перакава́ны, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад перакаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ара́ла, -а, н.
1. уст. Прылада для ворыва, саха.
2. У выразе: перакаваць мячы на аралы (высок.) — скончыўшы вайну, пачаць мірна працаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пераку́ць, ‑кую, ‑куеш, ‑куе; ‑куём, ‑куяце; зак., што.
Тое, што і перакаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
перакава́ны в разн. знач. переко́ванный; см. перакава́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перако́ўка, ‑і, ДМ ‑коўцы, ж.
Дзеянне паводле дзеясл. перакоўваць — перакаваць (у 1, 3 і 4 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
перако́ўваць несов., в разн. знач. переко́вывать; см. перакава́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ора́ло уст., обл. ара́ла, -ла ср.;
перекова́ть мечи́ на ора́ла перакава́ць мячы́ на ара́лы.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ара́ла ср., уст. (соха) ора́ло;
◊ перакава́ць мячы́ на ~лы — перекова́ть мечи́ на ора́ла
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
меч (род. мяча́) м. меч;
◊ адда́ць агню́ і мячу́ — преда́ть огню́ и мечу́;
дамо́клаў м. — домо́клов меч;
скрыжава́ць мячы́ — скрести́ть мечи́;
падня́ць м. — подня́ть меч;
перакава́ць мячы́ на ара́лы — перекова́ть мечи́ на ора́ла;
агнём і мячо́м — огнём и мечо́м;
пакая́ннай галавы́ меч не сячэ́ — посл. пови́нную го́лову меч не сечёт
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кло́пат, ‑у, М ‑паце, м.
1. Неспакойная думка пра што‑н.; сканцэнтраванасць думак над ажыццяўленнем чаго‑н. Набліжалася сяўба жыта, і Андрэй ад клопатаў і турбот не знаходзіў сабе месца. Чарнышэвіч. // з інф. Задача, справа. І клопат мой — дапамагчы Зямлі ў вялікай справе: Перакаваць хутчэй мячы На кельмы і аралы. Кляўко. Першы клопат хлебаробаў раёна — барацьба за выкананне прынятых абавязацельстваў. «Звязда».
2. Увага да патрэб і запатрабаванняў каго‑н. Праявіць клопат. Дзякаваць за клопаты. Клопаты партыі аб дабрабыце працоўных. // звычайна мн. (кло́паты, ‑аў). Турботы, справы. У Наталлі, як звычайна ў гаспадыні ў святочны дзень, было безліч дробных клопатаў па гаспадарцы: то заслаць, то прыбраць, то выцерці пыл, то падумаць, што згатаваць паесці. Скрыган. Не мела баба клопату — купіла парася. Прыказка.
3. Трывожны стан; непакой, хваляванне. Клопат не адступае, трывожыць — трэба прарывацца, чакаць нельга — заўтра зрабіць гэта будзе цяжэй. Праціўнік яшчэ не ўмацаваўся, не ў поўнай сіле. Мележ.
•••
Вялікі клопат (іран.) — пра тое, што не заслугоўвае ніякай увагі.
Не было клопату гл. быць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)