саба́чыя

назоўнік, агульны, адушаўлёны, неасабовы, субстантываваны множналікавы, ад’ектыўнае скланенне

мн.
-
Н. саба́чыя
Р. саба́чых
Д. саба́чым
В. саба́чых
Т. саба́чымі
М. саба́чых

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

саба́чыя сущ., мн., зоол. соба́чьи

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Сабачыя (сям. млекакормячых) 3/167; 4/327; 6/384; 8/654; 9/283, 284; 11/252, 284, 545

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

САБА́ЧЫЯ.

воўчыя, псовыя (Canidae), сямейства млекакормячых атр. драпежных. 15 (12) родаў, 35 (29) відаў. Пашыраны паўсюдна, акрамя Антарктыды і некат. астравоў (Мадагаскар, Новая Зеландыя, Сулавесі, Тайвань, арх. Меланезія і Палінезія). Жывуць у разнастайных, пераважна адкрытых ландшафтах. Селяцца ў норах або логавах. Трымаюцца паасобна, часам парамі, некат. — сямейнымі групамі і зграямі. На Беларусі пашыраны воўк, ліс, янотападобны сабака.

Даўж. да 160 см, маса да 80 кг. Афарбоўка разнастайная, пераважна аднатонная. Галава падоўжаная, морда вострая, вушы стаячыя. Футра густое, звычайна пушыстае. Хвост доўгі. На пярэдніх лапах па 5 пальцаў (у гіенавага сабакі — 4), на задніх — па 4; кіпцюры тупыя, не ўцягваюцца. Драпежнікі, спажываюць і расл. корм. Манагамы. Нараджаюць 3—4 (зрэдку да 13—16) шчанят 1 раз на год. Многія С. — аб’екты промыслу і зверагадоўлі (ліс, пясец і інш.). Да С. адносяцца ўсе пароды сабак свойскіх.

А.​М.​Петрыкаў.

т. 14, с. 46

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

саба́чы

прыметнік, прыналежны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. саба́чы саба́чая саба́чае саба́чыя
Р. саба́чага саба́чай
саба́чае		 саба́чага саба́чых
Д. саба́чаму саба́чай саба́чаму саба́чым
В. саба́чы (неадуш.)
саба́чага (адуш.)		 саба́чую саба́чае саба́чыя (неадуш.)
саба́чых (адуш.)
Т. саба́чым саба́чай
саба́чаю		 саба́чым саба́чымі
М. саба́чым саба́чай саба́чым саба́чых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

саба́чы

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. саба́чы саба́чая саба́чае саба́чыя
Р. саба́чага саба́чай
саба́чае		 саба́чага саба́чых
Д. саба́чаму саба́чай саба́чаму саба́чым
В. саба́чы (неадуш.)
саба́чага (адуш.)		 саба́чую саба́чае саба́чыя (неадуш.)
саба́чых (адуш.)
Т. саба́чым саба́чай
саба́чаю		 саба́чым саба́чымі
М. саба́чым саба́чай саба́чым саба́чых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

соба́чьи мн., сущ., зоол. саба́чыя, -чых.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Сабакі, гл. Сабачыя

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

НА́РТЫ,

лёгкія санкі для сабачай або аленевай запрэжкі. Сродак перамяшчэння на поўначы Еўропы, Азіі, Амерыкі. Вядомы яшчэ да н.э. Сабачыя Н. больш нізкія і лёгкія, у іх запрагаюць цугам або веерам, звычайна 6—12 сабак, у аленевыя — ад 1 да 7 аленяў. Есць таксама ручныя Н.

Нарты.

т. 11, с. 193

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

саба́чы, -ая, -ае.

1. гл. сабака.

2. Вельмі цяжкі, нязносны, а таксама (пра мароз, холад) незвычайна моцны ў сваім праяўленні (разм.).

Сабачая доля.

С. холад.

3. перан. Адданы, паслужлівы, пакорны (разм.).

Сабачыя вочы.

Сабачая пакорнасць начальству.

4. Састаўная частка некаторых батанічных і заалагічных назваў.

Сабачая мята.

С. клешч.

◊

Ушыцца ў сабачую скуру (разм.) — страціць сумленне.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)