ука́з, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Пастанова вярхоўнага органа ўлады, якая мае сілу закона.
У.
Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
2. у знач. вык., каму, звычайна з адмоўем. Аўтарытэт, узор для пераймання, указчык (разм.).
Ты мне тут не ў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
звы́кла нареч. и в знач. сказ. привы́чно; обы́чно;
з. папра́віць ху́стку — привы́чно попра́вить плато́к;
усё мне тут знаёма і з. — всё мне здесь знако́мо и привы́чно
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
по́мніцца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -іцца; незак.
1. Захоўвацца, утрымлівацца ў памяці, не забывацца.
Мне помняцца тыя дні.
2. у знач. пабочн. сл. по́мніцца (у 3 ас. адз.). Як у памяці.
Помніцца, вы тады прыходзілі да нас.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
приводи́тьсяI несов.;
1. безл., разг. даво́дзіцца, прыхо́дзіцца; (случаться) здара́цца; см. привести́сь;
2. (о родстве) даво́дзіцца, прыхо́дзіцца;
он приво́дится мне племя́нником ён даво́дзіцца (прыхо́дзіцца) мне пляме́ннікам.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыйсці́ся, прыйду́ся, пры́йдзешся, пры́йдзецца; прыйшо́ўся, -шла́ся, -ло́ся; прыйдзі́ся; зак.
1. Аказацца адпаведным, падыходзячым.
Туфлі прыйшліся па густу.
Зрабіць што-н. як прыйдзецца (сяк-так; разм.). Есці што прыйдзецца (што трапіцца, што знойдзецца; разм.).
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Супасці з чым-н.; трапіць куды-н., у што-н.
Свята прыйшлося на нядзелю.
3. безас. Выпасці на долю.
Мне не прыйшлося многа вучыцца.
На кожнага прыйшлося па дваццаць рублёў.
4. безас., з інф. Аказацца вымушаным (што-н. рабіць).
Мне прыйдзецца тэрмінова паехаць.
|| незак. прыхо́дзіцца, -джуся, -дзішся, -дзіцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жы́цца, жыве́цца; безас., незак., каму (разм.).
1. з прысл. Пра наяўнасць тых або іншых умоў жыцця.
Добра яму жывецца.
2. з адмоўем. Няма жадання або не падабаецца дзе-н. жыць.
Не жывецца мне без сына.
Не жывецца бацьку ў новай хаце.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заду́мацца, -аюся, -аешся, -аецца; зак.
1. Аддацца думкам, пачаць думаць, разважаць над чым-н.
Ёсць над чым з.
З. на момант.
2. безас., каму з інф. Прыйсці ў галаву, захацецца (разм.).
Задумалася мне схадзіць у ягады.
|| незак. заду́мвацца, -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дуры́ць, дуру́, ду́рыш, ду́рыць; незак. (разм.).
1. Ап’яняць, дурманіць.
Пах кветак дурыць галаву.
2. Падманваць, збіваць з толку.
Не дуры галавы.
3. Рабіць глупства, недарэчныя ўчынкі.
Ты мне не дуры!
|| зак. задуры́ць, -дуру́, -ду́рыш, -ду́рыць; -ду́раны (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
о, выкл.
1. Выражае пачуццё здзіўлення, захаплення, абурэння і пад.
О, якая ў вас прасторная кватэра!
О, якія тут чароўныя мясціны!
О, як гэта ўсё мне надакучыла.
2. Ужыв. для ўзмацнення экспрэсіўнасці выказвання.
О, як хочацца ўсё гэта хутчэй забыць!
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прамя́ць, -мну́, -мне́ш, -мне́; -мнём, -мняце́, -мну́ць; -мні; -мя́ты; зак., каго-што (разм.).
Даць размяцца, рухам прывесці ў нармальны стан (пасля ляжання, стаяння і пад.).
П. коней. П. ногі.
|| незак. праміна́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. прамі́нка, -і, ДМ -нцы, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)