хаза́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. хаза́рскі хаза́рская хаза́рскае хаза́рскія
Р. хаза́рскага хаза́рскай
хаза́рскае		 хаза́рскага хаза́рскіх
Д. хаза́рскаму хаза́рскай хаза́рскаму хаза́рскім
В. хаза́рскі (неадуш.)
хаза́рскага (адуш.)		 хаза́рскую хаза́рскае хаза́рскія (неадуш.)
хаза́рскіх (адуш.)
Т. хаза́рскім хаза́рскай
хаза́рскаю		 хаза́рскім хаза́рскімі
М. хаза́рскім хаза́рскай хаза́рскім хаза́рскіх

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

хаза́рскі ист. хаза́рский

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

хаза́рскі, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да хазараў. Хазарскі каганат.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

хаза́ры, -аў, адз. хаза́р, -а, м.

Цюркамоўны вандроўны народ, які ўтварыў у 7—10 стст. дзяржаву з тэрыторыяй ад ніжняй Волгі да Каўказа і Паўночнага Прычарнамор’я.

|| ж. хаза́рка, -і, ДМ -рцы, мн. -і, -рак.

|| прым. хаза́рскі, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Хазарскі каганат 5/268, 561; 9/102, 455; 10/263; 11/15

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Хазарскі каганат

т. 16, с. 521

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КОНЬ ХАЗА́РСКІ,

гл. ў арт. Коневыя.

т. 8, с. 412

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

хоза́рский хаза́рскі.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

кагана́т, ‑а, М ‑наце, м.

Гіст. Дзяржава, правадыр якой меў тытул кагана. Цюркскі каганат. Хазарскі каганат.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

СВЯТАСЛА́Ў І́ГАРАВІЧ (? — 972),

вялікі князь кіеўскі [964—972]. Паводле «Аповесці мінулых гадоў», сын вял. князя кіеўскага Ігара. У 964—966 вызваліў вяцічаў ад улады хазар і падначаліў іх Кіеву. У 960-я г. разграміў Хазарскі каганат, разбурыў яго сталіцу Ітыль і г. Саркел (на Доне). Ваяваў з Балгарыяй волжска-камскай і захапіў яе сталіцу Булгар. На Паўн. Каўказе заваяваў хазарскую крэпасць Семендэр, разбіў ясаў і касогаў. У 967 уварваўся ў Дунайскую Балгарыю і ўмацаваўся ў г. Пераяславец у вусці Дуная. Калі на Кіеў напалі печанегі, вярнуўся, разбіў іх і зноў прыйшоў у Балгарыю. Каля 971 у саюзе з балгарамі і венграмі ваяваў супраць Візантыі. У 971 заключыў мір з візантыйскім імператарам Іаанам I Цымісхіем. На шляху да Кіева каля дняпроўскіх парогаў загінуў у баі з печанегамі.

Літ.:

Рыбаков Б.А. Древняя Русь: Сказания. Былины. Летописи. М., 1963;

Сахаров А.Н. Дипломатия Святослава. 2 им. М., 1991.

т. 14, с. 275

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)