Званні ганаровыя, устаноўленыя ў БССР 4/543

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

устано́ўлены

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. устано́ўлены устано́ўленая устано́ўленае устано́ўленыя
Р. устано́ўленага устано́ўленай
устано́ўленае		 устано́ўленага устано́ўленых
Д. устано́ўленаму устано́ўленай устано́ўленаму устано́ўленым
В. устано́ўлены (неадуш.)
устано́ўленага (адуш.)		 устано́ўленую устано́ўленае устано́ўленыя (неадуш.)
устано́ўленых (адуш.)
Т. устано́ўленым устано́ўленай
устано́ўленаю		 устано́ўленым устано́ўленымі
М. устано́ўленым устано́ўленай устано́ўленым устано́ўленых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

устано́ўлены

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. устано́ўлены устано́ўленая устано́ўленае устано́ўленыя
Р. устано́ўленага устано́ўленай
устано́ўленае		 устано́ўленага устано́ўленых
Д. устано́ўленаму устано́ўленай устано́ўленаму устано́ўленым
В. устано́ўлены (неадуш.)
устано́ўленага (адуш.)		 устано́ўленую устано́ўленае устано́ўленыя (неадуш.)
устано́ўленых (адуш.)
Т. устано́ўленым устано́ўленай
устано́ўленаю		 устано́ўленым устано́ўленымі
М. устано́ўленым устано́ўленай устано́ўленым устано́ўленых

Кароткая форма: устано́ўлена.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

МАНЕ́ТНЫ СТАТУ́Т,

устаноўленыя дзяржавай правілы, якія вызначаюць парадак чаканкі манеты ў краіне.

т. 10, с. 79

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

taxable [ˈtæksəbl] adj. які́ абкладаецца пада́ткам; падаткаабклада́льны;

taxable costs устано́ўленыя зако́нам судо́выя выда́ткі

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

ПРЭЮДЫЦЫЯ́ЛЬНАСЦЬ (ад лац praejudicio прадвызначэнне),

абавязковасць для ўсіх судоў, якія разглядаюць справу, прыняць без праверкі і доказаў факты, раней устаноўленыя суд. рашэннем, якое набыло законную сілу, або прыгаворам па якой-н. інш. справе. Напр., калі суд. рашэннем, якое набыло законную сілу, устаноўлена адказнасць уладальніка крыніцы павышанай небяспекі за нанесеную шкоду, то ў выпадку прад’яўлення рэгрэснага іску ўладальнікам такой крыніцы да таго, хто непасрэдна прычыніў шкоду, факты, устаноўленыя суд. рашэннем у першым працэсе, маюць прэюдыцыяльнае значэнне і не падлягаюць аспрэчванню.

т. 13, с. 98

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

грамадзя́нін, -а, мн. грамадзя́не і (з ліч. 2, 3, 4) грамадзя́ніны, -дзя́н, м.

1. Асоба, якая належыць да пастаяннага насельніцтва дадзенай дзяржавы, карыстаецца правамі і выконвае абавязкі, устаноўленыя яе канстытуцыяй.

2. Дарослы чалавек, а таксама форма звароту да яго.

|| ж. грамадзя́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

statutory [ˈstætʃəri] adj. устано́ўлены зако́нам;

statutory rights правы́, устано́ўленыя зако́нам;

statutory offense злачы́нства, за яко́е прадугле́джана ка́ра

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

ПУЦЯВЫ́Я ЗНА́КІ,

паказальнікі, устаноўленыя ўздоўж чыг. ліній, якія інфармуюць машыністаў і работнікаў чыг. транспарту аб канкрэтных умовах руху і стане шляху. На іх найчасцей пазначаюць працягласць лініі, асаблівасці яе профілю, рэжым руху, месцазнаходжанне пуцявых збудаванняў і інш. Бываюць кіламетровыя з пазначэннем наступнага і папярэдняга кіламетраў, пікетныя (паміж кіламетровымі), схілапаказальныя (паказваюць лікавае значэнне нахілу і яго працягласць) і спецыяльныя.

т. 13, с. 135

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАМУНЕ́РАС, Канфедэрацыя іспанскіх камунерас,

тайная паліт. арг-цыя левага кірунку ў час ісп. рэвалюцыі 1820—23. Створана б. масонамі. Мела на мэце абараняць правы і дэмакр. свабоды ісп. народа, устаноўленыя паводле канстытуцыі 1812. К. не лічылі сябе рэспубліканцамі, аднак іх асн. прынцыпы (суверэнітэт народа, тэорыя і грамадскага дагавора) садзейнічалі пашырэнню рэсп. ідэй у Іспаніі. Восенню 1822 найб. радыкальныя К. патрабавалі звяржэння караля Фердынанда VII. У канцы 1822 найменш радыкальныя яе члены выйшлі з арг-цыі, якая падверглася праследаванням улад. Дзейнасць К. спынілася пасля аднаўлення ў Іспаніі абсалютнай манархіі (1823).

т. 7, с. 541

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)