седло́ ср.

1. сядло́, -ла́ ср.;

2. техн. сядло́, -ла́ ср.;

3. мат. сядло́, -ла́ ср.;

4. геогр. седлаві́на, -ны ж.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

седло

Том: 31, старонка: 177.

img/31/31-177_1110_Седло.jpg

Гістарычны слоўнік беларускай мовы (1982–2017)

сядло́ ср., в разн. знач. седло́;

◊ вы́біць з сядла́ — вы́бить из седла́;

ідзе́ (падыхо́дзіць) як каро́ве с. — погов. идёт как коро́ве седло́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

седлаві́на ж.

1. (прогиб в спине лошади) седлови́на;

2. геогр. седлови́на, седло́ ср.

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Сядло́ ’сядзенне для конніка’ (ТСБМ, Ласт., Некр. і Байк., Стан.), ’частка прасніцы, на якой сядзяць’ (Жд. 2, Шатал., Сл. ПЗБ; круп., Нар. сл.), ’задняя частка штаноў’ (Серб. Вічын), седло́ ’частка прасніцы’ (Уладз.), сюды ж сядла́ць ’накладаць сядло’ (ТСБМ, Ласт., Некр. і Байк., Стан.). Укр. сідло́, рус. седло́, стараж.-рус. седьло, польск. siodło, в.-луж. sedło, н.-луж. sodło, палаб. sedlü, чэш., славац. sedlo, серб.-харв. сѐдло, славен. sédlọ, балг. седло́, макед. седло, ст.-слав. оседълати. Прасл. *sedъlo/*sedъlo роднаснае гоц. sitls ’сядзенне’, ст.-в.-ням. seʒʒal ’крэсла’, лац. sella ’сядзенне’, грэч. έλλά ’кафедра’; з іншай ступенню агаласоўкі: англ.-сакс. sadol, ст.-в.-ням. satul, satal ’сядло’, супраць апошніх супастаўленняў Бязлай (3, 223), які, спасылаючыся на Клюге (626), заўважае, што германцы ў часы Цэзара яшчэ не ведалі сядла. Паводле Мартынава (Лекс. взаим., 108 і наст.; Язык, 25 і наст.), славянскае пранікненне, што дало прагерм. sadula ’тс’. Далей да сядзець, прасл. *sěděti, да і.-е. *sed‑. Супраць рэканструкцыі *sedlo і меркавання аб калькаванні ст.-в.-ням. satal (Ваян (RÉS, 12, 235) Фасмер, (3, 589–590), параўн. укр. і ст.-слав. формы. Гл. яшчэ Мее, 419; Траўтман, 259; Брукнер, 491; Махэк₂, 539; Шустар-Шэўц, 1279–1279; Скок, 3, 213; ЕСУМ, 5, 250–251; ESJSt, 13, 809.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

чепра́к м.

1. (подстилка под седло) гу́нька, -кі ж.;

2. (кожа) чапра́к, -ку́ м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

изголо́вье узгало́ўе, -ўя ср.; гало́вы, -ло́ў ед. нет;

изголо́вьем ему́ служи́ло седло́ узгало́ўем яму́ служы́ла сядло́;

у изголо́вья у галава́х;

в изголо́вье у (пад) гало́вы;

к изголо́вью у гало́вы.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Non nostrum onus: bos clitellas

Не наш груз: няхай вол [нясе] сядло.

Не наш груз: пусть вол [несёт] седло.

бел. Я не я, і хата не мая. Мая хата з краю. Маё дзела ‒ старана.

рус. Не мой воз, не мне его и везти. Моё дело сторона. Моя хата с краю, я ничего не знаю. Не наше дело, что пора звонить приспела: есть на то пономари.

фр. Ça ne me regarde pas (Это меня не касается). Je n’y suis pour rien (Не моё дело).

англ. It’s none of my business (He моё дело).

нем. Mein Name ist Hase und ich weiß von nichts (Моё имя заяц, и я ничего не знаю).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

Fabrum caedere cum ferias fullonem

Трапіць у каваля, наносячы удары валяльшчыку.

Попасть в кузнеца, ударяя валяльщика.

бел. Кошку б’юць, а нявестцы знак даюць. Не па каню, дык па аглоблі. Вераб’і з’елі крупы, а сініца трапіла ў сіло. Біў па кані, а папала па аглоблі. Кравец саграшыў, а шаўца пакаралі. Бывае, што б’юць Фаму за Яроміну віну.

рус. Кошку бьют, а невестке наветки дают. Бил дед жабу, грозясь на бабу.

фр. Battre le chien devant le lion (Бить собаку ~ назидание льву).

англ. Who cannot beat the horse, let him beat the saddle (Кому не удается побить коня, пусть бьёт седло).

нем. Man schlägt den Sack und meint den Esel (Бьют мешок и думают, что осёл).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

каро́ва ж., прям., перен. коро́ва;

○ марска́я к. — морска́я коро́ва;

◊ до́йная к. — до́йная коро́ва;

к. языко́м зліза́ла — коро́ва языко́м слиза́ла;

падыхо́дзіць, як ~ве сядло́ — погов. идёт, как коро́ве седло́;

страля́ў у варо́ну, а папа́ў у каро́ву — погов. ме́тил в воро́ну, а попа́л в коро́ву

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)