му́чыцца, ‑чуся, ‑чышся, ‑чыцца; незак.
1. Цярпець мукі; пакутаваць. — Страляй!.. Страляй!.. Толькі разам з дзеткамі, каб не мучыліся ў лапах вашых!.. — не ўнімалася Марыля. Нікановіч. [Сабіна:] — Гэта ж праз вас я мучуся, жывучы з нялюбым, праз вас не ведаю шчасця... Сачанка. // чым. Пакутаваць ад якой‑н. хваробы, болю. Мучыцца жыватом. // чым. Вельмі непакоіцца, перажываць, клапоцячыся аб кім‑, чым‑н. Мучыцца ж бедны думкай штодзённай, Каб голад са свету не звёў. Купала.
2. Разм. Рабіць што‑н. з вялікім намаганнем, без асаблівага поспеху. Дзве гадзіны мучыліся.. [хлопцы] і знялі [з барсука] не скуру, а нейкія лахманы. Маўр.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
усачы́ць, усачу, усочыш, усочыць; зак., каго-што, за кім-чым.
1. Назіраючы, сочачы за кім‑, чым‑н., паспець заўважыць, убачыць што‑н. У Мінску штодня адбываліся арышты. Абстаноўка там мянялася часта і ўсачыць ён усімі зменамі ў падполлі было надзвычай цяжка. Дзенісевіч. Творчы працэс вельмі складаны, за ім не ўсочыш і не ўціснеш у нейкія формулы. Сяргейчык.
2. Назіраючы за кім‑, чым‑н., не дапусціць чаго‑н. непажаданага, утрымаць ад якіх‑н. непажаданых учынкаў. Аднак увесь час усачыць за Панцем было нялёгка. Што больш хлапчук падрастаў, то ўсё горш рабіўся непаседлівы. Кулакоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дуба́сіць, -а́шу, -а́сіш, -а́сіць; незак. (разм.).
1. каго (што). Жорстка, бязлітасна біць.
Яго ўжо не раз дубасілі за пакражу.
2. па чым, у што. Моцна стукаць.
Д. у дзверы.
|| зак. аддуба́сіць, -а́шу, -а́сіш, -а́сіць (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дыста́нцыя, -і, мн. -і, -цый, ж.
1. Адлегласць, прамежак паміж чым-н.
Забег на кароткую дыстанцыю.
Сысці з дыстанцыі.
2. Участак адміністрацыйна-тэхнічнага падзелу чыгуначнага, шасэйнага або воднага пуці.
Начальнік дыстанцыі.
|| прым. дыстанцы́йны, -ая, -ае.
Дыстанцыйнае кіраванне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
закле́іць, -е́ю, -е́іш, -е́іць; -е́ены; зак., што.
Закрыць, змацаваць чым-н. клейкім.
З. канверт.
З. вокны на зіму.
З. ранку пластырам.
|| незак. закле́йваць, -аю, -аеш, -ае.
|| наз. закле́йванне, -я, н. і закле́йка, -і, ДМ -йцы, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
крап, -у, м.
1. Дробныя, іншага колеру плямкі, крапіны на чым-н.
Белы мармур з шэрым крапам.
2. Умоўная паметка на рубашцы ігральнай карты.
Шулерскі к.
|| прым. кра́павы, -ая, -ае і краплёны, -ая, -ае (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
купа́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца; незак.
1. Апусціўшыся ў ваду, абмывацца, плаваць, асвяжацца.
К. ў моры.
2. перан., у чым, ад чаго. Мець, скарыстоўваць чаго-н. залішне многа, цешыцца ад чаго-н.
К. ў грашах.
К. ў шчасці.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ко́нчыцца, -чуся, -чышся, -чыцца; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Прыйсці да канца, спыніцца, завяршыцца чым-н.
Навучальны год кончыўся.
Ніткі кончыліся.
Гульня кончылася перамогай.
2. Памерці ў пакутах (разм.).
|| незак. канча́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
во́льнасць, -і, мн. -і, -ей, ж.
1. гл. вольны.
2. Свабода, незалежнасць.
Барацьба за в.
3. Бесцырымоннасць, фамільярнасць у паводзінах, развязнасць.
Залішняя в. у абыходжанні.
4. Адступленне ад агульных правіл, ад нормы ў чым-н.
Паэтычная в.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зло́сны, -ая, -ае.
1. Поўны злосці, нядобразычлівасці.
З. паклёп.
Злосныя намеры.
2. Сярдзіты, куслівы, злы (пра жывёл).
З. сабака.
3. Свядома нядобрасумленны.
З. банкрут.
4. Закаранелы ў чым-н. заганным.
З. парушальнік дысцыпліны.
|| наз. зло́снасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)