Verbum

als cj

1) калі́, у той час як;

er fuhr erst auf Úrlaub, ~ séine Árbeit beéndet war ён пае́хаў у адпачы́нак то́лькі тады́, як зако́нчыў сваю́ пра́цу

2) у вы́глядзе, у я́касці;

er ist ~ Léhrer tätig ён працу́е наста́ўнікам;

~ Béispiel díenen служы́ць [быць] пры́кладам

3) пасля параўнальнай ступені;

er ist größer ~ ich ён бо́льшы за мяне́

4) напры́клад;

verschíedene Úrsachen, ~… ро́зныя прычы́ны, напры́клад…

5) пасля адмоўя як, акрамя́;

kéin ánderer ~ du ні́хто другі́, акрамя́ цябе́

6):

~ dass каб;

sowóhl… ~ auch як…, так i; такса́ма…, як í…;

~ ob, ~ wenn, ~ wie як бы́ццам бы;

er tut ja so, ~ ob [wenn] nichts geschéhen wäre ён паво́дзіць сябе́ так, ні́бы нічо́га не зда́рылася

rein

1. a

1) чы́сты, незабру́джаны;

~ hálten* захо́ўваць чысціню́

2) чы́сты, аха́йны;

~ máchen чы́сціць;;

~en Tisch máchen пако́нчыць з чым-н.

3) чы́сты, сумле́нны, праўдзі́вы;

◊

éine ~e Wéste háben быць не запля́мленым

4) чы́сты, пра́вільны (вымаўленне)

5) чы́сты, без даме́шку;

~er Wein éinschenken гавары́ць шчы́ра [адкры́та]

6) чы́сты, абсалю́тны;

das war ein ~es Glück гэ́та было́ про́ста шча́сце [быў шчаслі́вы вы́падак];;

~er Únsinn чы́стая лухта́, глу́пства

7)

ins Réine schréiben* піса́ць на́чыста;;

etw. ins Réine bríngen* вы́ясніць што-н.;;

mit etw. (D) im Réinen sein я́сна прадстаўля́ць сабе́ што-н.

2. adv

1) чы́ста;

álles ~ áufessen* з’е́сці ўсё на́чыста

2) до́бра, чы́ста (працаваць)

3) разм. зусі́м, ца́лкам;

~ gar nichts зусі́м [ ро́ўна] нічо́га

gélten*

1. vi

1) быць ва́ртым;

die Éhre gilt mehr als das Lében го́нар даражэ́й за жыццё

2) быць сапра́ўдным;

der Fáhrausweis gilt nicht біле́т не сапра́ўдны

3) мець значэ́нне [вагу́];

sein Wort gilt étwas яго́ сло́ва ма́е вагу́;

j-n ~ lássen* лічы́цца з кім-н.;

das lásse ich ~ я зго́дзен з гэ́тым, я нічо́га не ма́ю су́праць гэ́тага;

lássen* wir's ~ няха́й бу́дзе так

4) (D) даты́чыцца (каго-н.);

das gilt von ihm гэ́та ты́чыцца яго́

5) (für A, als N) лічы́цца, сла́віцца як

2. vimp

es gilt (zu + inf) патрэ́бна, неабхо́дна; спра́ва ў тым, каб…;

es gilt Lében und Tod спра́ва ідзе́ аб жыцці́ і сме́рці;

es gilt! до́бра!, у зго́дзе!;

es gilt éinen Versúch ва́рта рызыкну́ць, мо́жна паспрабава́ць;

◊

Bánge máchen gilt nicht! мяне́ [нас] не запало́хаеш!

Sáche f -, -n

1) рэч, прадме́т

2) спра́ва; пыта́нне;

mit j-m éine geméinsame ~ máchen рабі́ць агу́льную спра́ву з кім-н.;

das ist éine ~ für sich гэ́та асо́бая спра́ва;

séiner ~ gewíss sein быць упэўненым у сваёй справядлі́васці;

éine ~ déichseln правярну́ць спра́ву;

éiner ~ auf den Grund géhen* глыбо́ка дасле́даваць пыта́нне;

die ~ klappt спра́ва ла́дзіцца [ідзе́ на лад];

die ~ steht gut спра́ва [усё] у пара́дку;

bei der ~ bléiben* не адхіля́цца ад тэ́мы;

bei der ~ sein быць ува́жлівым, паглы́біцца ў рабо́ту;

nicht bei der ~ sein быць рассе́яным [няўва́жлівым];

in ~n (G) юрыд. па спра́ве;

éine ~ untersúchen ве́сці сле́дства па яко́й-н. спра́ве;

zur ~ ! да спра́вы!;

zur ~ kómmen* загавары́ць пра справу, перахо́дзіць да спра́вы;

das tut nichts zur ~ гэ́та нічо́га не зна́чыць, гэ́та не мянце спра́вы

3) pl рэ́чы, пажы́ткі

4) адзе́нне

was (G wéssen, a was)

1. pron inter

1) што;

~ für ein? што за?, які́?;

~ ist das? што гэ́та (тако́е)?;

~ denn? што менаві́та?

2) у знач. узмацняльнай часціцы, разм. што ж, ну і;

~ du nicht (álles) sagst! ды(к) што ж ты гаво́рыш!;

ach ~! зусі́м не!, глу́пства!, лухта́!

2. pron rel што;

~ auch… што б ні было́;

das, ~ du sagst то́е, што ты ка́жаш;

kóste es, ~ es wólle чаго́ б то́е [яно́] ні каштава́ла, любо́й цано́й;

◊

früh übt sich, ~ ein Méister wérden will ≅ майстэ́рству навуча́юцца з мало́га

3. pron indef разм. не́шта, што-не́будзь, што́сьці;

das ist ~ ánderes гэ́та не́шта і́ншае;

◊

bésser ~, als nichts лепш хоць што-не́будзь, чым нічо́га;

spáre ~, so hast du ~ ≅ беражы́ [ашчаджа́й] капе́ечку на чо́рны дзень;

lérne ~, so kannst du ~ ≅ гра́маце вучы́цца – заўсёды згадзі́цца

fínden*

1. vt

1) знахо́дзіць, адшу́кваць;

Platz ~ знайсці́ ме́сца;

das ist so gut wie gefúnden гэ́та знахо́дка, гэ́та ама́ль што дарма́

2) знахо́дзіць, мець, атры́мліваць;

éine gúte Áufnahme ~ быць сардэ́чна прыня́тым (у доме, грамадстве);

Gehör ~ быць вы́слуханым;

Geschmáck an etw. (D) ~ мець задавальне́нне [ціка́васць, інтарэ́с] да чаго́-н.; заахво́ціцца, захапі́цца чым-н.

3) знахо́дзіць, застава́ць;

ich fand ihn schláfen я заста́ў яго́ спя́чым;

ich kann nichts dabéi ~ я не ба́чу ў гэ́тым нічо́га дрэ́ннага

2. vi:

er fand zu sich selbst ён зноў знайшо́ў сябе́ [сваё ме́сца ў жыцці́]

3. ~, sich

1) знахо́дзіцца

2) знахо́дзіцца, трапля́цца, выяўля́цца;

es fand sich, dass… вы́явілася, што…;

er fand sich beréit ён быў гато́ў;

das wird sich ~ пажывём – паба́чым; гэ́та нала́дзіцца

3) (in A) прыстасава́цца (да чаго-н.)

4) (zu D) далучы́цца (да чаго-н.)

5) (in A) прыміры́цца (з чым-н.);

sich in sein Schícksal ~ прыміры́цца са сваі́м лёсам;

sich (zueinánder) ~ пасябрава́ць