Verbum

dúrchfahren* I vi (s) праязджа́ць;

wir fúhren durch Berlín durch мы прае́халі праз Берлі́н

Réise f -, -n пае́здка; падаро́жжа;

auf der ~ у даро́зе;;

auf ~n sein вандрава́ць;;

éine ~ ántreten* адпра́віцца [вы́ехаць] куды́-н.;;

auf ~en géhen* адпра́віцца вандрава́ць;;

éine ~ nach Berlín падаро́жжа [пае́здка] у Берлі́н;;

éine ~ ins Áusland падаро́жжа за мяжу́;;

glückliche ~! шчаслі́вай даро́гі!;;

wohín die ~? куды́ е́дзеш?, куды́ шлях трыма́еш?

nach [na:x]

1. prp (D) пасля́, па, праз;

~ der Árbeit пасля́ рабо́ты;

~ éiniger Zeit праз некато́ры час, пасля́ некато́рага ча́су;

zehn Minúten ~ fünf дзе́сяць хвілі́н па пя́тай (гадзі́не)

2) праз (пры абазначэнні часу ў мінулым)

3) у, на, да, за (пры абазначэнні накірунку ў бок каго-н., чаго-н.);

~ Minsk у Мінск;

der Zug ~ Berlín цягні́к [по́езд] у [на] Берлі́н;

in der Ríchtung ~ Léipzig у напра́мку (да) Ле́йпцыга;

~ Háuse дадо́му [дамо́ў];

~ állen Séiten ва ўсе́ бакі́;

~ óben [únten] уве́рх [уні́з]

4) за, пасля́ (пры абазначэнні паслядоўнасці);

ich wúrde ~ ihm empfángen мяне́ прынялі́ пасля́ яго́

5) па, зго́дна, адпаве́дна (пры указанні на адпаведнасць або кіраванне чым-н., часта стаіць пасля назоўніка);

~ Nóten spíelen ігра́ць па но́тах;

~ díesem Buch lérnen вучы́цца па гэ́тай кні́зе;

der Réihe ~ па пара́дку [па чарзе́];

méiner Méinung ~ на мар ду́мку, па-мо́йму

6):

es dúftet ~ Rósen па́хне ру́жамі

2. adv пасля́ (таго́), усле́д за (тым);

~ und ~ паступо́ва;

~ wie vor па-ране́йшаму;

ihm ~! за ім!

über

1. prp

1) (А – на пытанне «куды?», D – на пытанне «дзе?») над, паве́рх, на;

die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen* залама́ць ру́кі над галаво́й;

éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen* нацягну́ць пальча́тку на руку́

2) (a) це́раз, праз, па;

~ den Hof géhen* ісці́ праз двор;

~ den Kopf stréichen* гла́дзіць па галаве́;

~ Berlín nach Léipzig fáhren* е́хаць це́раз Берлі́н у Ле́йпцыг

3) (a) праз (пэўны час);

héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;

ein Buch ~ Sónntag lésen* прачыта́ць кні́гу за нядзе́лю;

~ kurz óder lang ра́на ці по́зна

4) (a) больш, бо́лей як, звыш;

er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);

das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл

5) (a) аб, аба, пра;

~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне

6) (D) за, над;

sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі

7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;

~ j-n hérfallen* напа́сці на каго́-н.

2. adv

1) на праця́гу;

die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;

den Wínter ~ усю́ зіму́

2):

das Gewéhr ~! вайск. на плячо́! (каманда)

3):

das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];

j-m ~ sein перасяга́ць, перавыша́ць (каго-н.);

er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]

Weg m -(e)s, -e

1) даро́га, шлях (тс. перан.);

ein erháltener [unterháltener] ~ даро́га ў до́брым ста́не;

ein áusgefahrener ~ разбі́тая даро́га;

der ~ nach Berlín даро́га ў [на] Берлі́н;

die ~e trénnen sich даро́гі [шляхі́] разыхо́дзяцца;

sein érster ~ galt dem Léhrer у пе́ршую чаргу́ ён наве́даў наста́ўніка;

wohér des ~es? адку́ль ідзе́ш [ідзяце́]?;

wohín des ~es? куды́ ідзём [ідзяце́, шлях трыма́ем, -еце]?;

sich (D) séinen ~ báhnen пракла́сці сабе́ даро́гу [шлях] (тс. перан);

éinen ~ beschréiten* [betréten*] перан. ступі́ць на які́-н. шлях, пайсці́ які́м-н. шля́хам;

j-m, éiner Sáche (D) den ~ ébnen перан. пракла́сці [расчы́сціць] шлях каму́-н., чаму́-н.;

den ~ éinschlagen* вы́браць даро́гу [шлях], узя́ць напра́мак (тс. перан.);

wir háben dénselben ~ нам па даро́зе;

éinen ~ zurücklegen прайсці́ шлях;

sich auf den ~ máchen адпра́віцца ў даро́гу;

auf dem ~e sein, etw. zu tun наме́рвацца [быць гато́вым] зрабі́ць што-н.;

j-n aus dem ~ räumen перан. убра́ць каго́-н. з даро́гі, забі́ць каго́-н.;

er wird mir noch in den ~ kómmen! ён мне яшчэ́ пападзе́цца!, я з ім разлічу́ся!;

j-m in den ~ tréten* станаві́цца папяро́к даро́гі каму́-н., перашкаджа́ць [заміна́ць] каму́-н.;

j-m nicht über den ~ tráuen не давяра́ць каму́-н. ні на грош;

vom ~e ábkommen* збі́цца з даро́гі;

ich kénne hier ~ und Steg я ве́даю тут ко́жную сцяжы́нку;

álle ~e und Stége wíssen* знаць усе́ хады́ і вы́хады;

es war wéder ~ noch Steg zu séhen* ≅ было́ цёмна, хоць во́ка вы́калі

2) спо́саб, шлях, сро́дак;

auf diréktem ~(e) непасрэ́дна;

auf geríchtlichem ~e, auf [in] dem ~e des Rechts судо́вым пара́дкам, це́раз суд