Verbum

testamentárisch

1. a завяшча́льны;

éine ~e Verfügung завяшча́льнае распараджэ́нне;

~er Érbe спадкае́мец, назва́ны [упамя́нуты] у завяшча́нні

2. adv па завяшча́нні, зго́дна з завяшча́ннем;

das ist ~ féstgelegt гэ́та ўка́зана ў завяшча́нні

trénnen

1. vt

1) аддзяля́ць, паро́ць, распо́рваць

2) раздзяля́ць, раз’ядно́ўваць;

éine Éhe ~ дава́ць разво́д му́жу і жо́нцы

3) раздзяля́ць, адро́зніваць

2. ~, sich (von D) расстава́цца, развіта́цца (з кім-н.)

wíschen

1. vt це́рці; выціра́ць;

die Tränen aus den Áugen ~ выціра́ць слёзы на вача́х

2. vi (s) (ху́тка) слі́згаць [ко́ўзацца];

◊

ich kónnte mir den Mund ~ я заста́ўся ні з чым

zusámmenreimen

1. vt

1) рыфмава́ць

2) увя́зваць, узгадня́ць, пагаджа́ць

2. vi рыфмава́ць, рыфмава́цца

3. ~, sich узгадня́цца, увя́звацца;

wie reimt sich das zusámmen? як гэ́та мо́жна ўзга́дніць адно́ з другі́м?

scháffen II

1. vi рабі́ць, працава́ць;

die Háusfrau scháffte den gánzen Tag гаспады́ня ўвесь дзень была́ ў кло́паце;

er hat viel zu ~ у яго́ мно́га рабо́ты;

j-m viel zu ~ máchen рабі́ць [дастаўля́ць] каму́-н. мно́га кло́пату;

sich (D) mit etw. (D) zu ~ máchen важда́цца з чым-н.; заня́цца чым-н.

2. vt

1) рабі́ць, спраўля́цца з чым-н.;

wir ~ es мы з гэ́тым спра́вімся;

Hilfe ~ дапамага́ць, ака́зваць дапамо́гу

2) дастаўля́ць (куды-н.);

etw. zur Stélle ~ даста́віць што-н. на ме́сца

3) дастава́ць, здабыва́ць;

etw. zu éssen ~ здабы́ць што-н. з’е́сці

4) прыма́ць, прыбіра́ць; ліквідава́ць;

j-n, [etw.] aus dem Wége ~ прыбра́ць каго́-н., што-н. з даро́гі;

etw. beiséite ~ разм. прысво́іць сабе́ што-н. (несумленным шляхам);

sich (D) j-n vom Hálse ~ адвяза́цца [адчапі́цца] ад каго́-н.

5) наво́дзіць, устанаўля́ць;

Órdnung ~ наве́сці пара́дак;

Rúhe ~ устанавіць цішыню́

spíelen vt, vi

1) гуля́ць;

Ball ~ гуля́ць у мя́ч(ык);

falsch ~ разм. махлява́ць, ашу́кваць;

j-m etw. aus der Tásche ~ разм. вы́цягнуць у каго́-н. што-н. з кішэ́ні

2) (і)гра́ць; выко́нваць;

die érste Géige ~ ігра́ць пе́ршую скры́пку (тс. перан.)

3) разы́грываць, прытвары́цца, прыкі́нуцца, стро́іць з сябе́;

den (gróßen) Herrn ~ ко́рчыць з сябе́ (ва́жнага) па́на

4) mit (D) жартава́ць [ба́віцца] (чым-н.);

er lässt nicht mit sich ~ ён не дазваля́е жартава́ць з сябе́

5) адбыва́цца, разы́грывацца;

die Hándlung spielt in Berlín дзе́янне [падзе́я] адбыва́ецца ў Берлі́не

6) гуля́ць, блішча́ць, пераліва́цца (пра каштоўныя камяні і г.д.);

ins Bläuliche ~ мець сі́няе адце́нне, адліва́ць сі́нім;

díeser Diamánt spielt schön гэ́ты брылья́нт чы́стай вады́;

in állen Fárben ~ пераліва́ць усі́мі ко́лерамі вясёлкі [ра́дугі];

séinen Witz ~ lássen* выто́нчвацца ў во́стрых жа́ртах;

sie ließ álle íhre Künste ~ яна́ пусці́ла ў ход усе́ свае́ ча́ры

bréchen*

1. vt

1) лама́ць; ірва́ць, зрыва́ць (кветкі);

den Flachs ~ мяць лён;

j-m das Herz ~ разбі́ць чыё-н. сэ́рца, мо́цна засму́ціць каго́-н.

2) паруша́ць (дагавор, маўчанне і г.д.);

sein Wort ~ пару́шыць, не стрыма́ць сло́ва

3) злама́ць (супраціўленне і г.д.);

éinen Rekórd ~ пабі́ць рэко́рд

4) праламля́ць (промні святла)

2. vi (s)

1) лама́цца, ло́пацца (пра лёд і г.д.)

2) га́снуць (пра позірк), заміра́ць (пра гукі)

3) (h) (mit D) перапыня́ць зно́сіны (з кім-н., з чым-н.)

4) (s) прарыва́цца, урыва́цца;

die Sónne brach durch die Wólken со́нца вы́глянула з-за хмар

3. ~, sich фіз. праламля́цца

Not f -, Nöte

1) неабхо́днасць, патрэ́ба, кра́йнасць;

aus ~ па неабхо́днасці;

zur ~ у кра́йнім вы́падку;

mit knápper ~, mit Müh' und ~ з вялі́кай ця́жкасцю, насі́лу, ледзь-ледзь

2) бе́днасць, гале́ча, няста́ча, лі́ха, бе́дства;

j-m aus der ~ hélfen* выруча́ць каго́-н. (з бяды́), дапамага́ць каму́-н. у бядзе́;

in der ~ lében жыць у няста́чы [гале́чы];

in ~ geráten* тра́піць у бяду́;

j-m séine ~ klágen папла́кацца каму́-н., раскрыва́ць каму́-н. душу́;

séine (líebe) ~ mit j-m, etw. (D) háben мець мно́га кло́пату [адны́ турбо́ты] з кім-н., чым-н.;

◊

~ lehrt béten ≅ не пры́йдзе трыво́га – не ўспо́мніш і Бо́га;

~ kennt kein Gebót бяда́ свае́ зако́ны пі́ша

háben

1. vt

1) мець;

ich hábe у мяне́ ёсць

2) атрыма́ць, прыдба́ць, здабы́ць;

da hast du ein Buch вось табе́ кні́жка;

was hast du? што з табо́ю?

3) у спалучэнні з zu і Infinitiv мае значэнне павіннасці:

er hat noch étwas zu tun* ён паві́нен [му́сіць] яшчэ́ сёе-то́е зрабі́ць

4) у спалучэнні з Infinitiv без zu:

du hast gut réden табе́ до́бра каза́ць

2. дапаможны дзеяслоў, асобным словам не перакладаецца:

wir ~ gelésen мы чыта́лі;

j-n zum bésten ~ абдуры́ць каго́-н.;

j-n herúm ~ разм. перакана́ць каго́-н.;

wer will ~, der muss gráben* ≅ хто працу́е, той і ма́е

éinlassen*

1. vt упуска́ць, запуска́ць

2. ~, sich

1) (auf A, in A) пуска́цца (на што-н.);

◊

sich auf kéine Verhándlungen ~ адмо́віцца ад перамо́ў

2) (mit D) звя́звацца (з кім-н.)