бяспло́дны, -ая, -ае.
1. Няздольны даваць патомства.
2. Неўрадлівы.
Бясплодная глеба.
3. перан. Які не дае ніякіх вынікаў.
Бясплодныя спробы.
|| наз. бяспло́днасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
небаяздо́льны, ‑ая, ‑ае.
Няздольны весці бой. Небаяздольная дывізія.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
няпла́ўкі, ‑ая, ‑ае.
Няздольны (лёгка) плавіцца. Няплаўкія металы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
непразо́рлівы, ‑ая, ‑ае.
Няздольны правільна прадбачыць пітон., непрадбачлівы. Непразорлівы чалавек.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
непрацаздо́льны, ‑ая, ‑ае.
Няздольны да працы (па ўзросту, хваробе і пад.). Непрацаздольны чалавек.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
недаўгаве́чны, ‑ая, ‑ае.
Няздольны жыць, існаваць на працягу доўгага часу. Недаўгавечнае дрэва. Недаўгавечная машына.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
неправаздо́льны, ‑ая, ‑ае.
Спец. Які не мае юрыдычных правоў і няздольны несці юрыдычныя абавязкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Нязда́ра (незда́ра) ’няздольны да працы; нязграбны’ (Цых., Сл. ПЗБ, Сцяшк.), ’бяздарны’ (Яруш.). Да здарыцца ’удацца’ (Нас.), параўн. не́ўдаль ’няўдаліца’, нязда́тны ’няздольны’ і пад.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Негадзя́й ’нягоднік, паганец’ (Ян.), негодзя́й ’няздольны да працы, ні да чаго не варты чалавек; гультай, нягоднік’, негодзя́йка ’няздатная да працы, няўмелая жанчына’ (ТС), неґаджа́й (ніґаджай) ’неахайны чалавек’ (Сцяц.), укр. негодя́й ’няварты, няздольны да дзеяння чалавек’, рус. негодя́й ’няздольны для справы чалавек; гультай’. Аддзеяслоўны назоўнік, параўн. не гадзіцца (негодзицьца, Нас.) ’быць непрыгодным’, негадзі́вы ’непрыгодны’ (Некр.), негадзя́вы, негадзя́шчы ’паганы; непрыдатны’ (Сл. ПЗБ), ’няздатны; непрывабны, непрыгодны; нядобры, паганы’ (Ян.), ’няздольны да працы, слабы’ (ТС), не́гадзь ’няздольны чалавек’ (Растарг.). Суфіксацыя, як у валача́й ’валацуга’ і пад. (гл. Сцяцко, Афікс. наз., 23, а таксама Львоў, РР, 1969, 4, 100–101). Гл. нягоднік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
блізару́кі, ‑ая, ‑ае.
1. Няздольны бачыць на далёкую адлегласць. Камісар быў блізарукі і ўвесь час жмурыў свае чорныя вочы. Сіняўскі. Левін доўга крывіўся, упёршыся блізарукімі вачамі ў паперку, на якой было напісана небагатае меню. Карпюк.
2. перан. Няздольны ахапіць з’яву з усіх бакоў; недальнабачны. Блізарукая палітыка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)