Verbum

НО́РМАН (Барыс Юсцінавіч) (н. 6.2.1945, С.-Пецярбург),

бел. мовазнавец. Д-р філал. н. (1984), праф. (1985). Скончыў Ленінградскі ун-т (1966). З 1968 працуе ў БДУ. Навук. даследаванні ў галіне агульнага, слав. і рус. мовазнаўства. Аўтар кніг: «Пераходнасць, стан, зваротнасць (на матэрыяле балгарскай і іншых славянскіх моў)» (1972), «Сінтаксіс маўленчай дзейнасці» (1978), «Балгарская мова» (1980), «Агульнае мовазнаўства»» (1983, у сааўт.), «Зборнік задач па ўводзінах у мовазнаўства» (1989), «Лінгвістыка кожнага дня» (1991), вучэбнага дапаможніка «Асновы мовазнаўства» (1996) і інш.

Тв.:

Язык: знакомый незнакомец. Мн., 1987;

Грамматика говорящего. СПб., 1994.

т. 11, с. 378

ПАЛІ́ЛАВА (Ганна Мікалаеўна) (н. 26.10.1919, С.-Пецярбург),

бел. вучоны ў галіне генетыкі раслін. Д-р біял. н. (1970), праф. (1979). Скончыла Ленінградскі ун-т (1941). З 1965 у Ін-це генетыкі і цыталогіі Нац. АН Беларусі (у 1971—89 заг. лабараторыі). Навук. працы па генет., цыталагічных і біяхім. механізмах цытаплазматычнай стэрыльнасці ў раслін і ролі арганел цытаплазмы ў гетэрозісе, прадукцыйнасці і ўстойлівасці раслін да вірусных і грыбных хвароб.

Тв.:

Нехромосомная наследственность. Мн., 1981;

Генетические системы у растений и их взаимодействие. Мн., 1986;

Генетика и урожай. Мн., 1990.

т. 12, с. 5

ПАЛІ́НСКІ (Міхаіл Мадэставіч) (1785, Слонімскі р-н Гродзенскай вобл. — 1848),

бел. матэматык. Д-р філасофіі (1814), праф. (1819). Скончыў школу ў Жыровічах, Віленскі ун-т (1808). З 1808 у Мінскай, з 1813 у Віленскай гімназіях. У 1817—19 у замежнай камандзіроўцы (Германія, Францыя, Італія) з мэтай удасканалення ў галіне матэм. навук і вывучэння сістэмы адукацыі. У 1816—32 у Віленскім ун-це (з 1823 дэкан фіз.-матэм. ф-та). Выкладаў алгебру, вышэйшую геадэзію, аналіт. геаметрыю, аналіт. механіку.

Літ.:

Беспамятных Н.Д. Математическое образование в Белоруссии: Ист. очерк. Мн., 1975.

А.​А.​Гусак.

т. 12, с. 7

ПАНСЕ́ВІЧ-КАЛЯДА́ (Васіль Іванавіч) (22.9.1901, в. Пагор’е Карэліцкага р-на Гродзенскай вобл. — 12.1.1989),

бел. хімік-арганік. Д-р хім. н. (1966), праф. (1967). Засл. дз. нав. Беларусі (1968). Скончыў БДУ (1935). У 1936—84 у БПІ (у 1955—80 заг. кафедры), адначасова ў 1947—55 у Ін-це хіміі АН Беларусі (заг. лабараторыі). Навук. працы па даследаванні будовы і рэакцыйнай здольнасці эпаксідных злучэнняў. Распрацаваў метады сінтэзу злучэнняў спіранавай структуры.

Тв.:

Органические соединения и введение в химию полимеров. Ч. 1—2. Мн., 1978—80 (разам з І.​А.​Шнып).

т. 12, с. 49

ПАНЮ́ЦІЧ аўскага р-на Брэсцкай вобл.), бел. гісторык. Д-р гіст. н. (1991). Скончыў БДУ (1956). З 1962 у Ін-це гісторыі Нац. АН Беларусі. Даследуе агр. гісторыю Беларусі 2-й пал. 19 — пач. 20 ст. Адзін з аўтараў «Эканамічнай гісторыі БССР» (1969), «Гісторыі Беларускай ССР» (т. 2, 1972), «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР» (т. 1, 1984).

Тв.:

Из истории формирования пролетариата Белоруссии, 1861—1914 гт. Мн., 1969;

Социально-экономическое развитие белорусской деревни в 1861—1900 гг. Мн., 1990;

Наемный труд в сельском хозяйстве Беларуси, 1861—1914 гг. Мн., 1996.

т. 12, с. 58

ПАРХО́МЕНКА (Уладзімір Паўлавіч) (н. 3.11.1940, в. Каменка Чачэрскага р-на Гомельскай вобл.),

бел. педагог. Д-р пед. н. (1995), праф. (1997). Скончыў Гомельскі пед. ін-т (1963). З 1988 нам. міністра адукацыі Беларусі, з 1900 дырэктар БедНДІ адукацыі, Нац. ін-та адукацыі; адначасова з 1992 гал. рэд. час. «Адукацыя і выхаванне». З 1996 нам. старшыні Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі. Навук. працы па праблемах выхавання творчай асобы, развіцця навук.-тэхн. творчасці.

Тв.:

Основы рационализаторской и изобретательской работы. Мн., 1984;

Творческая личность как цель воспитания. Мн., 1994.

М.​П.​Савік.

т. 12, с. 148

ПА́ЎЛАВА (Маіна Пятроўна) (н. 29.4.1929, в. Падмішнёўе Шумілінскага р-на Віцебскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне педыятрыі і гематалогіі. Д-р мед. н. (1972), праф. (1976). Скончыла Мінскі мед. ін-т (1953) і працавала ў ім у 1959—97. Навук. працы па праблемах абмену мікраэлементаў у арганізме, ролі радыеактыўных элементаў у парушэнні метабалізму і развіцці лейкозаў у дзяцей.

Тв.:

Калий-40 в органах больных острым лейкозом // Актуальные проблемы теоретической и клинической медицины. Мн., 1973;

Лейкозы у детей. Мн., 1981;

Руководство по гематологическим болезням у детей. Мн., 1988.

т. 12, с. 202

ПАШКЕ́ВІЧ (Міхаіл Фёдаравіч) (н. 12.8.1939, в. Зацішша Шклоўскага р-на Магілёўскай вобл.),

бел. вучоны ў галіне машынабудавання. Д-р тэхн. н. (1994), праф. (1995). Скончыў БПІ (1967). З 1967 у Магілёўскім машынабуд. ін-це (у 1977—84 і з 1988 заг. кафедры). Навук. працы па праблемах распрацоўкі новых тыпаў планетарных шарыкавых і ролікавых перадач і тэхнал. метадаў павышэння іх тэхн. ўзроўню.

Тв.:

Новые виды планетарных шариковых и роликовых редукторов. Мн., 1990;

Планетарные шариковые и роликовые редукторы и их испытания. Мн., 1992 (разам з В.​В.​Герашчанкам).

т. 12, с. 247

ПЕЦО́ЛЬД (Цімафей Максімавіч) (н. 25.10.1934, Мінск),

бел. вучоны ў галіне буд. канструкцый. Д-р тэхн. н. (1986), праф. (1988). Засл. дз. нав. Беларусі (1992). Скончыў БПІ (1958). З 1972 у БПА (заг. кафедры). Навук. працы па стварэнні канструктыўных сістэм будынкаў і збудаванняў, рэканструкцыі і метадах узмацнення буд. канструкцый.

Тв.:

Армоцементные конструкции. Мн., 1965 (у сааўт.);

Руководство по проектированию, изготовлению и применению железобетонных центрифугированных конструкций кольцевого сечения. М., 1979 (у сааўт.);

Расчет усиления железобетонных конструкций эксплуатируемых строительных сооружений (разам з Дз.​М.​Лазоўскім) // Бетон и железобетон. 1998. № 6.

т. 12, с. 340

ПІВУНО́ЎСКІ (Ігнацій Іванавіч) (н. 29.8.1930, г. Горкі Магілёўскай вобл.) бел. вучоны ў галіне механізацыі с.-г. вытв-сці. Д-р тэхн. н. (1992),

праф. (1998). Скончыў БСГА (1953). З 1961 у БелНДІ механізацыі сельскай гаспадаркі. Навук. працы па ўдасканальванні тэхнал. працэсаў нарыхтоўкі кармоў, прыстасаваннях для ўнясення хім. кансервантаў пры сіласаванні, распрацоўцы абсталявання для вытв-сці грануляванай і брыкетаванай травяной мукі і кармасумесей.

Тв.:

Досушивание сена активным вентилированием. Мн., 1979 (разам з В.​В.​Рамановічам);

Совершенствование косилок-плющилок для скашивания трав (разам з А.​А.​Шупілавым) // Техника в сельском хозяйстве. 1999. № 1.

т. 12, с. 347