ахало́джванне ср. охлажде́ние; см. ахало́джваць 1
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прохлажда́ть несов., разг., уст. прахало́джваць, ахало́джваць; асту́джваць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
маро́зіць, -ро́жу, -ро́зіш, -ро́зіць; незак.
1. Моцна ахалоджваць, замарожваць што-н.
М. яблыкі.
2. каго-што. Нішчыць холадам, марозам.
М. прусакоў.
3. безас. Пра марознае, халоднае надвор’е.
З раніцы марозіць.
|| прым. маразі́льны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
захаладжа́ць
‘халаднець; ахалоджваць, астуджваць каго-небудзь, што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
захаладжа́ю |
захаладжа́ем |
| 2-я ас. |
захаладжа́еш |
захаладжа́еце |
| 3-я ас. |
захаладжа́е |
захаладжа́юць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
захаладжа́ў |
захаладжа́лі |
| ж. |
захаладжа́ла |
| н. |
захаладжа́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
захаладжа́й |
захаладжа́йце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
захаладжа́ючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
захало́джваць
‘халаднець; ахалоджваць, астуджваць каго-небудзь, што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
захало́джваю |
захало́джваем |
| 2-я ас. |
захало́джваеш |
захало́джваеце |
| 3-я ас. |
захало́джвае |
захало́джваюць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
захало́джваў |
захало́джвалі |
| ж. |
захало́джвала |
| н. |
захало́джвала |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
захало́джвай |
захало́джвайце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
захало́джваючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
сцю́жыць
‘ахалоджваць што-небудзь і без прамога дапаўнення (пра з'явы прыроды)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
сцю́жу |
сцю́жым |
| 2-я ас. |
сцю́жыш |
сцю́жыце |
| 3-я ас. |
сцю́жыць |
сцю́жаць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
сцю́жыў |
сцю́жылі |
| ж. |
сцю́жыла |
| н. |
сцю́жыла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
сцю́ж |
сцю́жце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
сцю́жачы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
халадзі́ць, -ладжу́, -ло́дзіш, -ло́дзіць; незак.
1. што. Рабіць халодным, ахалоджваць, астуджваць.
Раса халодзіць ногі.
2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.), каго-што і без дап. Выклікаць адчуванне холаду.
Вецер дзьмуў у спіну і прыемна халадзіў.
Страх халадзіў кроў у жылах (перан.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
маро́зіць, ‑рожу, ‑розіш, ‑розіць; незак.
1. каго-што. Моцна ахалоджваць; прымушалі, мерзнуць, зябнуць. Вада марозіла рукі так, што аж дубянелі кончыкі пальцаў. «Звязда». // Нішчыць холадам, марозам. Марозіць прусакоў.
2. што. Замарожваць што‑н., каб захаваць надалей. Марозіць яблыкі.
3. безас. Пра марозную, халодную пагоду. Хоць снегу ўжо не было, але марозіла моцна. Асіпенка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ахало́джвацца несов.
1. (становиться холодным) охлажда́ться, охладева́ть, остыва́ть;
2. (освежаться на воздухе) прохлажда́ться, освежа́ться;
3. страд. охлажда́ться; остужа́ться, прохлажда́ться; прохола́живаться; см. ахало́джваць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
халадзі́ць, ‑ладжу, ‑лодзіш, ‑лодзіць; незак., каго-што.
1. Рабіць халодным; ахалоджваць, астуджваць. Ралля дробна рассыпалася пад плугам і прыемна халадзіла босыя ногі. Чорны. На аўсе яшчэ не абсохла раса. Яна мочыць і халодзіць ногі. Крапіва. / у безас. ужыв. Сёння ў машыне не было да чаго прычапіцца, таму.. [Якаў] адчуў, як пачало халадзіць спіну, і хутка вылез. Кулакоўскі.
2. і без дап. Выклікаць адчуванне холаду. Два грузчыкі.. умасціліся спераду, каля самай кабіны, тварамі супроць ветру, які не пыліць ім у вочы, а толькі прыемна халодзіць. Брыль. Ніна прыпала да вады, якая здалася вельмі чыстай і прыемна халадзіла, — піла, піла і ўсё не магла задаволіцца. Мележ.
3. перан. (звычайна са словамі «сэрца», «душу», «кроў» і пад.). Агортваць холадам пры моцным хваляванні, страху і пад. [Сцяпан] моцна адчуў сваю самотнасць. Гэта пачуццё пракрадвалася і халадзіла яго душу і раней. Дуброўскі. / у безас. ужыв. Ад страху ўсяго.. [Лёньку] халадзіла, і ляцеў ён бы на крылах. Капыловіч.
4. безас. без дап. Пра халоднае надвор’е. Дні стаялі пагодлівыя, а па начах ужо халадзіла, сяды-тады націскаў марозік. Кулакоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)