КІ́РВЕЛЬ (Анатоль Мяфодзьевіч) (н. 23.7.1939, в. Вітунічы Докшыцкага р-на Віцебскай вобл.),

бел. пісьменнік. Вучыўся ў Мінскім ін-це замежных моў (1958—61). Настаўнічаў. З 1977 жыве ў С.-Пецярбургу. Друкуецца з 1969. Аўтар кніг апавяданняў «Човен Харона» (1993), вершаў і мініяцюр у прозе «Урбанія» (1994), «Чалавеку ўласціва...» і «Формула Замежжа» (абедзве 1996), «Ласінае крэда» (1997), якія адметныя лаканізмам, філасафічнасцю, прытчавасцю.

В.​І.​Саламевіч.

т. 8, с. 279

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КІ́РВЕЛЬ (Чэслаў Станіслававіч) (н. 9.3.1945, в. Мякішы Шчучынскага р-на Гродзенскай вобл.),

бел. філосаф. Д-р філас. н. (1990), праф. (1992). Скончыў Ленінградскі ун-т (1972). З 1977 у Камсамольскім-на-Амуры політэхн. ін-це. З 1980 у Гродзенскім ун-це (з 1981 заг. кафедры філасофіі). Даследуе праблемы утапічнай свядомасці, ролі суб’ектыўнага фактару ў гісторыі і інш. Адзін з аўтараў навуч. дапаможнікаў для ВНУ («Асновы філасофіі», 1994, «Гісторыя філасофіі», 1997, і інш.).

Тв.:

Утопическое сознание: сущность, социально-полит. функции. Мн., 1989;

Утопия: практич. умонастроение и социал. поведение // Социальная сила знания. Мн., 1991;

Притязания утопии и логика истории // Социология и социальная антропология. СПб., 1997.

т. 8, с. 279

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Кірве́лі

назоўнік, уласны, неадушаўлёны, неасабовы, множны лік, множналікавы

мн.
Н. Кірве́лі
Р. Кірве́ль
Кірве́ляў
Д. Кірве́лям
В. Кірве́лі
Т. Кірве́лямі
М. Кірве́лях

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

«МА́Ю ГО́НАР»,

грамадскае аб’яднанне мастакоў-беларусаў Балтыі. Засн. ў 1991. Праводзіць культ.-асв. работу, садзейнічае развіццю і ўмацаванню творчых узаемасувязей, аказвае дапамогу мастакам. У 1999 у аб’яднанне ўваходзілі: В.​Целеш (старшыня), К.​Вольская, М.​Гаўрыловіч, Г.​Зашчырынская, Л.​Лойка, В.​Малышчыц, В.​Маркевіч, Т.​Насенка, М.​Чырыч (усе Латвія), А.​Аблажэй, К.​Балаховіч, А.​Поклад, С.​Поклад (усе Літва), М.​Астравумава (Эстонія), Я.​Кузьміцкі (Швецыя), В.​Драздоўскі, Ю.​Казак, А.​Кірвель, Ю.​Рудак, В.​Сівуха, Я.​Чарнякевіч (усе Санкт-Пецярбург). У 1992 у Мінску адбылася выстаўка твораў мастакоў аб’яднання.

Л.​Ф.​Салавей.

т. 10, с. 241

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

СІМВАЛІ́ЗМ (франц. symbolisme ад грэч. symbolon знак, сімвал),

літаратурнамастацкі кірунак канца 19 — пач. 20 ст. Узнік у выніку агульнага крызісу еўрап. свядомасці, узыходзіць да эстэтыкі рамантызму. Філас. падмуркам паслужылі вучэнне Платона аб проціпастаўленні ідэальнага свету («свету ўяўленняў») і матэрыяльнага («свету рэчаў»), філас. тэорыі І.​Канта, А.​Шапенгаўэра, Э.​Гартмана, Ф.​Ніцшэ, навук. адкрыцці псіхолагаў і псіхафізіёлагаў з іх увагай да пазасвядомага. Аб’ектыўна С. адмаўляў філасофію пазітывізму і яго маст. рэалізацыю натуралізм. Асн. прызначэнне мастацтва сімвалісты бачылі ў пазнанні Абсалюту, Вечнасці, трансцэндэнтнай Красы, што здзяйсняецца творцам праз сімвал, які пры гэтым пазбаўляецца канкрэтнасці, дакладнасці, «празрыстасці» зместу, робіцца полісемічным, не паддаецца аднаварыянтнай дэшыфроўцы. У выніку замест апісальнай мовы стваралася мова сугестыўная, г.зн. вобразна-сімвалічнае спасціжэнне таемных сутнасцей быцця адбываецца праз інтуіцыю, унушэнне, паэт. «магію». Сімвалісты распрацоўвалі ўспрынятую ад рамантыкаў ідэю сінтэзу мастацтваў, услед за Ш.​Бадлерам кіраваліся прынцыпам «адпаведнасцей», заснаваным на зрокавых, слыхавых, фарбавых, вербальных асацыяцыях, на аналогіях гукаў, пахаў, колераў, вобразаў. С. стаў асновай узнікнення сюррэалізму, «тэатра абсурду».

У літаратуры пачаў складвацца ў 1860—70-я г., яго светапогляднае абгрунтаванне прыпала пераважна на 1880—90-я г. (цыкл нарысаў «Праклятыя паэты» П.​Верлена, «Літаратурны маніфест. Сімвалізм» Ж.​Марэаса, працы «Сімвалісцкае мастацтва» Ж.​Ванора, «Нямецкія рамантыкі і французскія сімвалісты» Ж.​Тарэля, «Трактат пра Нарцыса. Тэорыя сімвала» А.​Жыда і інш.). Папярэднікам С. лічыцца Бадлер. Сфарміраваўся С. найперш у франц. л-ры (Верлен, А.​Рэмбо, С.​Малармэ, Латрэамон, А. дэ Рэнье, Жыд, П.​Валеры, П.​Кладэль), у рознай ступені развіўся ў л-рах бельгійскай (М.​Метэрлінк, Э.​Верхарн), аўстр. (Р.​М.​Рыльке, Г. фон Гофмансталь), ням. (Ніцшэ, С.​Георге), нарв. (Г.​Ібсен), польскай (С.​Пшыбышэўскі), рус. (В.​Брусаў, А.​Блок, Ф.​Салагуб, К.​Бальмонт, А.​Белы, Дз.​Меражкоўскі, З.​Гіпіус, І.​Аненскі, В.​Іванаў). Сімвалісты часта звярталіся да стараж. і сярэдневяковых сюжэтаў, увялі «свабодны верш», ці верлібр, шырока выкарыстоўвалі прынцып цыклізацыі вершаў. Вял. ўвагу яны аддавалі рытму, меладычнасці, напеўнасці, музычнасці верша, што збліжае С. з імпрэсіянізмам. Часта С. у аднаго аўтара і нават у адным творы спалучаецца з імпрэсіянізмам, эстэтызмам, натуралізмам, неарамантызмам.

У выяўленчым мастацтве (пераважна ў жывапісе і графіцы) узнік і развіваўся пад уплывам аднайм. літ. кірунку, зазнаў уплывы містычных і спірытуалістычных вучэнняў, дэкадэнцтва. У пошуках новага, неалегарычнага спосабу выяўлення эстэт. ідэалу імкнуўся даследаваць і адлюстроўваць няўлоўныя сэнсавыя адценні і псіхічны стан чалавека, яго непарыўную сувязь з прыродай, праяўленні звышнатуральных сіл, якія кіруюць лёсам. Адзінай стылістычнай сістэмы не распрацаваў, развіваўся ў рэчышчы асн. маст. кірункаў. Вытокі С. ў творчасці прэрафаэлітаў. Развіўся ў творчасці Г.​Маро, А.​Рэдона, П.​Пюві дэ Шавана, П.​Гагена (Францыя), М.​Клінгера (Германія), Э.​Мунка (Нарвегія), Э.​Бёрн-Джонса (Вялікабрытанія), А.​Бёкліна (Швейцарыя), Дж.​Сеганціні (Італія), М.​Чурлёніса (Літва), Л.​Бакста, В.​Барысава-Мусатава, А.​Бенуа, І.​Білібіна, В.​Васняцова, П.​Кузняцова, М.​Рэрыха, М.​Урубеля (Расія), мастакоў групы «Набі» і інш.

У тэатры С. узнік у Францыі (студыйныя т-ры сімвалісцкага кірунку ў Парыжы), распаўсюдзіўся ў Германіі і інш. краінах Зах. Еўропы, у пач. 20 ст. — у Расіі. Ідэі С. ў драм. творах Метэрлінка і Верхарна (Бельгія), А.​Стрындберга (Швецыя), Пшыбышэўскага (Польшча), позняй творчасці Ібсена (Нарвегія), А.​Блока, Іванава, Салагуба, Л.​Андрэева (Расія). У драме слова ўспрымалася як матэрыяльная катэгорыя, асаблівая ўвага аддавалася падтэксту, недагаворкам герояў, іх маўчанню. У сцэн. мастацтве асн. намаганні скіроўваліся на дасягненне сінтэзу розных мастацтваў: муз., выяўл., пластычнага, якім адводзілася вял. месца ў спектаклі. Характэрна імкненне да стылізацыі драм. форм мінулага (стараж.-грэч. трагедый, сярэдневяковых містэрый і міракляў), устанаўленне на сцэне поўнага дыктату рэжысёра — паэт. атмасферу ў спектаклі прапаноўвалася ўзмацніць заменай акцёра марыянеткамі. С. праявіўся ў творчасці рэж. А.​Апія (Швейцарыя), Г.​Крэга (Англія), Г.​Фукса і часткова М.​Райнгарта (Германія), на асобных этапах творчасці У.​Меерхольда (Расія) і інш.

У л-ры і мастацтве Беларусі С. не склаўся ў самаст. кірунак, аднак паўплываў на іх развіццё. У пач. 20 ст. творы рознанац. прадстаўнікоў С. актыўна абмяркоўваліся ў бел. друку (газ. «Минский листок», «Северо-Западный край», «Минский курьер», «Голос провинции», «Минское эхо», «Полесье», «Беларусь» і інш.). Мела месца вульгарна-сацыялагічнае тлумачэнне С. і памяркоўнае, дыферэнцыраванае стаўленне да яго. Найбольш эстэтыка С. паўплывала на творчасць М.​Багдановіча, які яшчэ ў гімназічных паведамленнях звяртаўся да праблем, звязаных з новым кірункам («Новыя павевы ў літаратуры», «Сучасная літаратура і народны дух», «Сімвалізм і дэкадэнцтва»). Ён уважліва ставіўся да новых выданняў сімвалісцкай паэзіі, пераклаў на бел. мову творы Верлена (22 вершы), Верхарна (урывак «Паўстанне»), асобных рус. сімвалістаў.

Філас.-эстэт. прысутнасцю С. адметны яго паэт. цыкл «Думы» («Мы доўга плылі ў бурным моры...», «Мне снілася», «Шмат у нашым жыцці ёсць дарог...» і інш.), вершы, што суадносяцца з творчасцю Верлена, Ібсена, Бальмонга, Блока. Рысы С. выявіліся і ў творах Я.​Купалы, З.​Бядулі, К.​Буйло, М.​Гарэцкага, У.​Жылкі, у літ. спадчыне Я.​Драздовіча, у творчасці пісьменнікаў бел. эміграцыі (Н.​Арсеннева, А.​Салавей, Я.​Юхнавец). Элементы. сімвалісцкай эстэтыкі ў розных формах праявіліся і ў сучаснай бел. л-ры (А.​Разанаў, А.​Кірвель і інш.). У бел. сцэн. мастацтве выкарыстоўваліся асобныя рысы і вобразна-маст. сродкі С. У пач. 20 ст. рас. тэатр. калектывы ставілі на Беларусі творы Андрэева, Ібсена і інш. Маст. сімвалы ўласцівы і відовішчам масавых дзействаў («Праца і капітал», паст. 1.5.1921 Е.​Міровіча, Л.​Літвінава і Бейтлера на Мінскім трэку). Прыёмы С. (наданне першаступеннага значэння пластыцы, музыцы, святлу ў спектаклі, стварэнне ў ім паэт. атмасферы, перадача метафарычнай знакавасці) актыўна выкарыстоўваюцца для пашырэння выяўл. сродкаў сцэн. мастацтва рэжысёрамі В.​Катавіцкім («За зачыненымі дзвярыма» Ж.​П.​Сартра ў Дзярж. маладзёжным т-ры, 1992), М.​Труханам («Распад» паводле У.​Шэкспіраў Мінскім драм. т-ры «Дзе-Я?», 1997), В.​Раеўскім («Чорная панна Нясвіжа» А.​Дударава ў Нац. т-ры імя Я.​Купалы, 2000), В.​Баркоўскім («Зямля» паводле твораў Я.​Коласа ў Нац. т-ры імя Я.​Коласа, 2001) і інш.

Літ.:

Конан У.М. Развіццё эстэтычнай думкі ў Беларусі (1917—1934 гг.). Мн., 1968;

Яго ж. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. Мн., 1985;

Обломиевский Д.Д. Французский символизм. М., 1973;

Ермилова Е.В. Теория и образный мир русского символизма. М., 1989;

Белый А. Символизм как миропонимание. М., 1994;

Васючэнка П. Славянскі сімвалізм: Нац.-адметнае і агульнае. Мн., 1998;

Лявонава Е.А. Плыні і постаці: З гісторыі сусвет. літ. другой паловы XIX—XX стст. Мн., 1998;

Тарасюк Л.К. Мастацкія кірункі і плыні ў беларускай паэзіі XIX—пачатку XX ст. Мн., 1999;

Cassou J. Encyklopedia symbolizmu: Przekl. z fr. Warszawa, 1992.

Е.​А.​Лявонава, А.​В.​Сабалеўскі.

Да арт. Сімвалізм. П.​Гаген. Страта цнатлівасці (Абуджэнне вясны).
Да арт. Сімвалізм. Э.​Бёрн-Джонс. Кола фартуны. 1883.

т. 14, с. 384

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

САЮ́З БЕЛАРУ́СКІХ ПІСЬМЕ́ННІКАЎ (СБП),

добраахвотная грамадская творчая арг-цыя прафес. літаратараў Беларусі. Закліканы садзейнічаць напісанню твораў высокага маст. ўзроўню, спрыяць развіццю форм, стыляў і жанраў л-ры, памагаць творчаму росту маладых пісьменнікаў, развіваць і мацаваць сувязі л-р блізкага і далёкага замежжа. Створаны паводле пастановы ЦК КП(б)Б ад 27.5.1932 «Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый БССР». Арганізацыйна аформлена 1-м Усебеларускім з’ездам пісьменнікаў (Мінск, 8—14.6.1934) як Саюз пісьменнікаў Беларусі. З 1994 сучасная назва. Кіруючы орган — з’езд пісьменнікаў, паміж з’ездамі — рада. Старшыні СБП: М.​М.​Клімковіч (1934—38), М.​Ц.​Лынькоў (1938—48), П.​У.​Броўка (1948—66), М.​Танк (1966—80), Н.​С.​Гілевіч (1980—89), В.​В.​Зуёнак (1989—98), У.​П.​Някляеў (1998—99), В.​М.​Іпатава (в.а. 1999, з 2001).

Творчая работа вядзецца праз секцыі паэзіі, прозы, крытыкі і літаратуразнаўства, дзіцячай і юнацкай л-ры, маст. перакладу, літаратурных узаемасувязей, нарыса і публіцыстыкі, камісіі: прыёмную, ваенна-шэфскую, педагагічную, па рабоце з маладымі. Мае аддзяленні ў Брэсцкай, Віцебскай, Гомельскай, Гродзенскай і Магілёўскай абласцях. У 1945 у СБП было 47 членаў, да 13-га з’езда пісьменнікаў (май 2001) — 505 членаў.

Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў (з-за адсутнасці дакументаў спісы 1934—43 няпоўныя)

1934. З.​М.​Аксельрод, А.​І.​Александровіч, Баранавых Сымон (С.​Я.​Баранаў), І.​М.​Барашка, Я.​А.​Бранштэйн, П.​У.​Броўка, Л.​А.​Бэндэ, Бядуля Змітрок (С.​Я.​Плаўнік), Ф.​В.​Вайшнорас, Вольны Анатоль (А.​І.​Ажгірэй), Вольскі Віталь (В.​Ф.​Зэйдэль), П.​Р.​Галавач, Галубок Уладзіслаў (У.​І.​Голуб), Гартны Цішка (З.​Х.​Жылуновіч), Ю.​П.​Гаўрук, У.​М.​Глазырын, П.​Ф.​Глебка, А.​К.​Гурло, І.​Д.​Гурскі, Дарожны Сяргей (С.​М.​Серада), Ц.​Л.​Даўгапольскі, Дудар Алесь (А.​А.​Дайлідовіч), Х.​М.​Дунец, Г.​К.​Жарскі, Зарэцкі Міхась (М.​Я.​Касянкоў), Каваль Васіль (В.​П.​Кавалёў), У.​А.​Кавальскі, Г.​М.​Камянецкі, Л.​А.​Кацовіч, М.​М.​Клімковіч, Колас Якуб (К.​М.​Міцкевіч), А.​М.​Крапачоў, Крапіва Кандрат (К.​К.​Атраховіч), М.​С.​Кульбак, А.​А.​Куляшоў, Купала Янка (І.​Д.​Луцэвіч), Дз.​І.​Курдзін, Кучар Алесь (А.​Е.​Кучар), М.​Ц.​Лынькоў, В.​Дз.​Маракоў, Маўр Янка (І.​М.​Фёдараў), Б.​М.​Мікуліч, Міровіч Еўсцігней (Е.​А.​Дунаеў), М.​М.​Модэль, Р.​Д.​Мурашка, М.​Т.​Паслядовіч, Б.​К.​Паўлюкявічус, А.​Х.​Платнер, Я.​С.​Рамановіч, Г.​Л.​Раманоўская, Э.​Л.​Самуйлёнак, Скрыган Ян (І.​А.​Скрыган), В.​П.​Сташэўскі, У.​М.​Хадыка, І.​Д.​Харык, Хведаровіч Мікола (М.​Ф.​Чарнушэвіч), Чарот Міхась (М.​С.​Кудзелька), Чорны Кузьма (М.​К.​Раманоўскі), І.​Е.​Шапавалаў, С.​П.​Шушкевіч, Х.​С.​Шынклер, А.​І.​Якімовіч.

1935. А.​А.​Зарыцкі, Звонак Алесь (П.​Б.​Звонак), Р.​Я.​Кобец.

1936. Р.​Л.​Рэлес, У.​Г.​Фінкель.

1937. Агняцвет Эдзі (Э.​С.​Каган), В.​В.​Барысенка.

1938. П.​Е.​Панчанка.

1939. Астрэйка Анатоль (А.П Астрэйка), М.​М.​Блісцінаў, Р.​С.​Бярозкін, Журба Янка (І.​Л.​Івашын), М.​Р.​Ларчанка, А.​Я.​Міронаў, П.​С.​Пестрак, А.​Г.​Русак, Р.​К.​Сабаленка, Я.​І.​Садоўскі, К.​М.​Цітоў.

1940. С.​Н.​Гусеў, Іверс Анатоль (І.​Д.​Міско), М.​І.​Калачынскі, У.​І.​Краўчанка, М.​А.​Машара, Танк Максім (Я.​І.​Скурко), Н.​М.​Тарас, Шарахоўскі Янка (І.​З.​Шарахоўскі).

1941. В.​П.​Таўлай.

1942. Л.​Л.​Шапіра.

1943. А.​П.​Бялевіч, Вітка Васіль (Ц.​В.​Крысько), К.​Ц.​Кірэенка, Лужанін Максім (А.​А.​Каратай).

1944. Буйло Канстанцыя (К.​А.​Калечыц), М.​Р.​Лупсякоў.

1945. Брыль Янка (І.​А.​Брыль), М.​А.​Засім, П.​Н.​Кавалёў, І.​П.​Мележ.

1946. У.​І.​Агіевіч, А.​М.​Бачыла, Васілёк Міхась (М.​В.​Касцевіч), А.​С.​Вялюгін, М.​І.​Гамолка, І.​І.​Грамовіч, І.​В.​Гутараў, У.​Б.​Карпаў, В.​С.​Лютава, У.​І.​Няфёд, Р.​В.​Няхай.

1947. М.​І.​Аляксееў, А.​К.​Астапенка, М.​Я.​Аўрамчык, А.​С.​Васілевіч, М.​А.​Гарулёў, К.​Л.​Губарэвіч, А.​А.​Есакоў, Дз.​М.​Кавалёў (з 1959 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), А.​М.​Кулакоўскі, С.​К.​Майхровіч, Маўзон Аркадзь (А.​І.​Маўшэнзон), П.​К.​Прануза, П.​Ф.​Прыходзька, Русецкі Аляксей (А.​С.​Бурдзялёў), М.​Ф.​Садковіч, Т.​К.​Хадкевіч, І.​П.​Шамякін, У.​М.​Шахавец.

1948. Я.​Б.​Герцовіч, У.​І.​Корбан, В.​І.​Матэвушаў, М.​Г.​Ткачоў, Р.​В.​Шкраба.

1949. П.​І.​Валкадаеў, А.​Я.​Макаёнак, Палескі Вячаслаў (В.​П.​Станкевіч), І.​К.​Сіўцоў, В.​С.​Сурская.

1950. Б.​І.​Бур’ян, Э.​С.​Валасевіч, М.​П.​Даніленка, С.​С.​Дзяргай, І.​Ф.​Кудраўцаў, М.​П.​Лобан, Ю.​С.​Пшыркоў, А.​В.​Пысін.

1951. А.​А.​Алешка, М.​М.​Барсток, В.​Е.​Бурносаў, Дуброўскі Ігнат (І.​Ц.​Чарняўскі), М.​М.​Пянкрат, Ракітны Мікола (М.​І.​Новікаў), Я.​К.​Усікаў.

1952. М.​А.​Вішнеўскі, В.​А.​Зуб, А.​П.​Кузьмічоў (у 1952—67 у пісьменніцкай арг-цыі г. Тбілісі), А.​І.​Рылько, В.​Дз.​Сакалоў, П.​П.​Шасцерыкоў, А.​А.​Шашкоў.

1953. Я.​П.​Васілёнак, П.​М.​Макаль, І.​А.​Муравейка, У.​М.​Юрэвіч.

1954. Багушэвіч Юрый (Г.​К.​Багушэвіч), М.​М.​Ваданосаў, П.​С.​Васілеўскі, Н.​С.​Гілевіч, А.​В.​Іваноў, В.​У.​Івашын, Казека Янка (І.​Д.​Казека), Н.​З.​Кіслік, Дз.​А.​Палітыка, Н.​С.​Перкін, Л.​А.​Салавей, Семяжон Язэп (І.​І.​Семяжонаў), А.​А.​Семяновіч, М.​І.​Татур, А.​Дз.​Чарнышэвіч, І.​Ц.​Шуцько.

1955. С.​Х.​Александровіч, Вольскі Артур (А.​В.​Зэйдэль), С.​З.​Гаўрусёў, У.​І.​Дадзіёмаў, Ф.​І.​Куляшоў, А.​М.​Лазнявой (з 1971 у пісьменніцкай арг-цыі г. Чэлябінск), П.​М.​Рунец, М.​С.​Смагаровіч, Б.​П.​Спрынчан. 1956. М.​А.​Герасімаў (у 1956—57 у пісьменніцкай арг-цыі г. Чкалаў), С.​І.​Грахоўскі, І.​Л.​Дорскі, А.​Н.​Карпюк, А.​В.​Пальчэўскі.

1957. А.​М.​Адамовіч, А.​Х.​Асіпенка, А.​Ц.​Бажко, З.​А.​Бандарына, Я.​І.​Бяганская, І.​І.​Васілеўскі (у 1957—67 у Смаленскай пісьменніцкай арг-цыі), У.​С.​Караткевіч, І.​С.​Клаз, Е.​Я.​Лось, А.​І.​Махнач, І.​Я.​Навуменка, М.​А.​Сергіевіч, М.​М.​Чавускі, Н.​Т.​Чарнушэвіч.

1958. А.​А.​Авечкін, Л.​Л.​Арабей, М.​М.​Арочка, Р.​І.​Барадулін, У.​М.​Дубоўка (з 1968 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), Непачаловіч Янка (І.​Д.​Непачаловіч), У.​І.​Нядзведскі, Н.​Е.​Пашкевіч, Пушча Язэп (Я.​П.​Плашчынскі), М.​А.​Скрыпка, Г.​Л.​Шмань (з 1962 у пісьменніцкай арг-цыі г. Тула).

1959. В.​У.​Быкаў, М.​Г.​Дуброўскі, А.​Н.​Марціновіч, Г.​Л.​Папоў, І.​М.​Пташнікаў, І.​І.​Сіняўскі.

1960. В.​У.​Адамчык, Х.​Дз.​Жычка, У.​А.​Калеснік, А.​К.​Клышка, А.​А.​Лойка, А.​А.​Макарэвіч, Мехаў Уладзімір (У.​Л.​Няхамкін), Г.​А.​Новік, Б.​І.​Сачанка, Д.​Р.​Сімановіч, В.​Ф.​Хомчанка.

1961. Дз.​Я.​Бугаёў, Г.​М.​Бураўкін, У.​А.​Варно (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Петрапаўлаўск-Камчацкі), А.​З.​Гутковіч, А.​А.​Дракахруст (у 1961—64 у пісьменніцкай арг-цыі г. Хабараўск), Я.​С.​Ермаловіч, Ю.​М.​Канэ, І.​В.​Козел, І.​Р.​Новікаў, Л.​Я.​Прокша, А.​А.​Савіцкі, Ю.​М.​Свірка, Сіпакоў Янка (І.​Д.​Сіпакоў), В.​Я.​Тарас, П.​А.​Харкоў, К.​А.​Цвірка, К.​М.​Шней-Красікаў (з 1969 у пісьменніцкай арг-цыі г. Краснаярск), Г.​У.​Шыловіч, М.​Н.​Яромушкін.

1962. У М.​Дамашэвіч, В.​А.​Каваленка, І.​І.​Калеснік, Я.​І.​Курто, У.​І.​Ляпёшкін, У.​А.​Паўлаў, АС.​Ставер, М.​Л.​Стральцоў, В.​Ф.​Трыхманенка, М.​М.​Фігуроўскі (з 1966 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), У.​М.​Шыцік, Ф.​А.​Яфімаў.

1963. Л.​А.​Вакулоўская (у 1963—66 у пісьменніцкай арг-цыі г. Калінінград), В.​С.​Гарбук.

1964. Д.​Я.​Бічэль-Загнетава, І.​Ц.​Бурсаў, Г.​Г.​Васюкова, Вярба Вера (Г.​П.​Сакалова), А.​І.​Вярцінскі, Л.​І.​Гаўрылкін, М.​Н.​Герчык, М.​П.​Гроднеў, А.​С.​Дзеружынскі, Я.​І.​Каршукоў, Г.​В.​Кісялёў, І.​У.​Клімашэўская, Г.​Я.​Кляўко, Г.​Д.​Колас, М.​П.​Кругавых, Лакербай Юрый (Ю.​А.​Лакербая; з 1976 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), А.​П.​Наўроцкі, С.​М.​Прошын (з 1967 у пісьменніцкай арг-цыі г. Варонеж), А.​В.​Сабалеўскі, Р.​Я.​Тармола, П.​І.​Ткачоў, Дз.​І.​Уксусаў, І.​Г.​Чыгрынаў, І.​І.​Шклярэўскі (з 1968 у Маскоўскай пісьменніцкай арг-цыі), В.​М.​Шымук, С.​Г.​Яўсеева.

1965. І.​А.​Аношкін, М.​А.​Грамыка, А.​С.​Грачанікаў, А.​А.​Дзялендзік, А.​Р.​Кобец-Філімонава, В.​Г.​Панамароў, У.​М.​Стэльмах.

1966. П.​П.​Ахрыменка, В.​В.​Зуёнак, Палтаран Вера (В.​С.​Ляпеская), М.​М.​Рудкоўскі, Р.​Р.​Шырма, А.​С.​Яскевіч.

1967. П.​К.​Дзюбайла, Зазека Язэп (І.​В.​Зазека), М.​С.​Кусянкоў, А.​С.​Ліс, У.​А.​Ляўданскі, А.​В.​Мальдзіс, В.​Ц.​Мыслівец, І.​І.​Мяла, С.​С.​Панізнік, А.​С.​Сербантовіч, Ю.​С.​Фатнеў (з 1974 у пісьменніцкай арг-цыі г. Бранск), Т.​Р.​Цулукідзе, Шумаў Міхаіл (М.​І.​Шульман).

1968. А.​П.​Кудравец, П.​А.​Місько, Ф.​М.​Янкоўскі, М.​Р.​Ярош.

1969. С.​А.​Гусак, В.​Б.​Дайліда, М.​М.​Дукса, В.​Ф.​Карамазаў, У.​Г.​Кудзінаў, С.​П.​Масіяш (у 1969—72 у пісьменніцкай арг-цыі г. Уральск), А.​Ф.​Пінчук (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Львоў), В.​П.​Рагойша, Р.​М.​Семашкевіч, А.​А.​Слесарэнка, А.​П.​Чаркасаў.

1970. Г.​А.​Васілеўская, М.​А.​Вышынскі, А.​К.​Гардзіцкі, Л.​М.​Дайнека, В.​М.​Іпатава, А.​Л.​Кандрусевіч, У.​І.​Карызна, М.​А.​Маляўка, У.​Г.​Машкоў, І.​Дз.​Ралько, Л.​С.​Рашкоўскі, У.​М.​Скарынкін, Э.​М.​Скобелеў, Д.​Ф.​Слаўковіч, І.​К.​Сяркоў, Х.​М.​Чэрня, Г.​К.​Шутэнка, Э.​С.​Ярашэвіч.

1971. В.​Л.​Бечык, Ю.​У.​Голуб, М.​М.​Грынчык, К.​В.​Камейша, М.​П.​Луфераў, М.​Я.​Матукоўскі, Н.​І.​Мацяш, У.​Н.​Мяжэвіч, П.​І.​Пруднікаў, А.​М.​Пяткевіч, А.​А.​Шаўня, Я.​І.​Янішчыц.

1972. С.​А.​Андраюк, У.​В.​Гніламёдаў, В.​П.​Жураўлёў, Н.​К.​Зверава (з 1975 у пісьменніцкай арг-цыі г. Калінінград), С.​І.​Кухараў, М.​А.​Лазарук, А.​Г.​Масарэнка, С.​А.​Міхальчук, В.​В.​Нікіфаровіч, А.​С.​Разанаў, В.​С.​Рудаў, У.​І.​Савіцкі, У.​К.​Федасеенка, М.​М.​Федзюковіч, М.​М.​Чарняўскі, Э.​В.​Ялугін.

1973. А.​А.​Жук, В.​А.​Казько, М.​І.​Мушынскі, А.​П.​Рыбак, А.​А.​Савелічаў.

1974. Дз.​А.​Бяспалы, Г.​В.​Далідовіч, А.​П.​Капусцін, У.​І.​Кузьмянкоў, М.​П.​Парахневіч, А.​Л.​Петрашкевіч.

1975. Гіль Мікола (М.​С.​Гілевіч), Каліна Клаўдзія (К.​К.​Лукашэвіч), Каштанаў Арнольд (А.​Л.​Эпштэйн), Коўтун Валянціна (В.​М.​Новік), Крыга Алесь (А.​А.​Асіпенка), Левановіч Леанід (Л.​К.​Лявонаў), Я.​Р.​Радкевіч, Г.​С.​Шупенька, Г.​Ф.​Юрчанка.

1976. У.​М.​Верамейчык, Г.​А.​Каржанеўская, В.​С.​Макарэвіч, П.​А.​Марціновіч, М.​А.​Тычына.

1977. Р.​А.​Баравікова, В.​С.​Гігевіч, Э.​С.​Гурэвіч, В.​А.​Жуковіч, С.​І.​Законнікаў, У.​М.​Казбярук, Л.​Т.​Калодзежны, Я.​Р.​Лецка, Г.​П.​Пашкоў, А.​У.​Салтук, В.​С.​Сёмуха, Тулупава Нэлі (Н.​І.​Лісоўская), Я.​П.​Шабан, І.​І.​Шальманаў, В.​Ц.​Якавенка.

1978. Т.​М.​Бондар, А.​С.​Вечар, М.​Г.​Воранаў, В.​А.​Лукша, У.​П.​Някляеў, М.​І.​Чаргінец.

1979. У.​І.​Анісковіч, І.​С.​Арабейка, Б.​П.​Беляжэнка (Беліжэнка), А.​У.​Варановіч, Н.​Б.​Ватацы, В.​К.​Гардзей, Т.​І.​Гарэлікава, Г.​Р.​Дзмітрыеў, А.​М.​Дзятлаў, А.​А.​Дудараў, Г.​І.​Егарэнкава (з 1981 у пісьменніцкай арг-цыі г. Ніжні Ноўгарад), У.​С.​Ліпскі, А.​Г.​Папова, В.​А.​Ракаў, М.​С.​Шаўчонак, К.​Р.​Шэрман, М.​І.​Янчанка.

1980. З.​Я.​Бірала, Верабей Яўген (Я.​В.​Міклашэўскі), С.​Л.​Дорскі, Я.​М.​Крупенька, С.​Л.​Курылёва, І.​К.​Стадольнік, В.​У.​Ярац.

1981. Блакіт Валянцін (В.​У.​Болтач), Г.​Ф.​Бубнаў, В.​С.​Гарбацэвіч, У.​А.​Жыжэнка, А.​К.​Кажадуб, А.​М.​Казловіч, І.​І.​Капыловіч, М.​П.​Кацюшэнка, М.​П.​Корзун, П.​С.​Лісіцын, А.​П.​Мельнікаў, М.​М.​Мятліцкі, А.​П.​Палітыка, І.​Т.​Панчанка, У.​А.​Папковіч, М.​М.​Пракаповіч, А.​К.​Сульянаў, Л.​К.​Тарасюк, Л.​Ф.​Яўменаў.

1982. С.​М.​Басуматрава, Верас Зоська (Л.​А.​Войцік), В.​І.​Дашкевіч, А.​М.​Жыгуноў, Н.​С.​Загорская, Кейзараў Аляксей (А.​С.​Кейзераў), М.​І.​Клебановіч, У.​М.​Конан, С.​С.​Лаўшук, Я.​С.​Пархута, У.​Я.​Рубанаў, У.​П.​Саламаха, В.​Б.​Спрынчан, А.​І.​Сямёнава, Л.​А.​Філімонава, У.​П.​Чапега.

1983. С.​А.​Алексіевіч, С.​У.​Букчын, Ждан Алег (А.​А.​Пушкін), П.​А.​Ламан, Х.​А.​Лялько, Н.​В.​Маеўская, Г.​В.​Марчук, В.​І.​Рабкевіч, К.​І.​Тарасаў, В.​С.​Трасцянскі, К.​Р.​Хромчанка, А.​І.​Цяжкі, В.​А.​Чамярыцкі, Т.​І.​Шамякіна, Р.​М.​Яўсееў.

1984. Л.​М.​Галубовіч, Л.​В.​Дранько-Майсюк, М.​Ф.​Дубянецкі, А.​І.​Канапелька, А.​К.​Каско, У.​М.​Мазго, У.​А.​Марук, С.​М.​Новік-Пяюн, А.​У.​Пісьмянкоў, А.​С.​Сопат, П.​П.​Сушко, В.​А.​Шніп, У.​Дз.​Якутаў.

1985. П.​І.​Бітэль, Н.​В.​Галіноўская, Л.​С.​Караічаў, С.​М.​Марчанка, С.​Я.​Паўлаў, А.​В.​Руцкая, І.​Я.​Скарынкін, А.​А.​Станюта, В.​П.​Супрунчук, В.​К.​Хаўратовіч, Л.​Ф.​Хейдарава, І.​А.​Чарота, У.​І.​Ягоўдзік.

1986. В.​В.​Аколава, У.​А.​Арлоў, А.​М.​Асташонак, Я.​Д.​Будзінас, У.​С.​Глушакоў, У.​І.​Дзюба, З.​І.​Дудзюк, А.​М.​Емяльянаў, А.​П.​Жалязоўскі, Л.​А.​Казыра, Г.​А.​Каханоўскі, С.​М.​Клімковіч, А.​І.​Кудраўцаў, З.​К.​Прыгодзіч, І.​У.​Скурко, Л.​І.​Шырын.

1987. Г.​А.​Булыка, У.​П.​Бутрамееў, І.​Ф.​Жарнасек, Казанаў Барыс (Б.​М.​Рыўкін), А.​А.​Марціновіч, В.​Ф.​Праскураў, М.​К.​Філіповіч, А.​К.​Шлег.

1988. М.​З.​Башлакоў, А.​Л.​Верабей, Глобус Адам (У.​В.​Адамчык), В.​А.​Дубінка, К.​Я.​Жук, А.​А.​Камароўскі, М.​П.​Кенька, І.​П.​Клімянкоў, У.​І.​Мархель, А.​Г.​Мінкін, Наварыч Алесь (А.​І.​Трушко), В.​Я.​Сахарчук, М.​Л.​Стрыгалёў, А.​Ц.​Сыс, Т.​К.​Чабан, Г.​Б.​Чарказян, І.​П.​Чыгрын, П.​М.​Шруб, М.​М.​Шэлехаў.

1989. Ю.​М.​Багданаў, І.​Э.​Багдановіч, Л.​П.​Баршчэўскі, М.​У.​Барэйша, М.​І.​Бусько, М.​І.​Ермаловіч, А.​П.​Жамойцін, С.​М.​Зайцаў, М.​М.​Зарэмба, Зьніч (А.​А.​Бембель), С.​В.​Кавалёў, М.​А.​Круль, В.​А.​Куляшова, Л.​І.​Пранчак, Я.​Э.​Пфляўмбаўм, Саламевіч Янка (І.​У.​Саламевіч), В.​Ю.​Ткачоў, Я.​І.​Хвалей.

1990. А.​М.​Бадак, А.​М.​Бароўскі, М.​А.​Вайцяшонак, Н.​Я.​Гальпяровіч, В.​М.​Грышановіч, Л.​В.​Забалоцкая. Т.​В.​Кабржыцкая, В.​В.​Карпечанка, І.​Р.​Катляроў, М.​П.​Лук’янаў, Мальчэўская Яўгенія (Я.​Е.​Крыжаноўская), У.​А.​Навумовіч, А.​У.​Рагуля, Рублеўская Людміла (Л.​І.​Шніп), У.​М.​Сіўчыкаў, Сокалаў-Воюш Сяржук (С.​А.​Сокалаў), П.​Ф.​Стэфановіч, А.​П.​Траяноўскі, Л.​М.​Турбіна, А.​М.​Федарэнка, С.​М.​Шах, В.​А.​Шырко, А.​М.​Якімовіч.

1991. М.​А.​Арахоўскі, П.​В.​Вараб’ёў, Х.​Х.​Гурыновіч, І.​В.​Жук, К.​М.​Ільюшчыц, А.​С.​Казлоў, Г.​І.​Кірылаў, І.​А.​Кірэйчык, В.​С.​Кудлачоў, Куртаніч Вольга (В.​І.​Мешчаракова), Т.​В.​Мельчанка, Пісарык Алесь (А.​У.​Пісарчык), І.​І.​Рубін, Сцяпан Уладзімір (У.​А.​Сцепаненка), М.​У.​Скобла, Тумаш Генадзь (Я.​Дз.​Тумас), У.​Т.​Халіп.

1992. Э.​А.​Акулін, І.​М.​Афанасьеў, Г.​Б.​Багданава, М.​Я.​Баравік, Баторын Фелікс (Ф.​Б.​Хаймовіч), Блажэнны Веніямін (В.​М.​Айзенштат), В.​Ф.​Грышкавец, Н.​Я.​Гублер, І.​І.​Канановіч, С.​Т.​Каробкіна, З.​З.​Марозаў, У.​І.​Мацвеенка, М.​П.​Пазнякоў, Ц.​А.​Панцюшэнка, Л.​С.​Савік, Г.​В.​Станкевіч.

1993. Анашка Францішак (Ф.​І.​Сіўко), А.​Ю.​Аўруцін, М.​П.​Вяршынін, П.​І.​Гарэцкі, А.​І.​Дэбіш, В.​І.​Дэбіш, А.​А.​Жук, Р.​К.​Ігнаценка, Кавалюк Аўгіння (Я.​Т.​Кавалюк), М.​А.​Клімковіч, С.​А.​Крываль, М.​Н.​Мінчанка, Пятровіч Барыс (Б.​П.​Сачанка), У.​Л.​Сакалоўскі, М.​М.​Сердзюкоў, Случанін Лявон (Л.​Р.​Шпакоўскі), В.​І.​Стома, Г.​К.​Тычка, Шайбак Міраслаў (М.​В.​Адамчык), Ялоўчык Лідзія (Л.​П.​Лісок), М.​Б.​Яфімава.

1994. Аксак Валянціна (В.​І.​Арлова), Валошка Максім (А.​І.​Бутэвіч), П.​В.​Васючэнка, Віж Мар’ян (М.​М.​Зайцаў), В.​Ц.​Галавач, І.​Я.​Гурбан, С.​Ф.​Давідовіч, У.​У.​Дуктаў, І.​В.​Зуб, А.​М.​Зэкаў, М.​С.​Купрэеў, І.​С.​Курбека, Р.​Я.​Лапушын, В.​В.​Лапцік, Лаўроў Уладзімір (У.​Б.​Ідэльсон), В.​І.​Лужкоўскі, І.​В.​Малец, Дз.​А.​Падбярэзскі, І.​М.​Пракаповіч, Л.​Ц.​Пракопчык, У.​У.​Сауліч, М.​М.​Трафімчук, С.​А.​Трахімёнак, А.​Я.​Хатэнка, Н.​Ф.​Цыпіс, Чаромхін Васіль (В.​І.​Найдзін), А.​Ф.​Чобат.

1995. Баравы Янка (І.​І.​Галубовіч), Барскі Алесь (А.​А.​Баршчэўскі), М.​Р.​Гайдук, В.​П.​Грыцкевіч, М.​І.​Дзелянкоўскі, М.​А.​Дубоўскі, В.​А.​Кастручын, А.​М.​Кірвель, У.​А.​Клімовіч, В.​С.​Маскаленка, М.​І.​Мішчанчук, В.​К.​Небышынец, А.​А.​Пашкевіч, П.​П.​Савоська, Р.​В.​Сакалоўскі, В.​І.​Сарока, В.​Р.​Супрун, І.​Л.​Сяргейчык, Я.​Я.​Янушкевіч.

1996. Н.​К.​Аксёнчык, А.​Б.​Альфяровіч, М.​Дз.​Антаноўскі, С.​М.​Белы, І.​А.​Карэнда, Я.​І.​Клімуць, І.​І.​Лашутка, А.​Ф.​Майсееў, М.​Б.​Марцінкоўскі, У.​Ф.​Міхно, У.​Г.​Пецюкевіч, У.​Р.​Правасуд, В.​А.​Праўдзін, В.​І.​Рагаўцоў, У.​І.​Содаль, С.​В.​Тарасаў, І.​А.​Шахрай. Явар Святлана (С Б.​Сачанка).

1997. Артханаў Глеб (Ю.​І.​Аляксееў), А.​В.​Бяляцкі, Р.​С.​Бялячыц, Э.​Л.​Вайвадзіш, С.​В.​Валодзька, Г.​А.​Варатынская, В.​Р.​Гурскі, Ю.​І.​Залоска, Н.​Дз.​Кавалёва, М.​Ф.​Карпенка (у 1980—97 у пісьменніцкай арг-цыі г. Ашгабат), В.​Р.​Когут, А.​М.​Крэйдзіч, М.​Д.​Львовіч, М.​Я.​Лукша, Ляшонак Тамаш (Ф.​В.​Ляшонак), У.​В.​Мароз, Н.​Дз.​Марціновіч, В.​У.​Петручук, В.​А.​Санько, І.​К.​Цішчанка, К.​П.​Цыбульскі, М.​М.​Чарняўскі, В.​К.​Шабалтас, М.​З.​Шаховіч, А.​І.​Шушко.

1998. Аржаны Аркадзь (В.​І.​Кунцэвіч), С.​А.​Астраўцоў, У.​У.​Барысенка, А.​Я.​Белы, Р.​М.​Бензярук, А.​І.​Бібіцкі, Ветах Алесь (А.​І.​Бельскі), В.​Р.​Гарановіч, В.​Ф.​Гіруць-Русакевіч, А.​Ф.​Гуцаў, А.​Н.​Давыдаў, У.​Ф.​Ермалаеў, А.​М.​Канапелька, А.​М.​Карлюкевіч, Я.​Ф.​Конеў, Я.​І.​Крамко, М.​А.​Курыла, В.​І.​Локун, А.​К.​Лягчылаў, М.​А.​Манохін, Наталіч Марына (Н.​А.​Давыдзенка), А.​І.​Нафрановіч, Л.​П.​Неўдах, І.​Я.​Пехцераў, І.​Р.​Пяшко, Рось Алеся (Т.​Р.​Мазур), П.​І.​Сабіна, П.​П.​Саковіч, Л.​Д.​Сільнова, Снарская Іна (І.​С.​Дзідык), Сом Лера (А.​У.​Сом), В.​В.​Страмкоўская, А.​М.​Стрыгалёў, Г.​П.​Тварановіч, В.​У.​Угрыновіч-Камінская, А.​К.​Цітоў, М.​В.​Шабовіч, У.​К.​Шурка, Л.​Р.​Шэлег.

1999. С.​Г.​Адамовіч, Г.​П.​Аўласенка, А.​М.​Бабаед, В.​М.​Кадзетава, М.​Я.​Касцюкевіч, Г.​М.​Кісліцына, Корань Людміла (Л.​Дз.​Сінькова), Г.​Г.​Мяцел ша. В.​І.​Русілка, А.​І.​Станкевіч.

2000. І.​І.​Дарафейчук, А.​В.​Камоцкі, Капа Наталля (Н.​М.​Казапалянская), В.​Я.​Корбут, Ф.​А.​Кошаль, А.​А.​Легастаева, В.​Х.​Медунецкі, Т.​М.​Мушынская, Л.​Дз.​Раманава, Г.​В.​Рымскі, С.​Ф.​Сцяпан, Хадарэнка Ірына (І.​М.​Шумская). 2001. П.​М.​Гаспадыніч, А.​І.​Гінько, Т.​М.​Дасаева, М.​М.​Ждановіч, А.​А.​Ігнацюк, І.​Л.​Качаткова, В.​М.​Кукса, Лайкоў Янка (І.​У.​Лайкоў), А.​І.​Мазько, А.​Ф.​Майсеенка, Л.​У.​Маракоў, М.​У.​Мікуліч, А.​Ф.​Мяснікоў, З.​І.​Падліпская, В.​П.​Паліканіна, М.​П.​Прохар, С.​В.​Рублеўскі, В.​В.​Стралко, С.​В.​Суднік, Супрановіч Таіса (Т.​І.​Гурко), Т.​І.​Трафімава, Чэмер Андрэй (А.​С.​Анішчык), І.​Л.​Шаўлякова, Н.​Н.​Шклярава, А.​А.​Яскевіч.

І.​У.​Саламевіч.

т. 14, с. 222

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)