сло́вом вводн. сл. сло́вам, адны́м сло́вам.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сло́вам вводн. сл. сло́вом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
изва́янный вы́леплены; вы́разаны; вы́сечаны; часто переводится словом зро́блены (сделанный).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Cornu bos capitur, voce ligatur homo
Быка ловяць за рогі, а чалавека звязваюць словам.
Быка ловят за рога, а человека связывают словом.
бел. Вала вяжуць матузом, а чалавека словам.
рус. Быка, берут за рога, человека ловят на слове. Зверей укрощают силой, а людей ‒ словом.
фр. On prend les bêtes par les cornes et les hommes par les paroles (Животных берут за рога, а людей ‒ словами).
англ. To take somebody at his word (Поймать человека на слове).
нем. Das Pferd beim Zaum, den Mann beim Wort (Коня ‒ за уздечку, мужчину ‒ на слове).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
пекану́ць сов., однокр., разг.
1. обже́чь, оже́чь; (крапивой — ещё) острека́ть, стрекну́ть;
2. (кнутом, плетью) огре́ть, оже́чь;
3. (выстрелить) пальну́ть;
4. перен. (словом) рубану́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паміна́ць несов., в разн. знач. помина́ть;
◊ п. до́брым сло́вам — помина́ть до́брым сло́вом;
не п. лі́хам — не помина́ть ли́хом;
~на́й як зва́лі — помина́й как зва́ли
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аказа́цца I сов. оказа́ться;
ён ~ўся знаёмым — он оказа́лся знако́мым
аказа́цца II сов.
1. (сказать что-л.) пода́ть го́лос; (с отрицанием — ещё) сло́вом не обмо́лвиться;
не́хта ~за́ўся з друго́га пако́я — кто́-то по́дал го́лос из друго́й ко́мнаты;
маўча́ў уве́сь час і не ~за́ўся — молча́л всё вре́мя и сло́вом не обмо́лвился;
2. (откликнуться на зов) отозва́ться
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
секану́ць сов. и однокр.
1. (чем-л. острым) рубану́ть;
2. (кнутом, хлыстом и т.п.) хлестну́ть, стегну́ть;
3. (о дожде) хлестну́ть;
4. перен., разг. (словом) рубану́ть, хлестну́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
*Кале́шня, коле́шня і кол́эшня: ’гуменца для сена, саломы’ (кам., Нар. сл.), ’мякіннік, прыбудова да хлява, гумна’ (кам., Нар. сл.), ’паветка для калёс, плуга, бараны, саней’ (кам., брэсц., малар., пін., стол., Нар. сл.; Хар.), ’прыбудоўка, дзе знаходзілася майстэрня на колы, калёсы’ (пруж., кобр., драг., усх.-палес., Нар. сл.), ’дрывотня’ (зах.-палес., Нар. сл.; малар., Харузін). Фанетычны варыянт да калесьня ў падобных значэннях. Яшчэ Харузін (263) пісаў: «Слово колешня, по-видимому, стоит в прямой связи с общеславянским словом коло — круг, колесо». Паводле семантыкі — інавацыя, з падобнай фанетыкай адзначаецца і ў іншых, відавочна, укр. або блізкіх ім гаворках. Статус інавацыі не вельмі ясны. Параўн. укр. валын. колешня ’дрывотня’, гуц. ’вазоўня; таксама і для жывёлы пад адным дахам з хатай’, колішня ’двухколавы перадок у плузе’, рус. дан. ’першая пара быкоў, якая знаходзіцца непасрэдна каля пераду плуга’. Адносна суфіксацыі гл. яшчэ Сцяцко, Афікс. наз., 165–166.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
обмо́лвиться сов., разг.
1. (ошибиться в речи) абмо́віцца, памылі́цца;
2. (проговориться) прагавары́цца;
3. (сказать что-л.) аказа́цца, сказа́ць сло́ва;
◊
не обмо́лвился ни еди́ным сло́вом не аказа́ўся; не сказа́ў ні сло́ва;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)