Verbum

САКАЛО́ЎСКІ (Несцер Фёдаравіч) (9.11.1902, в. Вешкі Докшыцкага р-на Віцебскай вобл. — 13.11.1950),

бел. кампазітар, хормайстар, фалькларыст. Скончыў Мінскі муз. тэхнікум (1931, кл. М.​Аладава), вучыўся ў Бел. кансерваторыі (1932—35). З 1926 акцёр і хормайстар БДТ-3, з 1931 кіраўнік самадз. хораў. У 1937—41 адзін з арганізатараў і хормайстар Ансамбля беларускай народнай песні і танца Беларускай філармоніі. З 1943 маст. кіраўнік Палескага абл. ансамбля песні і танца, з 1944 нач. аддзела маст. самадзейнасці Упраўлення па справах мастацтваў пры СНК БССР, з 1946 ст. рэдактар рэдакцыі муз. л-ры Белдзяржвыдавецтва. Аўтар музыкі Дзярж. гімна БССР (верш М.​Клімковіча), многіх хароў, песень на вершы Я.​Купалы, Я.​Коласа, П.​Броўкі, А.​Русака, М.​Чарота і інш., інстр. мініяцюр, вак. сюіт на тэмы бел. нар. песень. Запісаў і апрацаваў больш за 500 бел. нар. песень (у т. л. «Ой ты, белая бярозанька», «Падушачка», «Чабарок», «Чаму зязюля не кукавала») і найгрышаў.

Літ.:

Нісневіч І.Г. Кампазітар Нестар Сакалоўскі. Мн., 1969.

Дз.​М.​Жураўлёў, Т.​Г.​Слабодчыкава.

т. 14, с. 87

САКАЛО́ЎСКІ (Уладзімір Лявонцьевіч) (н. 4.6.1930, в. Мяльканавічы Слонімскага р-на Гродзенскай вобл.),

бел. літаратуразнавец. Канд. філал. н. (1977). Скончыў Гродзенскі пед. ін-т (1953). Настаўнічаў. У 1962—69 працаваў перакладчыкам у ГДР. Выкладаў ням. мову ў Рыжскім ін-це інжынераў грамадз. авіяцыі (1971—78). У 1977—91 (з перапынкам) супрацоўнік Ін-та л-ры АН Беларусі, у 1991—94 у Нац. навук.-асветным цэнтры імя Ф.​Скарыны. З 1993 прэзідэнт Бел.-ням. асацыяцыі культ.-асв. ініцыятыў. Друкуецца з 1972. Даследуе ўзаемасувязі і распаўсюджанне бел. л-ры за мяжой (манаграфіі «Пара станаўлення: Вопыт параўнальнага вывучэння беларускай і некаторых класічных зарубежных літаратур», 1986; «Беларуская літаратура ў ГДР», 1988). Адзін з аўтараў даследавання «Беларуская савецкая літаратура за мяжой» (1988). Аўтар арт. пра Р.​Абіхта, І.​Бехера, Г.​Бідэра, І.​В.​Гётэ, А.​Макміліна, М.​Маскаліка, М.​Нага, Н.​Рандава і інш. З 1995 на пасадзе праф. Бонскага ун-та выконвае тэму ў 3 т. «Беларусь і Германія: Інтэлектуальна-культурныя адносіны (1914—1941)» (т. 1, 2000). Уклаў зб. на ням. і бел. мовах «Беларускія апавяданні» (2000). На бел. мову пераклаў працу А.​Цеханавецкага «Міхал Казімір Агінскі і яго «сядзіба музаў» у Слоніме» (1993).

Літ.:

Уладзімір Сакалоўскі: Біябібліягр. нарыс. Мн., 2000.

І.​У.​Саламевіч.

т. 14, с. 87

САКАЛО́ЎСКІ (Міхаіл Паўлавіч) (19.11.1887, г. Ржэў Цвярской вобл., Расія — 18.5.1977),

бел. і рас. вучоны ў галіне хірургіі. Д-р мед. н., праф. (1922). Скончыў Маскоўскі ун-т (1911). З 1922 кіраўнік хірург. клінік Мінскага мед. ін-та. З 1936 кіраўнік хірург. клінік у Варонежскім і Адэскім мед. ін-тах, з 1965 навук. кансультант Адэскага мед. ін-та. Навук. працы па пытаннях агульнай і прыватнай хірургіі.

Тв.:

Кароткі падручнік па аперацыйнай хірургіі. Мн., 1932;

Коллоидально-осмотическое давление сыворотки при хирургических заболеваниях // Вестн. хирургии им. И.​И.​Грекова. 1934. Т. 34, кн. 100.

т. 14, с. 87

САКАЛО́ЎСКІ (Анатоль Міхайлавіч) (н. 2.1.1937, в. Палікараўка Слуцкага р-на Мінскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі. Д-р мед. н. (1985), праф. (1990). Скончыў Мінскі мед. ін-т (1960), з 1975 працаваў у ім, з 1998 у Бел. НДІ траўматалогіі і артапедыі (з 1999 заг. лабараторыі). Навук. працы па праблемах прыроджанай і набытай паталогіі тазасцегнавога сустава, у т. л. прыроджаным і паталаг. вывіху сцягна, асептычных некрозах, дэгенератыўна-дыстрафічных захворваннях.

Тв.:

Хирургическое лечение заболеваний тазобедренного сустава. Мн., 1993 (разам з А.​С.​Крукам);

Патологический вывих бедра. Мн., 1997 (разам з А.​А.​Сакалоўскім).

т. 14, с. 87

САКАЛО́ЎСКІ (Уладзімір Эдуардавіч) (н. 13.9.1930, Мінск),

бел. архітэктар. Засл. арх. Беларусі (1979). Канд. архітэктуры (1966). Скончыў БПІ (1958). З 1958 працаваў у ін-це «Белдзяржпраект», з 1965 гал. архітэктар, з 1972 дырэктар БелНДІдзіпрасельбуда. З 1965 адначасова выкладаў у БПА. У 1992—2000 гал. эксперт Галоўэкспертызы Мін-ва архітэктуры і буд-ва Беларусі. Асн. работы: праект дэталёвай планіроўкі і забудовы г. Салігорск, праекты дэталёвай планіроўкі зон адпачынку на Заслаўскім вадасховішчы і воз. Нарач (усе 1959—60), дом адпачынку на воз. Нарач (1959—61), будынак БелНДІдзіпрасельбуда і лабараторны корпус з-да імя Вавілава (1969) у Мінску, праект і забудова в. Малеч у Бярозаўскім р-не (1969—81, усе ў сааўт.).

Тв.:

Архитектура Советской Белоруссии. М., 1973 (у сааўт.);

Проектирование и строительство промышленных комплексов. Мн., 1975 (разам з І.​Г.​Малковым);

Архитектура нового белорусского села. Мн., 1979 (разам з Р.​М.​Алімавым);

Архитектура Советской Белоруссии. М., 1986 (у сааўт.).

т. 14, с. 87

САКАЛО́ЎСКІ (Васіль Данілавіч) (21.7.1897, в. Козлікі Гродзенскай губ., цяпер Падляскае ваяв., Польшча — 10.5.1968),

савецкі ваенны дзеяч, Герой Сав. Саюза (1945). Маршал Сав. Саюза (1946). Скончыў Ваен. акадэмію РСЧА (1921), Вышэйшыя акад. курсы (1928). У Чырв. Арміі з 1918. Удзельнік грамадз. вайны 1918—20. З 1922 на штабной рабоце, у 1930—35 камандзір дывізіі БВА, потым у інш. ваен. акругах, з лют. 1941 нам. нач. Генштаба Чырв. Арміі. У Вял. Айч. вайну з ліп. 1941 нач. штаба Зах. фронту, Зах. напрамку, камандуючы войскамі Заходняга фронту, нач. штаба 1-га Укр., нам. камандуючага войскамі 1-га Бел. франтоў. Удзельнік распрацоўкі Смаленскай аперацыі 1943 і Віцебска-Аршанскай аперацыі 1944. Пасля вайны нам. галоўнакамандуючага, галоўнакамандуючы Групай сав. войск у Германіі. З 1949 1-ы нам. ваен. міністра, у 1952—60 нач. Генштаба — 1-ы нам. міністра абароны СССР. З 1960 у групе ген. інспектараў Мін-ва абароны СССР. Дэп. Вярх. Савета СССР з 1946. У Гродне імем С. названа вуліца, устаноўлены бюст.

т. 14, с. 87