КІ́РВЕЛЬ (Анатоль Мяфодзьевіч) (н. 23.7.1939, в. Вітунічы Докшыцкага р-на Віцебскай вобл.),

бел. пісьменнік. Вучыўся ў Мінскім ін-це замежных моў (1958—61). Настаўнічаў. З 1977 жыве ў С.-Пецярбургу. Друкуецца з 1969. Аўтар кніг апавяданняў «Човен Харона» (1993), вершаў і мініяцюр у прозе «Урбанія» (1994), «Чалавеку ўласціва...» і «Формула Замежжа» (абедзве 1996), «Ласінае крэда» (1997), якія адметныя лаканізмам, філасафічнасцю, прытчавасцю.

В.​І.​Саламевіч.

т. 8, с. 279

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КІ́РВЕЛЬ (Чэслаў Станіслававіч) (н. 9.3.1945, в. Мякішы Шчучынскага р-на Гродзенскай вобл.),

бел. філосаф. Д-р філас. н. (1990), праф. (1992). Скончыў Ленінградскі ун-т (1972). З 1977 у Камсамольскім-на-Амуры політэхн. ін-це. З 1980 у Гродзенскім ун-це (з 1981 заг. кафедры філасофіі). Даследуе праблемы утапічнай свядомасці, ролі суб’ектыўнага фактару ў гісторыі і інш. Адзін з аўтараў навуч. дапаможнікаў для ВНУ («Асновы філасофіі», 1994, «Гісторыя філасофіі», 1997, і інш.).

Тв.:

Утопическое сознание: сущность, социально-полит. функции. Мн., 1989;

Утопия: практич. умонастроение и социал. поведение // Социальная сила знания. Мн., 1991;

Притязания утопии и логика истории // Социология и социальная антропология. СПб., 1997.

т. 8, с. 279

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«МА́Ю ГО́НАР»,

грамадскае аб’яднанне мастакоў-беларусаў Балтыі. Засн. ў 1991. Праводзіць культ.-асв. работу, садзейнічае развіццю і ўмацаванню творчых узаемасувязей, аказвае дапамогу мастакам. У 1999 у аб’яднанне ўваходзілі: В.​Целеш (старшыня), К.​Вольская, М.​Гаўрыловіч, Г.​Зашчырынская, Л.​Лойка, В.​Малышчыц, В.​Маркевіч, Т.​Насенка, М.​Чырыч (усе Латвія), А.​Аблажэй, К.​Балаховіч, А.​Поклад, С.​Поклад (усе Літва), М.​Астравумава (Эстонія), Я.​Кузьміцкі (Швецыя), В.​Драздоўскі, Ю.​Казак, А.​Кірвель, Ю.​Рудак, В.​Сівуха, Я.​Чарнякевіч (усе Санкт-Пецярбург). У 1992 у Мінску адбылася выстаўка твораў мастакоў аб’яднання.

Л.​Ф.​Салавей.

т. 10, с. 241

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

СІМВАЛІ́ЗМ (франц. symbolisme ад грэч. symbolon знак, сімвал),

літаратурнамастацкі кірунак канца 19 — пач. 20 ст. Узнік у выніку агульнага крызісу еўрап. свядомасці, узыходзіць да эстэтыкі рамантызму. Філас. падмуркам паслужылі вучэнне Платона аб проціпастаўленні ідэальнага свету («свету ўяўленняў») і матэрыяльнага («свету рэчаў»), філас. тэорыі І.​Канта, А.​Шапенгаўэра, Э.​Гартмана, Ф.​Ніцшэ, навук. адкрыцці псіхолагаў і псіхафізіёлагаў з іх увагай да пазасвядомага. Аб’ектыўна С. адмаўляў філасофію пазітывізму і яго маст. рэалізацыю натуралізм. Асн. прызначэнне мастацтва сімвалісты бачылі ў пазнанні Абсалюту, Вечнасці, трансцэндэнтнай Красы, што здзяйсняецца творцам праз сімвал, які пры гэтым пазбаўляецца канкрэтнасці, дакладнасці, «празрыстасці» зместу, робіцца полісемічным, не паддаецца аднаварыянтнай дэшыфроўцы. У выніку замест апісальнай мовы стваралася мова сугестыўная, г.зн. вобразна-сімвалічнае спасціжэнне таемных сутнасцей быцця адбываецца праз інтуіцыю, унушэнне, паэт. «магію». Сімвалісты распрацоўвалі ўспрынятую ад рамантыкаў ідэю сінтэзу мастацтваў, услед за Ш.​Бадлерам кіраваліся прынцыпам «адпаведнасцей», заснаваным на зрокавых, слыхавых, фарбавых, вербальных асацыяцыях, на аналогіях гукаў, пахаў, колераў, вобразаў. С. стаў асновай узнікнення сюррэалізму, «тэатра абсурду».

У літаратуры пачаў складвацца ў 1860—70-я г., яго светапогляднае абгрунтаванне прыпала пераважна на 1880—90-я г. (цыкл нарысаў «Праклятыя паэты» П.​Верлена, «Літаратурны маніфест. Сімвалізм» Ж.​Марэаса, працы «Сімвалісцкае мастацтва» Ж.​Ванора, «Нямецкія рамантыкі і французскія сімвалісты» Ж.​Тарэля, «Трактат пра Нарцыса. Тэорыя сімвала» А.​Жыда і інш.). Папярэднікам С. лічыцца Бадлер. Сфарміраваўся С. найперш у франц. л-ры (Верлен, А.​Рэмбо, С.​Малармэ, Латрэамон, А. дэ Рэнье, Жыд, П.​Валеры, П.​Кладэль), у рознай ступені развіўся ў л-рах бельгійскай (М.​Метэрлінк, Э.​Верхарн), аўстр. (Р.​М.​Рыльке, Г. фон Гофмансталь), ням. (Ніцшэ, С.​Георге), нарв. (Г.​Ібсен), польскай (С.​Пшыбышэўскі), рус. (В.​Брусаў, А.​Блок, Ф.​Салагуб, К.​Бальмонт, А.​Белы, Дз.​Меражкоўскі, З.​Гіпіус, І.​Аненскі, В.​Іванаў). Сімвалісты часта звярталіся да стараж. і сярэдневяковых сюжэтаў, увялі «свабодны верш», ці верлібр, шырока выкарыстоўвалі прынцып цыклізацыі вершаў. Вял. ўвагу яны аддавалі рытму, меладычнасці, напеўнасці, музычнасці верша, што збліжае С. з імпрэсіянізмам. Часта С. у аднаго аўтара і нават у адным творы спалучаецца з імпрэсіянізмам, эстэтызмам, натуралізмам, неарамантызмам.

У выяўленчым мастацтве (пераважна ў жывапісе і графіцы) узнік і развіваўся пад уплывам аднайм. літ. кірунку, зазнаў уплывы містычных і спірытуалістычных вучэнняў, дэкадэнцтва. У пошуках новага, неалегарычнага спосабу выяўлення эстэт. ідэалу імкнуўся даследаваць і адлюстроўваць няўлоўныя сэнсавыя адценні і псіхічны стан чалавека, яго непарыўную сувязь з прыродай, праяўленні звышнатуральных сіл, якія кіруюць лёсам. Адзінай стылістычнай сістэмы не распрацаваў, развіваўся ў рэчышчы асн. маст. кірункаў. Вытокі С. ў творчасці прэрафаэлітаў. Развіўся ў творчасці Г.​Маро, А.​Рэдона, П.​Пюві дэ Шавана, П.​Гагена (Францыя), М.​Клінгера (Германія), Э.​Мунка (Нарвегія), Э.​Бёрн-Джонса (Вялікабрытанія), А.​Бёкліна (Швейцарыя), Дж.​Сеганціні (Італія), М.​Чурлёніса (Літва), Л.​Бакста, В.​Барысава-Мусатава, А.​Бенуа, І.​Білібіна, В.​Васняцова, П.​Кузняцова, М.​Рэрыха, М.​Урубеля (Расія), мастакоў групы «Набі» і інш.

У тэатры С. узнік у Францыі (студыйныя т-ры сімвалісцкага кірунку ў Парыжы), распаўсюдзіўся ў Германіі і інш. краінах Зах. Еўропы, у пач. 20 ст. — у Расіі. Ідэі С. ў драм. творах Метэрлінка і Верхарна (Бельгія), А.​Стрындберга (Швецыя), Пшыбышэўскага (Польшча), позняй творчасці Ібсена (Нарвегія), А.​Блока, Іванава, Салагуба, Л.​Андрэева (Расія). У драме слова ўспрымалася як матэрыяльная катэгорыя, асаблівая ўвага аддавалася падтэксту, недагаворкам герояў, іх маўчанню. У сцэн. мастацтве асн. намаганні скіроўваліся на дасягненне сінтэзу розных мастацтваў: муз., выяўл., пластычнага, якім адводзілася вял. месца ў спектаклі. Характэрна імкненне да стылізацыі драм. форм мінулага (стараж.-грэч. трагедый, сярэдневяковых містэрый і міракляў), устанаўленне на сцэне поўнага дыктату рэжысёра — паэт. атмасферу ў спектаклі прапаноўвалася ўзмацніць заменай акцёра марыянеткамі. С. праявіўся ў творчасці рэж. А.​Апія (Швейцарыя), Г.​Крэга (Англія), Г.​Фукса і часткова М.​Райнгарта (Германія), на асобных этапах творчасці У.​Меерхольда (Расія) і інш.

У л-ры і мастацтве Беларусі С. не склаўся ў самаст. кірунак, аднак паўплываў на іх развіццё. У пач. 20 ст. творы рознанац. прадстаўнікоў С. актыўна абмяркоўваліся ў бел. друку (газ. «Минский листок», «Северо-Западный край», «Минский курьер», «Голос провинции», «Минское эхо», «Полесье», «Беларусь» і інш.). Мела месца вульгарна-сацыялагічнае тлумачэнне С. і памяркоўнае, дыферэнцыраванае стаўленне да яго. Найбольш эстэтыка С. паўплывала на творчасць М.​Багдановіча, які яшчэ ў гімназічных паведамленнях звяртаўся да праблем, звязаных з новым кірункам («Новыя павевы ў літаратуры», «Сучасная літаратура і народны дух», «Сімвалізм і дэкадэнцтва»). Ён уважліва ставіўся да новых выданняў сімвалісцкай паэзіі, пераклаў на бел. мову творы Верлена (22 вершы), Верхарна (урывак «Паўстанне»), асобных рус. сімвалістаў.

Філас.-эстэт. прысутнасцю С. адметны яго паэт. цыкл «Думы» («Мы доўга плылі ў бурным моры...», «Мне снілася», «Шмат у нашым жыцці ёсць дарог...» і інш.), вершы, што суадносяцца з творчасцю Верлена, Ібсена, Бальмонга, Блока. Рысы С. выявіліся і ў творах Я.​Купалы, З.​Бядулі, К.​Буйло, М.​Гарэцкага, У.​Жылкі, у літ. спадчыне Я.​Драздовіча, у творчасці пісьменнікаў бел. эміграцыі (Н.​Арсеннева, А.​Салавей, Я.​Юхнавец). Элементы. сімвалісцкай эстэтыкі ў розных формах праявіліся і ў сучаснай бел. л-ры (А.​Разанаў, А.​Кірвель і інш.). У бел. сцэн. мастацтве выкарыстоўваліся асобныя рысы і вобразна-маст. сродкі С. У пач. 20 ст. рас. тэатр. калектывы ставілі на Беларусі творы Андрэева, Ібсена і інш. Маст. сімвалы ўласцівы і відовішчам масавых дзействаў («Праца і капітал», паст. 1.5.1921 Е.​Міровіча, Л.​Літвінава і Бейтлера на Мінскім трэку). Прыёмы С. (наданне першаступеннага значэння пластыцы, музыцы, святлу ў спектаклі, стварэнне ў ім паэт. атмасферы, перадача метафарычнай знакавасці) актыўна выкарыстоўваюцца для пашырэння выяўл. сродкаў сцэн. мастацтва рэжысёрамі В.​Катавіцкім («За зачыненымі дзвярыма» Ж.​П.​Сартра ў Дзярж. маладзёжным т-ры, 1992), М.​Труханам («Распад» паводле У.​Шэкспіраў Мінскім драм. т-ры «Дзе-Я?», 1997), В.​Раеўскім («Чорная панна Нясвіжа» А.​Дударава ў Нац. т-ры імя Я.​Купалы, 2000), В.​Баркоўскім («Зямля» паводле твораў Я.​Коласа ў Нац. т-ры імя Я.​Коласа, 2001) і інш.

Літ.:

Конан У.М. Развіццё эстэтычнай думкі ў Беларусі (1917—1934 гг.). Мн., 1968;

Яго ж. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. Мн., 1985;

Обломиевский Д.Д. Французский символизм. М., 1973;

Ермилова Е.В. Теория и образный мир русского символизма. М., 1989;

Белый А. Символизм как миропонимание. М., 1994;

Васючэнка П. Славянскі сімвалізм: Нац.-адметнае і агульнае. Мн., 1998;

Лявонава Е.А. Плыні і постаці: З гісторыі сусвет. літ. другой паловы XIX—XX стст. Мн., 1998;

Тарасюк Л.К. Мастацкія кірункі і плыні ў беларускай паэзіі XIX—пачатку XX ст. Мн., 1999;

Cassou J. Encyklopedia symbolizmu: Przekl. z fr. Warszawa, 1992.

Е.​А.​Лявонава, А.​В.​Сабалеўскі.

Да арт. Сімвалізм. П.​Гаген. Страта цнатлівасці (Абуджэнне вясны).
Да арт. Сімвалізм. Э.​Бёрн-Джонс. Кола фартуны. 1883.

т. 14, с. 384

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

САЮ́З БЕЛАРУ́СКІХ ПІСЬМЕ́ННІКАЎ (СБП),

добраахвотная грамадская творчая арг-цыя прафес. літаратараў Беларусі. Закліканы садзейнічаць напісанню твораў высокага маст. ўзроўню, спрыяць развіццю форм, стыляў і жанраў л-ры, памагаць творчаму росту маладых пісьменнікаў, развіваць і мацаваць сувязі л-р блізкага і далёкага замежжа. Створаны паводле пастановы ЦК КП(б)Б ад 27.5.1932 «Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый БССР». Арганізацыйна аформлена 1-м Усебеларускім з’ездам пісьменнікаў (Мінск, 8—14.6.1934) як Саюз пісьменнікаў Беларусі. З 1994 сучасная назва. Кіруючы орган — з’езд пісьменнікаў, паміж з’ездамі — рада. Старшыні СБП: М.​М.​Клімковіч (1934—38), М.​Ц.​Лынькоў (1938—48), П.​У.​Броўка (1948—66), М.​Танк (1966—80), Н.​С.​Гілевіч (1980—89), В.​В.​Зуёнак (1989—98), У.​П.​Някляеў (1998—99), В.​М.​Іпатава (в.а. 1999, з 2001).

Творчая работа вядзецца праз секцыі паэзіі, прозы, крытыкі і літаратуразнаўства, дзіцячай і юнацкай л-ры, маст. перакладу, літаратурных узаемасувязей, нарыса і публіцыстыкі, камісіі: прыёмную, ваенна-шэфскую, педагагічную, па рабоце з маладымі. Мае аддзяленні ў Брэсцкай, Віцебскай, Гомельскай, Гродзенскай і Магілёўскай абласцях. У 1945 у СБП было 47 членаў, да 13-га з’езда пісьменнікаў (май 2001) — 505 членаў.

Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў (з-за адсутнасці дакументаў спісы 1934—43 няпоўныя)

1934. З.​М.​Аксельрод, А.​І.​Александровіч, Баранавых Сымон (С.​Я.​Баранаў), І.​М.​Барашка, Я.​А.​Бранштэйн, П.​У.​Броўка, Л.​А.​Бэндэ, Бядуля Змітрок (С.​Я.​Плаўнік), Ф.​В.​Вайшнорас, Вольны Анатоль (А.​І.​Ажгірэй), Вольскі Віталь (В.​Ф.​Зэйдэль), П.​Р.​Галавач, Галубок Уладзіслаў (У.​І.​Голуб), Гартны Цішка (З.​Х.​Жылуновіч), Ю.​П.​Гаўрук, У.​М.​Глазырын, П.​Ф.​Глебка, А.​К.​Гурло, І.​Д.​Гурскі, Дарожны Сяргей (С.​М.​Серада), Ц.​Л.​Даўгапольскі, Дудар Алесь (А.​А.​Дайлідовіч), Х.​М.​Дунец, Г.​К.​Жарскі, Зарэцкі Міхась (М.​Я.​Касянкоў), Каваль Васіль (В.​П.​Кавалёў), У.​А.​Кавальскі, Г.​М.​Камянецкі, Л.​А.​Кацовіч, М.​М.​Клімковіч, Колас Якуб (К.​М.​Міцкевіч), А.​М.​Крапачоў, Крапіва Кандрат (К.​К.​Атраховіч), М.​С.​Кульбак, А.​А.​Куляшоў, Купала Янка (І.​Д.​Луцэвіч), Дз.​І.​Курдзін, Кучар Алесь (А.​Е.​Кучар), М.​Ц.​Лынькоў, В.​Дз.​Маракоў, Маўр Янка (І.​М.​Фёдараў), Б.​М.​Мікуліч, Міровіч Еўсцігней (Е.​А.​Дунаеў), М.​М.​Модэль, Р.​Д.​Мурашка, М.​Т.​Паслядовіч, Б.​К.​Паўлюкявічус, А.​Х.​Платнер, Я.​С.​Рамановіч, Г.​Л.​Раманоўская, Э.​Л.​Самуйлёнак, Скрыган Ян (І.​А.​Скрыган), В.​П.​Сташэўскі, У.​М.​Хадыка, І.​Д.​Харык, Хведаровіч Мікола (М.​Ф.​Чарнушэвіч), Чарот Міхась (М.​С.​Кудзелька), Чорны Кузьма (М.​К.​Раманоўскі), І.​Е.​Шапавалаў, С.​П.​Шушкевіч, Х.​С.​Шынклер, А.​І.​Якімовіч.

1935. А.​А.​Зарыцкі, Звонак Алесь (П.​Б.​Звонак), Р.​Я.​Кобец.

1936. Р.​Л.​Рэлес, У.​Г.​Фінкель.

1937. Агняцвет Эдзі (Э.​С.​Каган), В.​В.​Барысенка.

1938. П.​Е.​Панчанка.

1939. Астрэйка Анатоль (А.П Астрэйка), М.​М.​Блісцінаў, Р.​С.​Бярозкін, Журба Янка (І.​Л.​Івашын), М.​Р.​Ларчанка, А.​Я.​Міронаў, П.​С.​Пестрак, А.​Г.​Русак, Р.​К.​Сабаленка, Я.​І.​Садоўскі, К.​М.​Цітоў.

1940. С.​Н.​Гусеў, Іверс Анатоль (І.​Д.​Міско), М.​І.​Калачынскі, У.​І.​Краўчанка, М.​А.​Машара, Танк Максім (Я.​І.​Скурко), Н.​М.​Тарас, Шарахоўскі Янка (І.​З.​Шарахоўскі).

1941. В.​П.​Таўлай.

1942. Л.​Л.​Шапіра.

1943. А.​П.​Бялевіч, Вітка Васіль (Ц.​В.​Крысько), К.​Ц.​Кірэенка, Лужанін Максім (А.​А.​Каратай).

1944. Буйло Канстанцыя (К.​А.​Калечыц), М.​Р.​Лупсякоў.

1945. Брыль Янка (І.​А.​Брыль), М.​А.​Засім, П.​Н.​Кавалёў, І.​П.​Мележ.

1946. У.​І.​Агіевіч, А.​М.​Бачыла, Васілёк Міхась (М.​В.​Касцевіч), А.​С.​Вялюгін, М.​І.​Гамолка, І.​І.​Грамовіч, І.​В.​Гутараў, У.​Б.​Карпаў, В.​С.​Лютава, У.​І.​Няфёд, Р.​В.​Няхай.

1947. М.​І.​Аляксееў, А.​К.​Астапенка, М.​Я.​Аўрамчык, А.​С.​Васілевіч, М.​А.​Гарулёў, К.​Л.​Губарэвіч, А.​А.​Есакоў, Дз.​М.​Кавалёў (з 1959 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), А.​М.​Кулакоўскі, С.​К.​Майхровіч, Маўзон Аркадзь (А.​І.​Маўшэнзон), П.​К.​Прануза, П.​Ф.​Прыходзька, Русецкі Аляксей (А.​С.​Бурдзялёў), М.​Ф.​Садковіч, Т.​К.​Хадкевіч, І.​П.​Шамякін, У.​М.​Шахавец.

1948. Я.​Б.​Герцовіч, У.​І.​Корбан, В.​І.​Матэвушаў, М.​Г.​Ткачоў, Р.​В.​Шкраба.

1949. П.​І.​Валкадаеў, А.​Я.​Макаёнак, Палескі Вячаслаў (В.​П.​Станкевіч), І.​К.​Сіўцоў, В.​С.​Сурская.

1950. Б.​І.​Бур’ян, Э.​С.​Валасевіч, М.​П.​Даніленка, С.​С.​Дзяргай, І.​Ф.​Кудраўцаў, М.​П.​Лобан, Ю.​С.​Пшыркоў, А.​В.​Пысін.

1951. А.​А.​Алешка, М.​М.​Барсток, В.​Е.​Бурносаў, Дуброўскі Ігнат (І.​Ц.​Чарняўскі), М.​М.​Пянкрат, Ракітны Мікола (М.​І.​Новікаў), Я.​К.​Усікаў.

1952. М.​А.​Вішнеўскі, В.​А.​Зуб, А.​П.​Кузьмічоў (у 1952—67 у пісьменніцкай арг-цыі г. Тбілісі), А.​І.​Рылько, В.​Дз.​Сакалоў, П.​П.​Шасцерыкоў, А.​А.​Шашкоў.

1953. Я.​П.​Васілёнак, П.​М.​Макаль, І.​А.​Муравейка, У.​М.​Юрэвіч.

1954. Багушэвіч Юрый (Г.​К.​Багушэвіч), М.​М.​Ваданосаў, П.​С.​Васілеўскі, Н.​С.​Гілевіч, А.​В.​Іваноў, В.​У.​Івашын, Казека Янка (І.​Д.​Казека), Н.​З.​Кіслік, Дз.​А.​Палітыка, Н.​С.​Перкін, Л.​А.​Салавей, Семяжон Язэп (І.​І.​Семяжонаў), А.​А.​Семяновіч, М.​І.​Татур, А.​Дз.​Чарнышэвіч, І.​Ц.​Шуцько.

1955. С.​Х.​Александровіч, Вольскі Артур (А.​В.​Зэйдэль), С.​З.​Гаўрусёў, У.​І.​Дадзіёмаў, Ф.​І.​Куляшоў, А.​М.​Лазнявой (з 1971 у пісьменніцкай арг-цыі г. Чэлябінск), П.​М.​Рунец, М.​С.​Смагаровіч, Б.​П.​Спрынчан. 1956. М.​А.​Герасімаў (у 1956—57 у пісьменніцкай арг-цыі г. Чкалаў), С.​І.​Грахоўскі, І.​Л.​Дорскі, А.​Н.​Карпюк, А.​В.​Пальчэўскі.

1957. А.​М.​Адамовіч, А.​Х.​Асіпенка, А.​Ц.​Бажко, З.​А.​Бандарына, Я.​І.​Бяганская, І.​І.​Васілеўскі (у 1957—67 у Смаленскай пісьменніцкай арг-цыі), У.​С.​Караткевіч, І.​С.​Клаз, Е.​Я.​Лось, А.​І.​Махнач, І.​Я.​Навуменка, М.​А.​Сергіевіч, М.​М.​Чавускі, Н.​Т.​Чарнушэвіч.

1958. А.​А.​Авечкін, Л.​Л.​Арабей, М.​М.​Арочка, Р.​І.​Барадулін, У.​М.​Дубоўка (з 1968 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), Непачаловіч Янка (І.​Д.​Непачаловіч), У.​І.​Нядзведскі, Н.​Е.​Пашкевіч, Пушча Язэп (Я.​П.​Плашчынскі), М.​А.​Скрыпка, Г.​Л.​Шмань (з 1962 у пісьменніцкай арг-цыі г. Тула).

1959. В.​У.​Быкаў, М.​Г.​Дуброўскі, А.​Н.​Марціновіч, Г.​Л.​Папоў, І.​М.​Пташнікаў, І.​І.​Сіняўскі.

1960. В.​У.​Адамчык, Х.​Дз.​Жычка, У.​А.​Калеснік, А.​К.​Клышка, А.​А.​Лойка, А.​А.​Макарэвіч, Мехаў Уладзімір (У.​Л.​Няхамкін), Г.​А.​Новік, Б.​І.​Сачанка, Д.​Р.​Сімановіч, В.​Ф.​Хомчанка.

1961. Дз.​Я.​Бугаёў, Г.​М.​Бураўкін, У.​А.​Варно (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Петрапаўлаўск-Камчацкі), А.​З.​Гутковіч, А.​А.​Дракахруст (у 1961—64 у пісьменніцкай арг-цыі г. Хабараўск), Я.​С.​Ермаловіч, Ю.​М.​Канэ, І.​В.​Козел, І.​Р.​Новікаў, Л.​Я.​Прокша, А.​А.​Савіцкі, Ю.​М.​Свірка, Сіпакоў Янка (І.​Д.​Сіпакоў), В.​Я.​Тарас, П.​А.​Харкоў, К.​А.​Цвірка, К.​М.​Шней-Красікаў (з 1969 у пісьменніцкай арг-цыі г. Краснаярск), Г.​У.​Шыловіч, М.​Н.​Яромушкін.

1962. У М.​Дамашэвіч, В.​А.​Каваленка, І.​І.​Калеснік, Я.​І.​Курто, У.​І.​Ляпёшкін, У.​А.​Паўлаў, АС.​Ставер, М.​Л.​Стральцоў, В.​Ф.​Трыхманенка, М.​М.​Фігуроўскі (з 1966 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), У.​М.​Шыцік, Ф.​А.​Яфімаў.

1963. Л.​А.​Вакулоўская (у 1963—66 у пісьменніцкай арг-цыі г. Калінінград), В.​С.​Гарбук.

1964. Д.​Я.​Бічэль-Загнетава, І.​Ц.​Бурсаў, Г.​Г.​Васюкова, Вярба Вера (Г.​П.​Сакалова), А.​І.​Вярцінскі, Л.​І.​Гаўрылкін, М.​Н.​Герчык, М.​П.​Гроднеў, А.​С.​Дзеружынскі, Я.​І.​Каршукоў, Г.​В.​Кісялёў, І.​У.​Клімашэўская, Г.​Я.​Кляўко, Г.​Д.​Колас, М.​П.​Кругавых, Лакербай Юрый (Ю.​А.​Лакербая; з 1976 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), А.​П.​Наўроцкі, С.​М.​Прошын (з 1967 у пісьменніцкай арг-цыі г. Варонеж), А.​В.​Сабалеўскі, Р.​Я.​Тармола, П.​І.​Ткачоў, Дз.​І.​Уксусаў, І.​Г.​Чыгрынаў, І.​І.​Шклярэўскі (з 1968 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), В.​М.​Шымук, С.​Г.​Яўсеева.

1965. І.​А.​Аношкін, М.​А.​Грамыка, А.​С.​Грачанікаў, А.​А.​Дзялендзік, А.​Р.​Кобец-Філімонава, В.​Г.​Панамароў, У.​М.​Стэльмах.

1966. П.​П.​Ахрыменка, В.​В.​Зуёнак, Палтаран Вера (В.​С.​Ляпеская), М.​М.​Рудкоўскі, Р.​Р.​Шырма, А.​С.​Яскевіч.

1967. П.​К.​Дзюбайла, Зазека Язэп (І.​В.​Зазека), М.​С.​Кусянкоў, А.​С.​Ліс, У.​А.​Ляўданскі, А.​В.​Мальдзіс, В.​Ц.​Мыслівец, І.​І.​Мяла, С.​С.​Панізнік, А.​С.​Сербантовіч, Ю.​С.​Фатнеў (з 1974 у пісьменніцкай арг-цыі г. Бранск), Т.​Р.​Цулукідзе, Шумаў Міхаіл (М.​І.​Шульман).

1968. А.​П.​Кудравец, П.​А.​Місько, Ф.​М.​Янкоўскі, М.​Р.​Ярош.

1969. С.​А.​Гусак, В.​Б.​Дайліда, М.​М.​Дукса, В.​Ф.​Карамазаў, У.​Г.​Кудзінаў, С.​П.​Масіяш (у 1969—72 у пісьменніцкай арг-цыі г. Уральск), А.​Ф.​Пінчук (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Львоў), В.​П.​Рагойша, Р.​М.​Семашкевіч, А.​А.​Слесарэнка, А.​П.​Чаркасаў.

1970. Г.​А.​Васілеўская, М.​А.​Вышынскі, А.​К.​Гардзіцкі, Л.​М.​Дайнека, В.​М.​Іпатава, А.​Л.​Кандрусевіч, У.​І.​Карызна, М.​А.​Маляўка, У.​Г.​Машкоў, І.​Дз.​Ралько, Л.​С.​Рашкоўскі, У.​М.​Скарынкін, Э.​М.​Скобелеў, Д.​Ф.​Слаўковіч, І.​К.​Сяркоў, Х.​М.​Чэрня, Г.​К.​Шутэнка, Э.​С.​Ярашэвіч.

1971. В.​Л.​Бечык, Ю.​У.​Голуб, М.​М.​Грынчык, К.​В.​Камейша, М.​П.​Луфераў, М.​Я.​Матукоўскі, Н.​І.​Мацяш, У.​Н.​Мяжэвіч, П.​І.​Пруднікаў, А.​М.​Пяткевіч, А.​А.​Шаўня, Я.​І.​Янішчыц.

1972. С.​А.​Андраюк, У.​В.​Гніламёдаў, В.​П.​Жураўлёў, Н.​К.​Зверава (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Калінінград), С.​І.​Кухараў, М.​А.​Лазарук, А.​Г.​Масарэнка, С.​А.​Міхальчук, В.​В.​Нікіфаровіч, А.​С.​Разанаў, В.​С.​Рудаў, У.​І.​Савіцкі, У.​К.​Федасеенка, М.​М.​Федзюковіч, М.​М.​Чарняўскі, Э.​В.​Ялугін.

1973. А.​А.​Жук, В.​А.​Казько, М.​І.​Мушынскі, А.​П.​Рыбак, А.​А.​Савелічаў.

1974. Дз.​А.​Бяспалы, Г.​В.​Далідовіч, А.​П.​Капусцін, У.​І.​Кузьмянкоў, М.​П.​Парахневіч, А.​Л.​Петрашкевіч.

1975. Гіль Мікола (М.​С.​Гілевіч), Каліна Клаўдзія (К.​К.​Лукашэвіч), Каштанаў Арнольд (А.​Л.​Эпштэйн), Коўтун Валянціна (В.​М.​Новік), Крыга Алесь (А.​А.​Асіпенка), Левановіч Леанід (Л.​К.​Лявонаў), Я.​Р.​Радкевіч, Г.​С.​Шупенька, Г.​Ф.​Юрчанка.

1976. У.​М.​Верамейчык, Г.​А.​Каржанеўская, В.​С.​Макарэвіч, П.​А.​Марціновіч, М.​А.​Тычына.

1977. Р.​А.​Баравікова, В.​С.​Гігевіч, Э.​С.​Гурэвіч, В.​А.​Жуковіч, С.​І.​Законнікаў, У.​М.​Казбярук, Л.​Т.​Калодзежны, Я.​Р.​Лецка, Г.​П.​Пашкоў, А.​У.​Салтук, В.​С.​Сёмуха, Тулупава Нэлі (Н.​І.​Лісоўская), Я.​П.​Шабан, І.​І.​Шальманаў, В.​Ц.​Якавенка.

1978. Т.​М.​Бондар, А.​С.​Вечар, М.​Г.​Воранаў, В.​А.​Лукша, У.​П.​Някляеў, М.​І.​Чаргінец.

1979. У.​І.​Анісковіч, І.​С.​Арабейка, Б.​П.​Беляжэнка (Беліжэнка), А.​У.​Варановіч, Н.​Б.​Ватацы, В.​К.​Гардзей, Т.​І.​Гарэлікава, Г.​Р.​Дзмітрыеў, А.​М.​Дзятлаў, А.​А.​Дудараў, Г.​І.​Егарэнкава (з 1981 у пісьменніцкай арг-цыі г. Ніжні Ноўгарад), У.​С.​Ліпскі, А.​Г.​Папова, В.​А.​Ракаў, М.​С.​Шаўчонак, К.​Р.​Шэрман, М.​І.​Янчанка.

1980. З.​Я.​Бірала, Верабей Яўген (Я.​В.​Міклашэўскі), С.​Л.​Дорскі, Я.​М.​Крупенька, С.​Л.​Курылёва, І.​К.​Стадольнік, В.​У.​Ярац.

1981. Блакіт Валянцін (В.​У.​Болтач), Г.​Ф.​Бубнаў, В.​С.​Гарбацэвіч, У.​А.​Жыжэнка, А.​К.​Кажадуб, А.​М.​Казловіч, І.​І.​Капыловіч, М.​П.​Кацюшэнка, М.​П.​Корзун, П.​С.​Лісіцын, А.​П.​Мельнікаў, М.​М.​Мятліцкі, А.​П.​Палітыка, І.​Т.​Панчанка, У.​А.​Папковіч, М.​М.​Пракаповіч, А.​К.​Сульянаў, Л.​К.​Тарасюк, Л.​Ф.​Яўменаў.

1982. С.​М.​Басуматрава, Верас Зоська (Л.​А.​Войцік), В.​І.​Дашкевіч, А.​М.​Жыгуноў, Н.​С.​Загорская, Кейзараў Аляксей (А.​С.​Кейзераў), М.​І.​Клебановіч, У.​М.​Конан, С.​С.​Лаўшук, Я.​С.​Пархута, У.​Я.​Рубанаў, У.​П.​Саламаха, В.​Б.​Спрынчан, А.​І.​Сямёнава, Л.​А.​Філімонава, У.​П.​Чапега.

1983. С.​А.​Алексіевіч, С.​У.​Букчын, Ждан Алег (А.​А.​Пушкін), П.​А.​Ламан, Х.​А.​Лялько, Н.​В.​Маеўская, Г.​В.​Марчук, В.​І.​Рабкевіч, К.​І.​Тарасаў, В.​С.​Трасцянскі, К.​Р.​Хромчанка, А.​І.​Цяжкі, В.​А.​Чамярыцкі, Т.​І.​Шамякіна, Р.​М.​Яўсееў.

1984. Л.​М.​Галубовіч, Л.​В.​Дранько-Майсюк, М.​Ф.​Дубянецкі, А.​І.​Канапелька, А.​К.​Каско, У.​М.​Мазго, У.​А.​Марук, С.​М.​Новік-Пяюн, А.​У.​Пісьмянкоў, А.​С.​Сопат, П.​П.​Сушко, В.​А.​Шніп, У.​Дз.​Якутаў.

1985. П.​І.​Бітэль, Н.​В.​Галіноўская, Л.​С.​Караічаў, С.​М.​Марчанка, С.​Я.​Паўлаў, А.​В.​Руцкая, І.​Я.​Скарынкін, А.​А.​Станюта, В.​П.​Супрунчук, В.​К.​Хаўратовіч, Л.​Ф.​Хейдарава, І.​А.​Чарота, У.​І.​Ягоўдзік.

1986. В.​В.​Аколава, У.​А.​Арлоў, А.​М.​Асташонак, Я.​Д.​Будзінас, У.​С.​Глушакоў, У.​І.​Дзюба, З.​І.​Дудзюк, А.​М.​Емяльянаў, А.​П.​Жалязоўскі, Л.​А.​Казыра, Г.​А.​Каханоўскі, С.​М.​Клімковіч, А.​І.​Кудраўцаў, З.​К.​Прыгодзіч, І.​У.​Скурко, Л.​І.​Шырын.

1987. Г.​А.​Булыка, У.​П.​Бутрамееў, І.​Ф.​Жарнасек, Казанаў Барыс (Б.​М.​Рыўкін), А.​А.​Марціновіч, В.​Ф.​Праскураў, М.​К.​Філіповіч, А.​К.​Шлег.

1988. М.​З.​Башлакоў, А.​Л.​Верабей, Глобус Адам (У.​В.​Адамчык), В.​А.​Дубінка, К.​Я.​Жук, А.​А.​Камароўскі, М.​П.​Кенька, І.​П.​Клімянкоў, У.​І.​Мархель, А.​Г.​Мінкін, Наварыч Алесь (А.​І.​Трушко), В.​Я.​Сахарчук, М.​Л.​Стрыгалёў, А.​Ц.​Сыс, Т.​К.​Чабан, Г.​Б.​Чарказян, І.​П.​Чыгрын, П.​М.​Шруб, М.​М.​Шэлехаў.

1989. Ю.​М.​Багданаў, І.​Э.​Багдановіч, Л.​П.​Баршчэўскі, М.​У.​Барэйша, М.​І.​Бусько, М.​І.​Ермаловіч, А.​П.​Жамойцін, С.​М.​Зайцаў, М.​М.​Зарэмба, Зьніч (А.​А.​Бембель), С.​В.​Кавалёў, М.​А.​Круль, В.​А.​Куляшова, Л.​І.​Пранчак, Я.​Э.​Пфляўмбаўм, Саламевіч Янка (І.​У.​Саламевіч), В.​Ю.​Ткачоў, Я.​І.​Хвалей.

1990. А.​М.​Бадак, А.​М.​Бароўскі, М.​А.​Вайцяшонак, Н.​Я.​Гальпяровіч, В.​М.​Грышановіч, Л.​В.​Забалоцкая. Т.​В.​Кабржыцкая, В.​В.​Карпечанка, І.​Р.​Катляроў, М.​П.​Лук’янаў, Мальчэўская Яўгенія (Я.​Е.​Крыжаноўская), У.​А.​Навумовіч, А.​У.​Рагуля, Рублеўская Людміла (Л.​І.​Шніп), У.​М.​Сіўчыкаў, Сокалаў-Воюш Сяржук (С.​А.​Сокалаў), П.​Ф.​Стэфановіч, А.​П.​Траяноўскі, Л.​М.​Турбіна, А.​М.​Федарэнка, С.​М.​Шах, В.​А.​Шырко, А.​М.​Якімовіч.

1991. М.​А.​Арахоўскі, П.​В.​Вараб’ёў, Х.​Х.​Гурыновіч, І.​В.​Жук, К.​М.​Ільюшчыц, А.​С.​Казлоў, Г.​І.​Кірылаў, І.​А.​Кірэйчык, В.​С.​Кудлачоў, Куртаніч Вольга (В.​І.​Мешчаракова), Т.​В.​Мельчанка, Пісарык Алесь (А.​У.​Пісарчык), І.​І.​Рубін, Сцяпан Уладзімір (У.​А.​Сцепаненка), М.​У.​Скобла, Тумаш Генадзь (Я.​Дз.​Тумас), У.​Т.​Халіп.

1992. Э.​А.​Акулін, І.​М.​Афанасьеў, Г.​Б.​Багданава, М.​Я.​Баравік, Баторын Фелікс (Ф.​Б.​Хаймовіч), Блажэнны Веніямін (В.​М.​Айзенштат), В.​Ф.​Грышкавец, Н.​Я.​Гублер, І.​І.​Канановіч, С.​Т.​Каробкіна, З.​З.​Марозаў, У.​І.​Мацвеенка, М.​П.​Пазнякоў, Ц.​А.​Панцюшэнка, Л.​С.​Савік, Г.​В.​Станкевіч.

1993. Анашка Францішак (Ф.​І.​Сіўко), А.​Ю.​Аўруцін, М.​П.​Вяршынін, П.​І.​Гарэцкі, А.​І.​Дэбіш, В.​І.​Дэбіш, А.​А.​Жук, Р.​К.​Ігнаценка, Кавалюк Аўгіння (Я.​Т.​Кавалюк), М.​А.​Клімковіч, С.​А.​Крываль, М.​Н.​Мінчанка, Пятровіч Барыс (Б.​П.​Сачанка), У.​Л.​Сакалоўскі, М.​М.​Сердзюкоў, Случанін Лявон (Л.​Р.​Шпакоўскі), В.​І.​Стома, Г.​К.​Тычка, Шайбак Міраслаў (М.​В.​Адамчык), Ялоўчык Лідзія (Л.​П.​Лісок), М.​Б.​Яфімава.

1994. Аксак Валянціна (В.​І.​Арлова), Валошка Максім (А.​І.​Бутэвіч), П.​В.​Васючэнка, Віж Мар’ян (М.​М.​Зайцаў), В.​Ц.​Галавач, І.​Я.​Гурбан, С.​Ф.​Давідовіч, У.​У.​Дуктаў, І.​В.​Зуб, А.​М.​Зэкаў, М.​С.​Купрэеў, І.​С.​Курбека, Р.​Я.​Лапушын, В.​В.​Лапцік, Лаўроў Уладзімір (У.​Б.​Ідэльсон), В.​І.​Лужкоўскі, І.​В.​Малец, Дз.​А.​Падбярэзскі, І.​М.​Пракаповіч, Л.​Ц.​Пракопчык, У.​У.​Сауліч, М.​М.​Трафімчук, С.​А.​Трахімёнак, А.​Я.​Хатэнка, Н.​Ф.​Цыпіс, Чаромхін Васіль (В.​І.​Найдзін), А.​Ф.​Чобат.

1995. Баравы Янка (І.​І.​Галубовіч), Барскі Алесь (А.​А.​Баршчэўскі), М.​Р.​Гайдук, В.​П.​Грыцкевіч, М.​І.​Дзелянкоўскі, М.​А.​Дубоўскі, В.​А.​Кастручын, А.​М.​Кірвель, У.​А.​Клімовіч, В.​С.​Маскаленка, М.​І.​Мішчанчук, В.​К.​Небышынец, А.​А.​Пашкевіч, П.​П.​Савоська, Р.​В.​Сакалоўскі, В.​І.​Сарока, В.​Р.​Супрун, І.​Л.​Сяргейчык, Я.​Я.​Янушкевіч.

1996. Н.​К.​Аксёнчык, А.​Б.​Альфяровіч, М.​Дз.​Антаноўскі, С.​М.​Белы, І.​А.​Карэнда, Я.​І.​Клімуць, І.​І.​Лашутка, А.​Ф.​Майсееў, М.​Б.​Марцінкоўскі, У.​Ф.​Міхно, У.​Г.​Пецюкевіч, У.​Р.​Правасуд, В.​А.​Праўдзін, В.​І.​Рагаўцоў, У.​І.​Содаль, С.​В.​Тарасаў, І.​А.​Шахрай. Явар Святлана (С Б.​Сачанка).

1997. Артханаў Глеб (Ю.​І.​Аляксееў), А.​В.​Бяляцкі, Р.​С.​Бялячыц, Э.​Л.​Вайвадзіш, С.​В.​Валодзька, Г.​А.​Варатынская, В.​Р.​Гурскі, Ю.​І.​Залоска, Н.​Дз.​Кавалёва, М.​Ф.​Карпенка (у 1980—97 у пісьменніцкай арг-цыі г. Ашгабат), В.​Р.​Когут, А.​М.​Крэйдзіч, М.​Д.​Львовіч, М.​Я.​Лукша, Ляшонак Тамаш (Ф.​В.​Ляшонак), У.​В.​Мароз, Н.​Дз.​Марціновіч, В.​У.​Петручук, В.​А.​Санько, І.​К.​Цішчанка, К.​П.​Цыбульскі, М.​М.​Чарняўскі, В.​К.​Шабалтас, М.​З.​Шаховіч, А.​І.​Шушко.

1998. Аржаны Аркадзь (В.​І.​Кунцэвіч), С.​А.​Астраўцоў, У.​У.​Барысенка, А.​Я.​Белы, Р.​М.​Бензярук, А.​І.​Бібіцкі, Ветах Алесь (А.​І.​Бельскі), В.​Р.​Гарановіч, В.​Ф.​Гіруць-Русакевіч, А.​Ф.​Гуцаў, А.​Н.​Давыдаў, У.​Ф.​Ермалаеў, А.​М.​Канапелька, А.​М.​Карлюкевіч, Я.​Ф.​Конеў, Я.​І.​Крамко, М.​А.​Курыла, В.​І.​Локун, А.​К.​Лягчылаў, М.​А.​Манохін, Наталіч Марына (Н.​А.​Давыдзенка), А.​І.​Нафрановіч, Л.​П.​Неўдах, І.​Я.​Пехцераў, І.​Р.​Пяшко, Рось Алеся (Т.​Р.​Мазур), П.​І.​Сабіна, П.​П.​Саковіч, Л.​Д.​Сільнова, Снарская Іна (І.​С.​Дзідык), Сом Лера (А.​У.​Сом), В.​В.​Страмкоўская, А.​М.​Стрыгалёў, Г.​П.​Тварановіч, В.​У.​Угрыновіч-Камінская, А.​К.​Цітоў, М.​В.​Шабовіч, У.​К.​Шурка, Л.​Р.​Шэлег.

1999. С.​Г.​Адамовіч, Г.​П.​Аўласенка, А.​М.​Бабаед, В.​М.​Кадзетава, М.​Я.​Касцюкевіч, Г.​М.​Кісліцына, Корань Людміла (Л.​Дз.​Сінькова), Г.​Г.​Мяцел ша. В.​І.​Русілка, А.​І.​Станкевіч.

2000. І.​І.​Дарафейчук, А.​В.​Камоцкі, Капа Наталля (Н.​М.​Казапалянская), В.​Я.​Корбут, Ф.​А.​Кошаль, А.​А.​Легастаева, В.​Х.​Медунецкі, Т.​М.​Мушынская, Л.​Дз.​Раманава, Г.​В.​Рымскі, С.​Ф.​Сцяпан, Хадарэнка Ірына (І.​М.​Шумская). 2001. П.​М.​Гаспадыніч, А.​І.​Гінько, Т.​М.​Дасаева, М.​М.​Ждановіч, А.​А.​Ігнацюк, І.​Л.​Качаткова, В.​М.​Кукса, Лайкоў Янка (І.​У.​Лайкоў), А.​І.​Мазько, А.​Ф.​Майсеенка, Л.​У.​Маракоў, М.​У.​Мікуліч, А.​Ф.​Мяснікоў, З.​І.​Падліпская, В.​П.​Паліканіна, М.​П.​Прохар, С.​В.​Рублеўскі, В.​В.​Стралко, С.​В.​Суднік, Супрановіч Таіса (Т.​І.​Гурко), Т.​І.​Трафімава, Чэмер Андрэй (А.​С.​Анішчык), І.​Л.​Шаўлякова, Н.​Н.​Шклярава, А.​А.​Яскевіч.

І.​У.​Саламевіч.

т. 14, с. 222

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)