Verbum

РАМА́НАЎ (Уладзімір Сяргеевіч) (н. 20.5.1926, в. Чыстыя Лужы Веткаўскага р-на Гомельскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне лесазнаўства і экалогіі. Д-р с.-г. н. (1986), праф. (1980). Засл. дз. нав. Беларусі (1980). Скончыў Ленінградскую лесатэхн. акадэмію (1952). З 1957 дырэктар запаведна-паляўнічай гаспадаркі Белавежская пушча, з 1966 нам. міністра лясной гаспадаркі Беларусі, з 1973 у Бел. тэхнал. ун-це (да 1987 рэктар). Навук. працы па лесазнаўстве, паляўніцтвазнаўстве, ахове прыроды, адукацыі аб навакольным асяроддзі.

Тв.:

Природные ресурсы БССР, использование и охрана. М., 1985;

Охрана природы. Мн., 1986 (разам з Н.​З.​Харытонавай);

Охрана окружающей среды Могилевской области. Мн., 1998 (разам з Т.​А.​Раманавай, Ч.​А.​Раманоўскім).

т. 13, с. 292

РУБА́НАЎ (Уладзімір Сяргеевіч) (5.9.1938, г. Слуцк Мінскай вобл. — 5.12.1990),

бел. фізік. Д-р фіз.-матэм. н. (1976). Сын С.​Ф.​Рубанава. Скончыў БДУ (1960). З 1961 у Ін-це фізікі Нац. АН Беларусі. Навук. працы па оптыцы і лазернай фізіцы. Прапанаваў і даследаваў некалькі новых тыпаў лазерных гіраскопаў і акселерометраў. Прадказаў і даказаў (разам з Л.​М.​Арловым) існаванне з’явы палярызацыйнай і палярызацыйна-частотнай неўзаемнасці. Даследаваў уплыў палярызацыі святла на асаблівасці ўзнікнення жывой матэрыі ў Сусвеце.

Тв.:

Расчет поляризационных характеристик квантовых генераторов // Журн. прикладной спектроскопии. 1969. Т. 10, вып. 5;

Способы создания поляризационно-частотной невзаимности в кольцевых ОКГ. Мн., 1971 (разам з Л.​М.​Арловым).

т. 13, с. 418

САКАЛО́Ў (Сяргей Міхайлавіч) (н. 3.2.1946, г. Чыта, Расія),

бел. вучоны ў галіне мед. гігіены. Д-р мед. н. (1991), праф. (1996). Скончыў Мінскі мед. ін-т (1975), з 1977 працаваў у ім, з 1997 у Бел. НДІ санітарыі і гігіены (дырэктар). Навук. працы па абгрунтаванні гігіенічных рэгламентаў якасці навакольнага асяроддзя, распрацоўцы сучаснай канцэпцыі ацэнкі і кіравання экалагічнай рызыкай з мэтай аховы здароўя, экалагічнай эпідэміялогіі.

Тв.:

Шумовое загрязнение городов — акустический стресс населения. Мн., 1997 (разам з Л.​А.​Аляшкевічам, В.​П.​Філонавым);

Профессиональные аллергозы. Мн., 1998 (разам з С.​У.​Федаровічам, В.​П.​Філонавым);

Экологоэпидемиологическая оценка риска для здоровья человека качества атмосферы. Мн., 2001 (у сааўт.).

т. 14, с. 86

САРЖЭ́ЎСКІ (Аляксандр Міхайлавіч) (27.8.1930, г. Арзамас Ніжагародскай вобл., Расія — 21.3.1983),

бел. фізік. Д-р фіз.-матэм. н. (1973), праф. (1974). Засл. дз. нав. Беларусі (1980). Скончыў БДУ (1953). З 1953 у Ін-це фізікі АН Беларусі. З 1967 у БДУ (заг. кафедры). Навук. працы па люмінесцэнцыі, квантавай электроніцы і нелінейнай спектраскапіі, праблемах выкладання фізікі ў ВНУ. Устанавіў асн. заканамернасці ўзаемадзеяння лазернага выпрамянення са складанымі арган. малекуламі.

Тв.:

Анизотропия поглощения и испускания света молекулами. Мн., 1971 (разам з А.​Н.​Сеўчанкам);

Наглядность в демонстрационном эксперименте по физике: (Эргон. подход). Мн., 1983 (разам з В.​М.​Навумчыкам);

Оптика. Т. 1. Мн., 1984.

П.​М.​Бараноўскі.

т. 14, с. 181

СІ́ЛЬЧАНКА (Мікалай Уладзіміравіч) (н. 4.3.1954, пас. Чырвоны Свет Буда-Кашалёўскага р-на Гомельскай вобл.),

бел. прававед. Д-р юрыд. н. (1994), праф. (1995). Скончыў Калінінградскі ун-т (1975). З 1982 у Гродзенскім ун-це. Навук. працы па праблемах тэорыі і гісторыі бел. дзяржаўнасці, мясц. самакіравання, заканатворчасці і развіцця прававых сістэм. Распрацаваў тэорыю вяршэнства закону ва ўмовах падзелу ўлад.

Тв.:

Закон: Пробл. этимологии, социологии и логики. Мн., 1993;

Беларуская дзяржаўнасць. Гродна, 1997 (разам з І.​А.​Басюком);

Проблемы законотворчества и развития правовых систем. Гродно, 1997 (у сааўт.);

Гісторыя мясцовага самакіравання на Беларусі. Гродна, 2000 (разам з Н.​В.​Місарэвіч).

І.​А.​Басюк.

т. 14, с. 381

СКО́ЙБЕДА (Анатоль Ціханавіч) (н. 2.9.1938, в. Масты Чарнігаўскай вобл., Украіна),

бел. вучоны ў галіне машынабудавання. Д-р тэхн. н. (1980), праф. (1983). Вынаходнік СССР (1976). Скончыў БПІ (1966). З 1973 у БПА (з 1979 заг. кафедры, у 1997—2000 прарэктар). Навук. працы па аўтам. кіраванні цягава-скараснымі рэжымамі шматпрыводных мабільных машын, передачах гнуткай сувяззю, надзейнасці машын. Аўтар падручнікаў і дапаможнікаў для ВНУ.

Тв.:

Автоматизация ходовых систем колесных машин. Мн., 1979;

Ременные передачи. Мн., 1995 (разам з А.​М.​Ніканчуком);

Прикладная механика. Мн., 1997 (у сааўт.);

Детали машин и основы конструирования. Мн., 2000 (разам з А.​В.​Кузьміным, М.​М.​Макейчыкам).

т. 14, с. 465

СКО́ТНІКАЎ (Валерый Аляксандравіч) (14.2.1929, г. Цвер, Расія — 27.5.1988),

бел. вучоны ў галіне машынабудавання. Д-р тэхн. н. (1976), праф. (1977). Засл. дз. нав. Беларусі (1985). Скончыў Ленінградскі політэхн. ін-т (1952). З 1966 у Бел. ін-це механізацыі сельскай гаспадаркі (з 1977 рэктар). Навук. працы па тэорыі і праектаванні дарожных, меліярацыйных і с.-г. машын і трактароў. Распрацаваў асновы тэорыі колавых і гусенічных машын.

Тв.:

Проходимость машин. Мн., 1982 (разам з А.​В.​Панамаровым, А.​У.​Кліманавым);

Основы теории и расчета трактора и автомобиля. М., 1986 (разам з А.​А.​Машчэнскім, А.​С.​Салонскім);

Мелиоративные, строительные и лесные тракторы. Мн., 1989 (у сааўт.).

Л.​В.​Бароўка.

т. 14, с. 469

АНІ́СІМАЎ Насонка, разьбяр па дрэве 17 ст. Родам з Беларусі. Працаваў у Майстарскай палаце Маскоўскага Крамля. У 1648 разам з інш. бел. майстрамі «рабіў палаці і ставіў іканастасы» ў Данской царкве.

т. 1, с. 371

КАРДЗЕ́ХІН Андрэй, разьбяр па дрэве 17 ст. Паходзіў з Беларусі. Працаваў у Аружэйнай палаце Маск. Крамля. У 1682—83 разам з інш. майстрамі-беларусамі рабіў для царскага дома ківоты, крэслы і інш.

т. 8, с. 66

РО́БЕРТС ((Roberts) Рычард) (1943, Вялікабрытанія),

амерыканскі вучоны ў галіне малекулярнай біялогіі. З 1963 у ЗША. Адкрыў (1977, адначасова і незалежна ад Ф.​Шарпа) перарывістую структуру гена. Нобелеўская прэмія 1993 (разам з Шарпам).

т. 13, с. 390