Тата́рскія

назоўнік, уласны, неадушаўлёны, неасабовы, субстантываваны множналікавы, ад’ектыўнае скланенне

мн.
-
Н. Тата́рскія
Р. Тата́рскіх
Д. Тата́рскім
В. Тата́рскія
Т. Тата́рскімі
М. Тата́рскіх

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

татарскія набегі на Беларусь

т. 15, с. 451

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

тата́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. тата́рскі тата́рская тата́рскае тата́рскія
Р. тата́рскага тата́рскай
тата́рскае		 тата́рскага тата́рскіх
Д. тата́рскаму тата́рскай тата́рскаму тата́рскім
В. тата́рскі (неадуш.)
тата́рскага (адуш.)		 тата́рскую тата́рскае тата́рскія (неадуш.)
тата́рскіх (адуш.)
Т. тата́рскім тата́рскай
тата́рскаю		 тата́рскім тата́рскімі
М. тата́рскім тата́рскай тата́рскім тата́рскіх

Крыніцы: piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

кры́мска-тата́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. кры́мска-тата́рскі кры́мска-тата́рская кры́мска-тата́рскае кры́мска-тата́рскія
Р. кры́мска-тата́рскага кры́мска-тата́рскай
кры́мска-тата́рскае		 кры́мска-тата́рскага кры́мска-тата́рскіх
Д. кры́мска-тата́рскаму кры́мска-тата́рскай кры́мска-тата́рскаму кры́мска-тата́рскім
В. кры́мска-тата́рскі (неадуш.)
кры́мска-тата́рскага (адуш.)		 кры́мска-тата́рскую кры́мска-тата́рскае кры́мска-тата́рскія (неадуш.)
кры́мска-тата́рскіх (адуш.)
Т. кры́мска-тата́рскім кры́мска-тата́рскай
кры́мска-тата́рскаю		 кры́мска-тата́рскім кры́мска-тата́рскімі
М. кры́мска-тата́рскім кры́мска-тата́рскай кры́мска-тата́рскім кры́мска-тата́рскіх

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

манго́ла-тата́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. манго́ла-тата́рскі манго́ла-тата́рская манго́ла-тата́рскае манго́ла-тата́рскія
Р. манго́ла-тата́рскага манго́ла-тата́рскай
манго́ла-тата́рскае		 манго́ла-тата́рскага манго́ла-тата́рскіх
Д. манго́ла-тата́рскаму манго́ла-тата́рскай манго́ла-тата́рскаму манго́ла-тата́рскім
В. манго́ла-тата́рскі (неадуш.)
манго́ла-тата́рскага (адуш.)		 манго́ла-тата́рскую манго́ла-тата́рскае манго́ла-тата́рскія (неадуш.)
манго́ла-тата́рскіх (адуш.)
Т. манго́ла-тата́рскім манго́ла-тата́рскай
манго́ла-тата́рскаю		 манго́ла-тата́рскім манго́ла-тата́рскімі
М. манго́ла-тата́рскім манго́ла-тата́рскай манго́ла-тата́рскім манго́ла-тата́рскіх

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

цю́рка-тата́рскі

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. цю́рка-тата́рскі цю́рка-тата́рская цю́рка-тата́рскае цю́рка-тата́рскія
Р. цю́рка-тата́рскага цю́рка-тата́рскай
цю́рка-тата́рскае		 цю́рка-тата́рскага цю́рка-тата́рскіх
Д. цю́рка-тата́рскаму цю́рка-тата́рскай цю́рка-тата́рскаму цю́рка-тата́рскім
В. цю́рка-тата́рскі (неадуш.)
цю́рка-тата́рскага (адуш.)		 цю́рка-тата́рскую цю́рка-тата́рскае цю́рка-тата́рскія (неадуш.)
цю́рка-тата́рскіх (адуш.)
Т. цю́рка-тата́рскім цю́рка-тата́рскай
цю́рка-тата́рскаю		 цю́рка-тата́рскім цю́рка-тата́рскімі
М. цю́рка-тата́рскім цю́рка-тата́рскай цю́рка-тата́рскім цю́рка-тата́рскіх

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

тата́рскі, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да татараў, які належыць, уласцівы ім. Татарская мова. Татарскія песні. Татарская культура.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

НАЛЬШЧА́НЫ, Нальшаны,

балцкая племянная групоўка, гіст. вобласць, якая, на думку некат. даследчыкаў (У.​Ц.​Пашута і інш.), знаходзілася на паўн.-зах. ускраіне Беларусі. Як народ упамінаюцца ў Дублінскім рукапісе. Адна з ням. хронік сталіцай Н. называе Крэва. У 1258 на іх напалі мангола-татарскія войскі Бурундая і валынскага кн. Васількі Раманавіча. У міжусобнай барацьбе паміж Літвой і Жамойцю (1260-я г.) Н. сталі на бок апошняй і іх князь Даўмонт у 1263 забіў кн. Міндоўга. У 1264 кн. Войшалк заваяваў Н. і ўключыў іх у склад ВКЛ.

М.​І.​Ермаловіч.

т. 11, с. 134

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Мэшты, мёшты ’плеценыя кручком лапці з тонкіх вяровачак’ (Сцяшк.; гродз., Мат. АС), мэштачкі, мэштачкё ’тапачкі з нітак, вяровак, старога сукна для дзяцей, нябожчыкаў’, ’апоркі’ (Сл. ПЗБ). Балтызм, параўн. літ. megzti ’вязаць, плесці’ (Цыхун, Лекс. балт., 52). Лаўчутэ (Балтизмы, 146) адносіць гэту лексему да слоў, паходжанне якіх недастаткова аргументавана. Параўн. таксама зах.-укр. мешти ’татарскія туфлі, лёгкія чаравікі’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

МУГІ́Р (ад тур. ваўняная тканіна),

у ісламе твор дэкар. мастацтва, тканіна з рэліг. надпісам або выявай рэліг. сімволікі. Прызначаны для пашырэння рэліг. ведаў, у нар. свядомасці мае таксама функцыі абярога. Першапачаткова вырабляўся туркамі-качэўнікамі, праз іх трапіў да крымскіх татар. У бел. татар вядомы з 16 ст. як элемент насценнага аздаблення мячэці ці жылога дома. Спачатку М. выраблялі з казінай воўны, потым таксама з інш. тканін і матэрыялаў. На Беларусі былі вядомы М. як апраўленыя ў рамы пергаменты з вершамі Карана, малітвамі, імем прарока Мухамеда. У 19—20 ст. яны змяняюцца літаграфіямі з відамі славутых мячэцей, атрыбутамі ісламскай сімволікі. У М. бел. татар творча ўзаемадзейнічалі татарскія і бел. культ. традыцыі.

Г.​Л.​Дубар.

Мугір з Клецка. 1912. Беларускі музей гісторыі рэлігіі.

т. 11, с. 5

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)