўзком, паўзучы.
В. праз шчыліну.
2. Павольна рухаючыся, з’явіцца.
З травы выпаўзла вужака.
З-за гары выпаўз аўтобус (перан.).
|| незак. выпаўза́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е і выпо́ўзваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разлічы́цца, -лічу́ся, -лі́чышся, -лі́чыцца; зак.
1. з кім. Цалкам расплаціцца з кім-н.
Р. з крэдыторамі.
2. перан., з кім. Адпомсціць каму-н. за што-н.; звесці рахункі з кім-н.
Р. з крыўдзіцелем.
3. Звольніцца, узяць разлік (разм.).
Р. на рабоце.
4. Зрабіць разлік у страі.
Па парадку нумароў разлічыся!
|| незак. разлі́чвацца, -аюся, -аешся, -аецца.
|| наз. разлі́к, -у, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ру́шыцца, -шуся, -шышся, -шыцца; зак. і незак.
1. зак. Скрануцца з месца, пачаць рух.
Р. з месца.
2. зак. Накіравацца куды-н.
Р. ў паход.
За кароткі час будаўніцтва значна рушылася наперад (перан.: атрымала далейшае развіццё).
3. незак. Тое, што і рухацца.
Ніхто не рушыцца з месцаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прапарцыяна́льнасць, -і, ж.
1. гл. прапарцыянальны.
2. У матэматыцы: залежнасць паміж велічынямі, пры якой павелічэнне адной з іх цягне за сабой змяненне другой у столькі ж разоў.
Прамая п. (пры якой з павелічэннем адной велічыні другая павялічваецца). Адваротная п. (пры якой з павелічэннем адной велічыні другая памяншаецца).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)