стра́чанае
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, субстантываваны, ад’ектыўнае скланенне
|
адз. |
| н. |
| Н. |
стра́чанае |
| Р. |
стра́чанага |
| Д. |
стра́чанаму |
| В. |
стра́чанае |
| Т. |
стра́чаным |
| М. |
стра́чаным |
Крыніцы:
nazounik2008,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
стра́чаны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
стра́чаны |
стра́чаная |
стра́чанае |
стра́чаныя |
| Р. |
стра́чанага |
стра́чанай
стра́чанае |
стра́чанага |
стра́чаных |
| Д. |
стра́чанаму |
стра́чанай |
стра́чанаму |
стра́чаным |
| В. |
стра́чаны (неадуш.)
стра́чанага (адуш.) |
стра́чаную |
стра́чанае |
стра́чаныя (неадуш.)
стра́чаных (адуш.) |
| Т. |
стра́чаным |
стра́чанай
стра́чанаю |
стра́чаным |
стра́чанымі |
| М. |
стра́чаным |
стра́чанай |
стра́чаным |
стра́чаных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
стра́чаны
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
стра́чаны |
стра́чаная |
стра́чанае |
стра́чаныя |
| Р. |
стра́чанага |
стра́чанай
стра́чанае |
стра́чанага |
стра́чаных |
| Д. |
стра́чанаму |
стра́чанай |
стра́чанаму |
стра́чаным |
| В. |
стра́чаны (неадуш.)
стра́чанага (адуш.) |
стра́чаную |
стра́чанае |
стра́чаныя (неадуш.)
стра́чаных (адуш.) |
| Т. |
стра́чаным |
стра́чанай
стра́чанаю |
стра́чаным |
стра́чанымі |
| М. |
стра́чаным |
стра́чанай |
стра́чаным |
стра́чаных |
Кароткая форма: стра́чана.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
глум, -у, м.
1. гл. глуміць.
2. Пра што-н. папсаванае, марна страчанае.
Многа сена пайшло ў г.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
recoup [rɪˈku:p] v. кампенсава́ць, пакрыва́ць стра́ты;
recoup one’s losses вярта́ць стра́чанае
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
стра́чаны, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад страціць.
2. у знач. прым. Згублены; патрачаны. Смерць і агонь глыбока раняць душу чалавека, але яшчэ глыбей — страчаная вера. Пташнікаў. Страчаныя пазіцыі былі адваяваны. Мележ. / у знач. наз. стра́чанае, ‑ага, н. Сёння страчанае не вернеш, Не сустрэць яго, Не знайсці. І. Калеснік.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
глум, ‑у, м.
Разм.
1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. глуміць і глуміцца; глумленне.
2. Пра што‑н. марна страчанае, папсаванае. Дабро пайшло ў глум.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
уваскрэ́сіць, -э́шу, -э́сіш, -э́сіць; -э́шаны; зак.
1. каго-што. У рэлігійных уяўленнях: вярнуць да жыцця таго, хто памёр; ажывіць.
2. перан., каго (што). Аднавіць чые-н. сілы, бадзёрасць, ажывіць.
Спорт уваскрэсіў ранейшую сілу і спрыт.
3. перан., каго-што. Аднавіць у памяці што-н. страчанае, забытае.
У. вобраз у памяці.
|| незак. уваскраша́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. уваскрашэ́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
А́НДЭРСЕН-НЕ́КСЁ (Andersen Nexo; сапр. Андэрсен, псеўд. Нексё) Марцін (26.6.1869, Капенгаген — 1.6.1954), дацкі пісьменнік, прадстаўнік пралет. л-ры. Тагачаснае жыццё адлюстраваў у раманах «Пеле-Заваёўнік» (т. 1—4, 1906—10), «Дзітэ — дзіця чалавечае» (т. 1—5, 1917—21), «У жалезны век» (1929), гіст. трылогіі «Мортэн Чырвоны» (1945—48), «Страчанае пакаленне» (1948), «Жанета» (1957, незавершаны). У кн. «Вершы» (1926), зб-ках нарысаў і апавяданняў «Сонечныя дні» (1903), «Кратавінне» (т. 1—3, 1922—26), «Чорныя птушкі» (1930), «Да святла» (1938), цыкле аповесцяў «Успаміны» (1932—39), драме «Людзі з Дангорда» (1915), публіцыст. творах 1920—30-х г. абараняў ідэалы сацыялізму. У часы ням. акупацыі быў зняволены, пазней — у эміграцыі ў Швецыі і СССР. Пасля вайны вярнуўся ў Данію. Апошнія гады жыў у ГДР.
Тв.:
Рус. пер. — Собр. соч. Т. 1—10. М., 1951—54.
У.Л.Сакалоўскі.
т. 1, с. 364
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
адагрэ́цца, ‑грэюся, ‑грэешся, ‑грэецца; зак.
Вярнуць сабе страчанае цяпло, нармальны стан. Папас пазірае на фурманку.., а пасля засоўвае рукі глыбока ў кішэні паліто і там перабірае пальцамі падкладку, камечыць яе, каб хутчэй адагрэліся пальцы. Галавач. Ледзь паспее вясной Чарназём абагрэцца, — Вільгаць парай клубіцца Над цёплай зямлёй. Аўрамчык.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)