Verbum

ЗА́БАЛАНЬ,

вонкавыя маладыя фізіялагічна актыўныя слаі драўніны, якія знаходзяцца непасрэдна за камбіем. Адрозніваюцца ад унутр. ч. (ядра) больш светлай афарбоўкай, меншай мех. трываласцю і ўстойлівасцю да пашкоджанняў грыбамі і насякомымі.

т. 6, с. 485

ІНСТЫТУ́ЦЫІ (ад лац. institutio настаўленне),

назва элементарных падручнікаў права ў Стараж. Рыме, якія сістэматычна выкладалі асн. пачаткі юрыспрудэнцыі. Як і дыгесты, мелі сілу закону. І. — адна з частак кадыфікацыі Юстыніяна.

т. 7, с. 275

НЕАФІ́ТЫ [ад неа... + ...фіт(ы)],

занесеныя з іншых зямель расліны, якія параўнальна нядаўна ўвайшлі ў склад мясц. флоры. Трапляюцца ў аграцэнозах (пустазеллі) і ў прыродных цэнозах. Паяўленне Н. звязана пераважна з гасп. дзейнасцю чалавека.

т. 11, с. 262

НІТРАФІ́ЛЫ [ад нітр... + філ(ы)],

арганізмы, якія лепш растуць на глебах, багатых злучэннямі азоту. Сярод раслін — грыбы, імхі, крапіва, лебяда, лён, маліны, пшаніца, скрыпень, сланечнік і інш.; сярод жывёл — жгуцікавыя роду нанахлорыс і інш.

т. 11, с. 351

МНАГАЖО́НСТВА, палігінія,

адна з форм шлюбу, калі адзін мужчына знаходзіцца ў шлюбе адначасова з некалькімі жанчынамі. Узнікла пры пераходзе да патрыярхату. Узаконена рэлігіяй у народаў, якія вызнаюць іслам; выцясняецца манагаміяй.

т. 10, с. 499

ПОЛІЦУКРЫ́ДЫ, гліканы,

высокамалекулярныя вугляводы, малекулы якіх пабудаваны з астаткаў монацукрыдаў, якія звязаны гліказіднымі сувязямі і ўтвараюць лінейныя ці разгалінаваныя ланцугі. Да П. адносяцца гепарын, глікаген, дэкстрыны, крухмал, хіцін і інш.

т. 12, с. 479

БЕРГШТРЫХІ́ (ням. Bergstriche ад Berg гара + Strich рыса),

кароткія рыскі на тапаграфічнай карце, якія праводзяцца перпендыкулярна да гарызанталяў і паказваюць напрамак уніз на схіле.

т. 3, с. 112

АСТЭАЦЫ́ТЫ [ад астэа... + ...цыт(ы)],

спелыя клеткі глыбінных слаёў касцявой тканкі, якія знаходзяцца ў поласцях яе асн. рэчыва (адросткі — у канальцах, што адыходзяць ад такіх поласцяў) паблізу крывяносных сасудаў. Удзельнічаюць у фарміраванні гідроксіапатыту і астэону.

т. 2, с. 60

АМА́НІ,

назва залатых манет Афганістана, якія выпускаліся ад эпохі феадалізму да 1925 (вартасць 5, 2, 1 і ​¹/₂ амані). Агульная маса 4,6 г, чыстага золата 4,1 г. Складала 30 рупій.

т. 1, с. 305

АДНАПО́ЛЮСНАЕ ТЭЛЕГРАФАВА́ННЕ,

тэлеграфаванне сігналамі пастаяннага току, якія ўяўляюць сабой кодавую камбінацыю імпульсаў адной палярнасці з бястокавымі інтэрваламі. У адрозненне ад двухполюснага тэлеграфавання выкарыстоўваецца на лініях сувязі невял. працягласці (да 300 км).

т. 1, с. 123