Саляныя азёры, гл. Мінеральныя азёры

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

саля́ны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. саля́ны саля́ная саля́нае саля́ныя
Р. саля́нага саля́най
саля́нае		 саля́нага саля́ных
Д. саля́наму саля́най саля́наму саля́ным
В. саля́ны (неадуш.) саля́ную саля́нае саля́ныя (неадуш.)
Т. саля́ным саля́най
саля́наю		 саля́ным саля́нымі
М. саля́ным саля́най саля́ным саля́ных

Крыніцы: krapivabr2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

саляны́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. саляны́ саляна́я саляно́е саляны́я
Р. саляно́га саляно́й
саляно́е		 саляно́га саляны́х
Д. саляно́му саляно́й саляно́му саляны́м
В. саляны́ (неадуш.)
саляно́га (адуш.)		 саляну́ю саляно́е саляны́я (неадуш.)
саляны́х (адуш.)
Т. саляны́м саляно́й
саляно́ю		 саляны́м саляны́мі
М. саляны́м саляно́й саляны́м саляны́х

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ва́пнава-саляны́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ва́пнава-саляны́ ва́пнава-саляна́я ва́пнава-саляно́е ва́пнава-саляны́я
Р. ва́пнава-саляно́га ва́пнава-саляно́й
ва́пнава-саляно́е		 ва́пнава-саляно́га ва́пнава-саляны́х
Д. ва́пнава-саляно́му ва́пнава-саляно́й ва́пнава-саляно́му ва́пнава-саляны́м
В. ва́пнава-саляны́ (неадуш.)
ва́пнава-саляно́га (адуш.)		 ва́пнава-саляну́ю ва́пнава-саляно́е ва́пнава-саляны́я (неадуш.)
ва́пнава-саляны́х (адуш.)
Т. ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляно́й
ва́пнава-саляно́ю		 ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляны́мі
М. ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляно́й ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляны́х

Крыніцы: piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пясча́на-саляны́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. пясча́на-саляны́ пясча́на-саляна́я пясча́на-саляно́е пясча́на-саляны́я
Р. пясча́на-саляно́га пясча́на-саляно́й
пясча́на-саляно́е		 пясча́на-саляно́га пясча́на-саляны́х
Д. пясча́на-саляно́му пясча́на-саляно́й пясча́на-саляно́му пясча́на-саляны́м
В. пясча́на-саляны́ (неадуш.)
пясча́на-саляно́га (адуш.)		 пясча́на-саляну́ю пясча́на-саляно́е пясча́на-саляны́я (неадуш.)
пясча́на-саляны́х (адуш.)
Т. пясча́на-саляны́м пясча́на-саляно́й
пясча́на-саляно́ю		 пясча́на-саляны́м пясча́на-саляны́мі
М. пясча́на-саляны́м пясча́на-саляно́й пясча́на-саляны́м пясча́на-саляны́х

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

капа́льня, ‑і, ж.

Месца падземнай або адкрытай распрацоўкі карысных выкапняў; руднік. Саляныя капальні. Каменнавугальныя капальні. Залатыя капальні.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

саля́ны ​1, ‑ая, ‑ае.

У выразе: саляная кіслата — водны раствор хлорыстага вадароду.

саляны́ ​2, ‑а́я, ‑о́е.

Які мае адносіны да солі (у 1, 4 знач.). Саляны пласт. // Які ўтрымлівае соль. Саляны раствор. Саляныя азёры. // Звязаны са здабычай солі; прызначаны для здабычы солі. Саляныя капальні. □ Як спрактыкавана ў падзямеллі Беларус камбайнам саляным Праразае дзіўныя тунелі. Аўрамчык. // Звязаны з апрацоўкай, транспартаваннем, захоўваннем солі. Саляны склад. Саляны млын. Саляная прыстань.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

АЎТЫГЕ́ННЫЯ МІНЕРА́ЛЫ (ад грэч. authigenës мясцовага паходжання),

мінералы асадкавых горных парод, якія ўтварыліся ў працэсе седыментацыі і літагенезу. Аўтыгеннымі мінераламі з’яўляюцца розныя карбанаты, растваральныя солі, рудныя мінералы, барыт, цэлесцін, палявы шпат, цэаліты, некаторыя гліністыя мінералы. На Беларусі пашыраны ў пародах асадкавага чахла, складаюць саляныя і сульфатныя пароды дэвону Прыпяцкага прагіну (галіт, сільвін, карналіт, ангідрыт, гіпс і інш.).

т. 2, с. 123

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПРЫКАСПІ́ЙСКАЯ НІЗІ́НА.

На ПдУ Усх.-Еўрапейскай раўніны, на паўн. узбярэжжы Каспійскага мора, у Расіі і Зах. Казахстане. Пл. каля 200 тыс. км². Асн. яе ч. — глыбокая тэктанічная ўпадзіна на паўд.-ўсх. ускраіне Усх.-Еўрапейскай платформы. Нізкая, плоская раўніна ва ўнутр. прыморскай частцы, паўд. частка якой ніжэй узр. акіяна (ад 0 да 28 м); на ўскраінах падымаецца да 100 м, у паўн. частцы — саляныя купалы (выш. да 149 м — г. Вялікае Багдо). У зах. частцы перасякаецца Волга-Ахтубінскай поймай. Уключае дэльты рэк Волга, Церак, Сулак, нізоўі Урала, Эмбы, Кумы, Саляныя азёры. Паверхня складзена з гліністых і сугліністых, а паўд. — з пясчаных адкладаў. Характэрны бэраўскія бугры (у вусцях Кума і Эмба), западзіны і лагчыны на З ад р. Волга. Клімат сухі, кантынентальны. Колькасць ападкаў на Пд і У менш за 200 мм у год. Пераважаюць пустыні і паўпустыні. У Волга-Ахтубінскай пойме бахчаводства, садаводства, агародніцтва. Здабыча нафты і газу (Урала-Эмбінскі нафтагазаносны раён), у азёрах (Эльтон і Баскунчак) — кухоннай солі. Астраханскі запаведнік.

т. 13, с. 68

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ДЫЯПІРЫ́ЗМ,

працэс утварэння геал. структур. Купалы, антыкліналі ўтвараліся ў выніку нагнятанняў у ядро расплаву магмы, парод паніжанай шчыльнасці і высокай пластычнасці (соль, гіпс, гліна і інш.) з наступным выпіраннем перакрываючых адкладаў або пратыканнем іх з разрывам. Складкі дыяпіравага тыпу падзяляюцца на глыбінныя (магматычныя дыяпіры), покрыўныя (саляныя, гліністыя і інш. дыяпіры; гл. Саляная тэктоніка) і паверхневыя ледавіковых парушэнняў (гл. Гляцыядыслакацыі, Гляцыятэктоніка).

т. 6, с. 314

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)