расце́ рці у́ , разатрэ́ ш, разатрэ́ ; разатро́ м, разатраце́ , разатру́ ць; расцёр, -це́ рла; разатры́ ; расцёрты; зак.
1. што . Тручы, размяць, раздрабніць, ператварыць у аднародную масу.
Р. тытунь.
2. што . Націскаючы, размазаць па якой-н. паверхні.
Р. крэм на руках.
3. каго-што . Зрабіць масаж, моцна пацерці.
Р. спіну.
4. што . Ходзячы, ездзячы, пратаптаць, пракласці (сцежку, дарогу і пад. ; разм. ).
Р. дарогу.
|| незак. расціра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| наз. расціра́ нне , -я, н. і расці́ рка , -і, Д М ж.
|| прым. расці́ рачны , -ая, -ае (да 1 знач. ; спец. ) і расціра́ льны , -ая, -ае (да 1 і 3 знач. ; спец. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
расце́ рці
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
Будучы час
адз. мн.
1-я ас. разатру́
разатро́ м
2-я ас. разатрэ́ ш
разатраце́
3-я ас. разатрэ́
разатру́ ць
Прошлы час
м. расцё́ р
расце́ рлі
ж. расце́ рла
н. расце́ рла
Загадны лад
2-я ас. разатры́
разатры́ це
Дзеепрыслоўе
прош. час расцё́ ршы
Крыніцы:
dzsl2007 ,
krapivabr2012 ,
piskunou2012 ,
sbm2012 ,
tsblm1996 ,
tsbm1984 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
расце́ рці сов.
1. в разн. знач. е́ ть;
р. фа́ рбы — растере́ ть кра́ ски;
р. гразь па падло́ зе — растере́ ть грязь по́ полу;
р. хво́ рае ме́ сца — растере́ ть больно́ е ме́ сто;
2. раздави́ ть; размя́ ть;
р. я́ гаду — раздави́ ть (размя́ ть) я́ году;
◊ плю́ нуць і р. ю́ нуть и растере́ ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расце́ рці разатру, разатрэш, разатрэ; разатром, разатраце; зак. , каго-што .
1. Тручы, размяць, раздрабіць. Базыль кінуў і расцёр нагой акурак. Курто . // Расцерці яйкі з цукрам. Расцерці сметанковае масла.
2. Размазаць па якой‑н. паверхні. Шурпатай далонню .. [Агей] выцер вочы, расцёр па шчацэ слязу. Галавач . [Пастаялец] заўважыў попел на абрусе. Хацеў пальцам згарнуць, ды расцёр на тканіне. Грамовіч .
3. Зрабіць масаж, уцерці што‑н. Чырвоныя ад холаду ногі .. [Піліп] расцёр і працягнуў да агню. Шчарбатаў . Асцярожна перанёс туды раненага капітана і зрабіў перавязку, расцёр спіртам яго твар і рукі. Шамякін .
4. Разм. Ходзячы, ездзячы, утаптаць, пракласці (дарогу, сцежку і пад.). А хоць і разатруць, пратопчуць дарогу — ненадоўга. Уночы яе ўсё адно закідае, замяце снегам. Сачанка .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
расце́ рці
1. (раздрабніць ) zerré iben* vt é iben* vt á hlen vt ó ßen* vt у ступцы );
2. (размазаць ) verschmí eren vt í schen vt
3. (цела ) é inreiben* vt á breiben* vt í eren vt
◊
расце́ рці ў парашо́ ккаго -н. j-n á gen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
парасціра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е; -а́ ны; зак. , што.
Расцерці ўсё, многае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
расціра́ ць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да расцерці .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
расцёрты , ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад расцерці .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
растере́ ть сов.
1. (измельчить) расце́ рці , мног. а́ ць;
2. (натереть больное место) наце́ рці;
3. (сделать массаж) расце́ рці ;
◊
растере́ ть в порошо́ к (кого-л.) расце́ рці ў парашо́ к (каго-небудзь) ;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расціра́ нне , ‑я, н.
Дзеянне паводле знач. дзеясл. расціраць — расцерці .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)