паабціра́ць сов.

1. (о многом, о многих) обтере́ть, отере́ть; утере́ть;

2. (о многом) стере́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

абшму́ляць сов., разг.

1. обтере́ть;

а. рэ́мень — обтере́ть реме́нь;

2. (ногу и т.п.) стере́ть, натере́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

стёртый

1. в разн. знач. сцёрты, мног. пасціра́ны;

2. (повреждённый трением) сцёрты, мног. пасціра́ны, наму́ляны, мног. панаму́льваны; см. стере́ть.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

порошо́к парашо́к, -шку́ и (о дозе лекарства) -шка́ м.;

зубно́й порошо́к зубны́ парашо́к;

лека́рство в порошка́х ляка́рства ў парашка́х;

◊

растере́ть (стере́ть) в порошо́к расце́рці (сце́рці) на (у) парашо́к;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

парашо́к, -шку́, (доза лекарства) -шка́ м., в разн. знач. порошо́к;

зубны́ п. — зубно́й порошо́к;

п. аспіры́ну — порошо́к аспири́на;

◊ сце́рці на п. — (каго) стере́ть в порошо́к (кого)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

садра́ць сов.

1. (кору, шкуру) содра́ть, снять; (резким движением снять прикреплённое, надетое — ещё) сорва́ть;

2. (о струпе, прыще) содра́ть, счеса́ть, сковырну́ть;

3. (измельчить тёркой) стере́ть;

4. разг. (дорого взять за что-л.) содра́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

паце́рці сов.

1. потере́ть;

п. руко́й шчаку́ — потере́ть руко́й щеку́;

п. во́чы — потере́ть глаза́;

2. растере́ть;

п. фа́рбу — растере́ть кра́ску;

3. (лён, коноплю) перемя́ть;

4. (ягоды и т.п.) помя́ть, подави́ть;

5. (повредить трением) натере́ть, стере́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мука́ ж., в разн. знач. мука́;

пытлява́ная м. — пеклева́нная мука́;

мармуро́вая м. — мра́морная мука́;

◊ сце́рці на муку́ — стере́ть в порошо́к;

пераме́лецца — м. бу́дзе — посл. переме́лется — мука́ бу́дет;

кармі́ муко́ю, дык по́йдзе руко́ю — посл. не гони́ кнуто́м, а гони́ овсо́м

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Пу́тра 1 ’кіслая мучная страва, саладуха’ (ТСБМ, Яруш.; в.-дзв., паст., брасл., віл., Сл. ПЗБ; мядз., Нар. словатв.; полац., Нар. сл.; Янук.; Нік. Очерки; Касп., Бяльк., ТС), ’цура’ (в.-дзв., Сл. ПЗБ), ’нясмачная, няякасная страва’ (брасл., в.-дзв., Сл. ПЗБ), ’страва з прасеянай жытняй мукі, заквашаная і запраўленая расцёртымі ягадамі’ (Малч.), ’усё, што робіць ежу крухмалістай’ (“как бы пудрит”) (Шн., 3), ’рэдкая гразь, балота’, ’раска на вадзе, якую ядуць качкі’ (гродз., ABSl, 9, 118), н. р. пу́тро ’саладуха’ (ТС), сюды ж путра́ны ’саладушны, зроблены з путры’ (Касп.), путря́нъй ’густы’ (гарад.; Нар. лекс.), параўн. укр. пу́тря ’страва з варанага ячменю і салодкага квасу’, рус. пу́тра, пу́тря, путро́ ’пойла з мукой; пшонная каша з маслам’. Запазычанне, у якасці крыніцы часцей за ўсё называецца літ. putrà ’рэдкая каша; поліўка; пойла’, лац. putra ’тс’ (Блесэ, SB, 5, 17–18, з літ-рай; Фасмер, 3, 413; гл. таксама Лаўчутэ, Балтизмы, 21, з літ-рай); бел. путра (“родъ худаго супа”) збліжаў з эст. pudder, puddro ’каша’ яшчэ Шымкевіч (Шымк. Собр.), параўн. таксама фін. puuro ’страва з мукі’, крыніцай запазычання якіх лічацца балтыйскія словы, што выводзяцца ад pùsti ’ўздувацца, набухаць’ (Фрэнкель, 681). Паводле Непакупнага (ABSl, 9, 118), гэта матывацыя пацвярджаецца ў адносінах да геаграфічных тэрмінаў, параўн. палес. зду́ховіна ’дрыгва’; Тапароў зыходным для гідронімаў з элементам put‑r‑ лічыць значэнне ’нешта разлезлае, няўстойлівае, нізкаякаснае’ і адносіць сюды літ. pùtryti, putróti ’чмякаць’, pùtarnoti ’плявузгаць’, лат. putrât, putruôt ’тс’, а таксама рус. пу́трить ’лаять’ (“что-то вроде ’разнести в пух и прах’, ’стереть в порошок’, ’размазать’”), што ўзыходзяць да і.-е. peu̯‑r *pou̯‑, *pū̆‑ з элементам ‑r‑ і семантыкай ’успухаць, раздавацца, разрэджвацца’ і ’гніць, раскладацца’ (Балто-слав. иссл., 1988–1996, 277). Параўн., аднак, заўвагу Віцьбіча: “Путра — усяго толькі нацыянальная латышская зацірка, якую часта можна спаткаць на стале латышскіх беднякоў” (Полымя, 1998, 3, 258), а таксама гродз. пу́тра (Цых.), по́тра (Скарбы) ’пацяруха’: перацерлі мышы зерне ў кублі, адна путра, што дазваляе хаця б для часткі слоў дапусціць сувязь з церці, тру (гл.).

Пу́тра 2 ’лёгкія’ (мазыр., Шатал.). Няясна; магчыма, звязана з *ǫtrь ’унутранасці’, параўн. нутро́ ’сярэдзіна, вантробы’ (гл.), вагку́ша ’пячонка’, лёгку́ша ’лёгкія’.

Пу́тра 3 ’пацяруха’ (Цых.). Гл. по́тра ’тс’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

земля́ в разн. знач. зямля́, -лі́ ж.;

де́вственная земля́ не́руш, цаліна́;

па́стбищная земля́ па́ша;

па́хотная земля́ во́рная зямля́;

уса́дебная земля́ сядзі́бная зямля́;

◊

земли́ под собо́й не чу́ять (не слы́шать) зямлі́ пад сабо́ю не чуць;

сло́вно из-под земли́ вы́рос бы́ццам з-пад зямлі́ вы́рас;

земля́ гори́т под нога́ми (у кого) зямля́ гары́ць пад нага́мі (у каго);

соль земли́ соль зямлі́;

за три́девять земе́ль за тры́дзевяць зяме́ль;

от земли́ не вида́ть ад зямлі́ не віда́ць;

как (то́чно) сквозь землю провали́лся як скрозь зямлю́ правалі́ўся;

ви́деть на два арши́на под землёй ба́чыць на тры са́жні пад зямлёй;

(отлича́ться) как не́бо от земли́ (адро́знівацца) як не́ба ад зямлі́;

найти́ под землёй знайсці́ пад зямлёй;

из-под земли́ доста́ть з-пад зямлі́ даста́ць (вы́капаць);

сровня́ть с землёй зраўнава́ць з зямлёй;

стере́ть с лица́ земли́ сце́рці (зме́сці) з тва́ру зямлі́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)