Verbum

ДОМ ПРАЕ́КТНЫХ АРГАНІЗА́ЦЫЙ Пабудаваны ў 1978 (арх. В.​Малышаў) у Мінску для ін-та Белдзяржпраект і інш. праектных арг-цый. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка заснавана на перакрыжаванні пад прамым вуглом асн. 7-павярховага (часткова пастаўлены на жалезабетонныя рамы) і 2-павярховага прамавугольнага ў плане аб’ёмаў. Строгі рытм фасадаў, утвораны панэлямі ў выглядзе кесонаў, узмацняе буйнамаштабную кампазіцыю збудавання.

А.​А.​Воінаў.

т. 6, с. 180

МІ́НСКІ ПАЛА́Ц СПО́РТУ.

Пабудаваны ў 1966 на праспекце Машэрава ў Мінску (арх. С.​Філімонаў, В.​Малышаў). Самае вял. ў Беларусі крытае спарт. збудаванне шматмэтавага прызначэння. Амаль квадратны ў плане будынак (82 × 78 м); яго аб’ём 100,5 тыс. м³. Кампазіцыя гал. фасада, арыентаванага на праспект, заснавана на рытме жалезабетонных пілонаў. Глядзельную залу (66 × 64 м) перакрывае прасторавая сістэма металічных ферм (макс. пралёт 61,5 м). Мае хакейную пляцоўку (30 × 61 м) і стацыянарныя асіметрычныя трыбуны (на 4 тыс. месцаў, пры трансфармацыі залы і арэны макс. 6 тыс. месцаў), 2 спарт. залы (12 × 18 м), адм. і дапаможныя памяшканні. У 1999 каля палаца ўзведзены будынак лядовай пляцоўкі.

С.​Дз.​Філімонаў.

т. 10, с. 448

МІ́НСКІ ФАРФО́РАВЫ ЗАВО́Д.

Створаны ў 1883 у Мінску як з-д кафлянай пліткі. З 1920 кафляны, з 1951 фарфора-фаянсавы, з 1961 фарфоравы з-д, з 1994 сучасная назва. У 1954 уведзены ў дзеянне аддзяленне радыёкерамікі, у 1962 цэх фарфоравага посуду, у 1973 жывапісна-муфельнае аддзяленне. Асн. прадукцыя: фарфоравы посуд, электратэхн. фарфор, радыёкераміка, вогнетрывалыя вырабы, эмалі і грунты. Выпускае маст. фарфоравыя вырабы (каля 170 найменняў), у т. л. кававыя, чайныя, сталовыя сервізы, чайнікі, кубкі, вазы, статуэткі, сувеніры, дэкар. блюды, дзіцячыя наборы і інш. Вырабы аздабляюць ручной размалёўкай, метадам аэраграфіі, штампа, дэколем. Мае маст. лабараторыю. Мастакі В.​Леантовіч (гал. мастак), І.​Алісевіч, Л.​Багданаў, В.​Данчук, Г.​Ліцвіненка, Л.​Малышаў, А.​Фядусь распрацоўваюць малюнкі, новыя формы посуду паводле традыцый бел. нар. і прафес. дэкар.-прыкладнога мастацтва. Сярод вырабаў: сервізы «Лянок», «Арнамент», « Павуцінка», «Слуцкі», «Сувенірны», «Сіняя галінка», «Матылёк», «Паўночнае ззянне», «Маладзёжны», «Вішнёвы», «Пяшчотны», «Карычневыя стужкі», «Званочак», «Чорная ружа», «Фантазія», «Няміга», «Кветкі лугавыя», «Бярозка», «Рабінка», «Залацістая мелодыя восені», «Беларускі краявід», «Дзянніца», вазы «Вішнёвая», «Слуцкая», «Каласок», «Чырвоная», «Традыцыя», «Галубка», «Беларуская», «Народная», статуэткі «Зубр», «Бусел», «Знакі Задыяка», электрачайнікі, самавары «Элегантныя».

В.​Л.​Леантовіч.

т. 10, с. 452

ЗАСЛУ́ЖАНЫ АРХІТЭ́КТАР РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. архітэктарам, якія працуюць у галіне архітэктуры 15 і больш гадоў, асабліва вызначыліся ў развіцці бел. архітэктуры, выявілі выдатную творчую дзейнасць у галіне горадабудаўніцтва, у стварэнні грамадз., прамысл., сельскіх арх. комплексаў, будынкаў і збудаванняў, што атрымалі ўсенароднае прызнанне, у рэстаўрацыі помнікаў архітэктуры. Устаноўлена законам ад 13.4.1995, прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. З 14.6.1968 існавала званне засл. архітэктар Беларускай ССР, якое прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР.

Заслужаныя архітэктары Рэспублікі Беларусь

1969. В.​М.​Аладаў, М.​І.​Бакланаў, С.​Б.​Баткоўскі, Г.​М.​Бенядзіктаў, В.​І.​Гусеў, В.​Б.​Ладыгіна, М.​Н.​Ліўшыц, Г.​А.​Парсаданаў, Ю.​В.​Шпіт.

1970. А.​Ю.​Данілава, П.​С.​Рудзік.

1971. З.​М.​Леўчанка.

1973. І.​І.​Боўт, С.​С.​Мусінскі, Л.​М.​Пагарэлаў, Г.​В.​Сысоеў.

1974. Н.А.​Э.​Шпігельман.

1976. Г.​А.​Бяганская, Ю.​П.​Грыгор’еў, Л.​М.​Тамкоў, А.​Ф.​Ткачук.

1978. В.​М.​Волчак.

1979. Ю.​М.​Градаў, У.​Э.​Сакалоўскі, В.​П.​Шыльнікоўская.

1980. В.​І.​Анікін, Я.​Л.​Заслаўскі, А.​П.​Калніньш.

1982. Я.​Л.​Ліневіч.

1983. В.​М.​Малышаў.

1984. Б.​М.​Ларчанка.

1985. В.​Н.​Емяльянаў, Я.​К.​Казлоў, Л.​В.​Маскалевіч, Ю.​Ф.​Патапаў, Р.​А.​Шылай.

1988. Я.​К.​Дзятлаў, У.​М.​Еўдакімаў, Л.​М.​Левін.

1989. С.​І.​Пеўны.

1990. А.​А.​Беразоўскі, І.​М.​Мазнічка.

1991. В.​С.​Бялянкін, А.​А.​Воінаў, Э.​М.​Гальдштэйн, А.​У.​Жалдакоў, Э.​П.​Левіна, С.​Б.​Неўмывакін, Н.​М.​Нядзелька, М.​М.​Пірагоў, А.​А.​Сабалеўскі.

1997. І.​І.​Некрашэвіч.

1998. У.​Р.​Ісачанка.

т. 6, с. 549

НАЦЫЯНА́ЛЬНАЙ АКАДЭ́МІІ НАВУ́К БЕЛАРУ́СІ БУДЫ́НКІ,

комплекс навукова-даследчых устаноў, будынкаў адм., гасп. і вытв. прызначэння ў Мінску. Стварэнне комплексу пачалося ў 1931—32 у паўн.-ўсх. частцы горада паводле праекта Г.Лаўрова. У аснове кампазіцыйнага вырашэння сістэма паасобных павільёнаў і карпусоў для НДІ. Першым пабудаваны 3-павярховы лабараторны корпус, павернуты гал. фасадам да гар. магістралі (цяпер Скарыны праспект). У 1934—35 праектаванне і вядзенне буд-ва ажыццяўляў арх. І.Лангбард, які, пакінуўшы першапачатковую планіроўку карпусоў, змяніў іх аб’ёмнапрасторавую кампазіцыю. Разгорнутыя пад прамым вуглом паасобныя аб’ёмы былі аб’яднаны агульным вестыбюлем з параднай 3-маршавай лесвіцай, 2-радовая каланада, пастаўленая перад ім, утварыла гал. корпус (завершаны ў 1939), надала яму ўрачыстую манументальнасць. У Вял. Айч. вайну гал. корпус пашкоджаны, у 1949 адноўлены; стаў адным з планіровачных вузлоў у забудове праспекта Скарыны. У 1960—70-я г створаны комплекс будынкаў у квартале паміж вуліцамі Сурганава і Акадэмічнай: 4—5-павярховыя карпусы ін-таў фізікі і фізіка-арган. хіміі (арх. А.​Іваноў), матэматыкі (арх. А.​А.​Воінаў), агульнай і неарган. хіміі (арх. Г.​Бенядзіктаў), фотабіялогіі, заалогіі, СКБ Ін-та фізікі (арх. А.​А.​Воінаў), Цэнтр. навук. б-кі імя Я.​Коласа (арх. Э.​Гальдштэйн).

На сумежных вуліцах узведзены будынкі ін-таў тэхн. кібернетыкі (арх. А.​Беразоўскі, Ю.​Грыгор’еў), фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў (А.​Шчусеў) і інш. Да гал. корпуса з боку вул. Акадэмічнай прыбудаваны корпус прэзідыума (цяпер Ін-т гісторыі; 1964, арх. Н.​Аладава, В Ладыгіна). У 1977 завершана буд-ва двух 14-павярховых карпусоў уздоўж вуліц Сурганава і Акадэмічнай, павернутых пад вуглом адзін да аднаго і аб’яднаных аб’ёмам канферэнц-залаў і Музеем стараж.-бел. культуры Ін-та мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К.​Крапівы (арх. А.​Духан, А.​Красоўскі, Л.​Хаюцін). З 1972 вядзецца буд-ва новага акадэмгарадка па вул. Жодзінскай (праект ін-та «Белдзяржпраект») на тэр. 310 га. Ён будзе складацца з адм.-грамадскага цэнтра, навук.-вытв. і жылой зон. Комплексы ўключаюць 2—3 групы, у кожнай па 4 будынкі рознага функцыян. прызначэння, аб’яднаныя паміж сабой пераходамі. Узведзены (1983) карпусы ін-таў фізікатэхн. і мікрабіялогіі (арх. В.​Малышаў, А.​Пецярбуржцаў, Я.​Яснагародскі), геафізікі і геахіміі (арх. М.​Вінаградаў, Г.​Гераўкер, Б.​Папоў) і інш. Іл. гл. да арт. Мінск.

С.​А.​Сергачоў.

т. 11, с. 226

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК ВЫШЭ́ЙШАЙ ШКО́ЛЫ БЕЛАРУ́СКАЙ ССР,

ганаровае званне, якое прысвойвалася высокакваліфікаваным выкладчыкам, работнікам ВНУ, мін-ваў і ведамстваў, якія непасрэдна займаліся пытаннямі навуч.-выхаваўчай і навук.метадычнай работы, бездакорна працавалі ў галіне вышэйшай адукацыі не менш як 10 гадоў, мелі вялікія заслугі ў навуч.-выхаваўчай рабоце, зрабілі значны ўклад у справу падрыхтоўкі кваліфікаваных спецыялістаў і актыўна ўдзельнічалі ў грамадскім жыцці. Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярх. Савета ад БССР 29.10.1971, прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР; скасавана 23.11.1988.

Заслужаныя работнікі вышэйшай школы БССР

1971. А.​Ц.​Каравікоў, А.​Я.​Малышаў.

1972. М.​А.​Бацін, А.​А.​Васілеўскі, А.​І.​Воранава, С.​М.​Гальдштэйн, А.​Р.​Гарбачоў, З.​З.​Дудзіч, Г.​М.​Кокін, А.​І.​Лавыш, Ю.​К.​Ландо, І.​Д.​Прахарэнка, М.​Р.​Філатаў, Ц.​І.​Шаломенцаў, Ф.​П.​Шмыгаў.

1973. Ю.​А.​Васільеў, І.​Ф.​Камкоў, Ф.​К.​Курапаценка, Л.​А.​Сухарава, М.​А.​Хазяеў.

1974. П.​Я.​Канапелька, Ц.​Г.​Нікулін, Ф.​Ф.​Порахаў.

1975. М.​І.​Абрамаў, Т.​Я.​Дударава, У.​У.​Зубец, М.​І.​Касцюкевіч, С.​С.​Касцюковіч, М.​А.​Лісіцын, У.​П.​Локцеў, Дз.​А.​Лявончанка, В.​Дз.​Марозаў, У.​І.​Міронаў, В.​М.​Пузікаў, М.​Т.​Раманоўскі, І.​С.​Росман, С.​Л.​Саламаха.

1976. В.​А.​Бандарьш, В.​Н.​Вінаградаў, Ф.​П.​Вісюлін, Я.​Л.​Гельберг, У.​Р.​Івашын, Ф.​М.​Капуцкі, М.​В.​Наўчыцель, І.​І.​Саладкоў, Г.​В.​Хахлоў.

1977. М.​М.​Акімаў, Я.​І.​Анацкі, А.​В.​Бадакоў, К.​К.​Барышнікава, С.​М.​Бялоў, С.​М.​Жамчужны, В.​А.​Жучкевіч, І.​І.​Казека, С.​Р.​Лагун, М.​Ф.​Лызікаў, Г.​П.​Макеева, Я.​В.​Рыжанкоў, А.​А.​Столяр, К.​І.​Сцепанцэвіч, І.​А.​Талкачоў, В.​І.​Халзакоў, С.​М.​Чарноў, М.​А.​Шытаў.

1978. Н.​І.​Дарафеенка, Я.​П.​Кудрашоў, Я.​Н.​Мядведскі, П.​А.​Сыцко.

1979. Ф.​В.​Баравік, А.​М.​Брагін, І.​А.​Ганчароў, І.​А.​Глубеў, К.​К.​Іскра, У.​А.​Калеснік, А.​Ц.​Караткевіч, Т.​М.​Курыленка, К.​І.​Моніч, Г.​Я.​Панкрац, Я.​А.​Семянчук, І.​Н.​Сіпараў, І.​І.​Сярова, В.​М.​Фамін, М.​А.​Храмовіч, Л.​М.​Шакун.

1980. І.​Ш.​Гарфінкель, В.​М.​Ільін, А.​А.​Калікінскі, В.​А.​Каменка, У.​К.​Кільчэўскі, М.​У.​Кіслоў, А.​М.​Конанаў, В.​С.​Кудрашоў, А.​М.​Мацко, У.​С.​Пашчанка, І.​Л.​Пятровіч, С.​М.​Сцёпін, А.​Ф.​Хацкевіч, М.​С.​Цэдрык, А.​Д.​Янушка.

1981. Я.​І.​Гурскі, А.​П.​Красільнікаў, М.​М.​Крывапустаў, М.​М.​Маёраў, У.​І.​Мазур, В.​І.​Мартавіцкі, М.​Ц.​Марчанка, І.​А.​Цвятаева, В.​М.​Шкурко.

1982. А.​М.​Бардовіч, Л.​І.​Валаховіч, П.​П.​Дронь, І.​П.​Зяцькоў, В.​В.​Казлова, М.​І.​Лебедзеў, А.​А.​Логінаў, І.​І.​Марціновіч, У.​Я.​Навуменка, В.​У.​Некрашэвіч, І.​Т.​Рагаўскі, Р.​М.​Трухноў, І.​В.​Царук, В.​Ф.​Цікавы, А.​С.​Шуканаў, Л.​А.​Шульга, Ю.​Р.​Ягораў, С.​Я.​Янчанка.

1983. Г.​С.​Глушчанка, Р.​М.​Карсека, І.​Ф.​Крук, П.​І.​Ткачоў, Т.​А.​Шчарбакова.

1984. О.Я.​Л.​Бекіш, І.​Дз.​Чарнышэнка.

1985. М.​В.​Тараткевіч.

1987. В.​Я.​Зарэцкая, М.​Ф.​Капіч, І.​Ф.​Кудраўцаў, А.​Р.​Лахтанаў, В.​П.​Стрэльнікаў.

1988. А.​В.​Багатыроў, В.​І.​Рэуцкі.

т. 6, с. 562