спі́н

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне

адз.
Н. спі́н
Р. спі́на
Д. спі́ну
В. спі́н
Т. спі́нам
М. спі́не

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

спін м., физ. спин

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Спін 1/95, 276, 550; 2/160, 502; 4/525; 5/53, 534, 536, 537, 538; 6/517, 602; 7/476; 10/19; 11/447, 527

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

спін

т. 15, с. 113

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

спін

(англ. spin = вярчэнне)

уласны момант колькасці руху элементарнай часціцы (электрона, пазітрона, пратона, нейтрона і інш).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

спін-арбіта́льны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. спін-арбіта́льны спін-арбіта́льная спін-арбіта́льнае спін-арбіта́льныя
Р. спін-арбіта́льнага спін-арбіта́льнай
спін-арбіта́льнае		 спін-арбіта́льнага спін-арбіта́льных
Д. спін-арбіта́льнаму спін-арбіта́льнай спін-арбіта́льнаму спін-арбіта́льным
В. спін-арбіта́льны (неадуш.)
спін-арбіта́льнага (адуш.)		 спін-арбіта́льную спін-арбіта́льнае спін-арбіта́льныя (неадуш.)
спін-арбіта́льных (адуш.)
Т. спін-арбіта́льным спін-арбіта́льнай
спін-арбіта́льнаю		 спін-арбіта́льным спін-арбіта́льнымі
М. спін-арбіта́льным спін-арбіта́льнай спін-арбіта́льным спін-арбіта́льных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

топ-спі́н

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне

адз. мн.
Н. топ-спі́н топ-спі́ны
Р. топ-спі́ну топ-спі́наў
Д. топ-спі́ну топ-спі́нам
В. топ-спі́н топ-спі́ны
Т. топ-спі́нам топ-спі́намі
М. топ-спі́не топ-спі́нах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Ізатапічны спін 5/53; 7/476; 8/561; 10/422; 11/447

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

контр-топ-спі́н

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне

адз. мн.
Н. контр-топ-спі́н контр-топ-спі́ны
Р. контр-топ-спі́ну контр-топ-спі́наў
Д. контр-топ-спі́ну контр-топ-спі́нам
В. контр-топ-спі́н контр-топ-спі́ны
Т. контр-топ-спі́нам контр-топ-спі́намі
М. контр-топ-спі́не контр-топ-спі́нах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ІЗАТАПІ́ЧНЫ СПІН,

адзін з квантавых лікаў, які характарызуе адроны, кваркі, лептоны і некаторыя інш. элементарныя часціцы. Адрозніваюць моцны і слабы І.с., якія сваімі ўласцівасцямі нагадваюць звычайны спін у квантамеханіцы.

Моцны І.с. вызначае колькасць розных зарадавых станаў адронаў ці кваркаў у ізатапічным мультыплеце (гл. Ізатапічная інварыянтнасць). І.с. адронаў можа прымаць цэлыя і паўцэлыя значэнні: 0; ​1/2; 1; ​3/2... Паміж эл. зарадам Q, трэцяй праекцыяй І.с. Т3, барыённым зарадам B, дзіўнасцю S, чароўнасцю C і прыгажосцю b існуе сувязь: Q=T3+​1/2(B+S+C-b). Напр., нуклону (B=l, S=0, C=0, b=0) адпавядае T3=Q-​1/2, што дае Т3=​1/2 для пратона (Q=l) і Т3=-​1/2 для нейтрона (Q=0), т. ч. нуклон мае 2 зарадавыя станы і ўтварае ізадублет. І.с. сістэмы адронаў захоўваецца ў моцных (ядзерных) узаемадзеяннях, а Т3 — у эл.-магн. узаемадзеяннях. Слабы І.с. характарызуе лептоны, кваркі, прамежкавыя вектарныя базоны і скалярныя базоны Хігса ў дачыненні да электраслабага ўзаемадзеяння. Для кваркаў і лептонаў прымае значэнні: 0; ​1/2. Паміж эл. зарадам Q, трэцяй праекцыяй слабага І.с. T3​w і слабым гіперзарадам Y​w існуе сувязь: Q=T3​w+​1/2Y​w (абагульненая ф-ла Гел-Мана—Нішыджымы). Слабы І.с. дазваляе правесці класіфікацыю лептонаў і кваркаў і дакладна вызначыць законы электраслабага ўзаемадзеяння ўсіх элементарных часціц.

Літ.:

Окунь Л.Б. Лептоны и кварки. 2 изд. М., 1990.

І.С.Сацункевіч.

т. 7, с. 177

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)