Рэдкіх і рассеяных элементаў руды 9/243

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

рэдкіх і рассеяных элементаў руды

т. 13, с. 552

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

рассе́яны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. рассе́яны рассе́яная рассе́янае рассе́яныя
Р. рассе́янага рассе́янай
рассе́янае
рассе́янага рассе́яных
Д. рассе́янаму рассе́янай рассе́янаму рассе́яным
В. рассе́яны (неадуш.)
рассе́янага (адуш.)
рассе́яную рассе́янае рассе́яныя (неадуш.)
рассе́яных (адуш.)
Т. рассе́яным рассе́янай
рассе́янаю
рассе́яным рассе́янымі
М. рассе́яным рассе́янай рассе́яным рассе́яных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

рассе́яны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. рассе́яны рассе́яная рассе́янае рассе́яныя
Р. рассе́янага рассе́янай
рассе́янае
рассе́янага рассе́яных
Д. рассе́янаму рассе́янай рассе́янаму рассе́яным
В. рассе́яны (неадуш.)
рассе́янага (адуш.)
рассе́яную рассе́янае рассе́яныя (неадуш.)
рассе́яных (адуш.)
Т. рассе́яным рассе́янай
рассе́янаю
рассе́яным рассе́янымі
М. рассе́яным рассе́янай рассе́яным рассе́яных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

рассе́яны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. рассе́яны рассе́яная рассе́янае рассе́яныя
Р. рассе́янага рассе́янай
рассе́янае
рассе́янага рассе́яных
Д. рассе́янаму рассе́янай рассе́янаму рассе́яным
В. рассе́яны (неадуш.)
рассе́янага (адуш.)
рассе́яную рассе́янае рассе́яныя (неадуш.)
рассе́яных (адуш.)
Т. рассе́яным рассе́янай
рассе́янаю
рассе́яным рассе́янымі
М. рассе́яным рассе́янай рассе́яным рассе́яных

Кароткая форма: рассе́яна.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

дыфу́зна-рассе́яны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. дыфу́зна-рассе́яны дыфу́зна-рассе́яная дыфу́зна-рассе́янае дыфу́зна-рассе́яныя
Р. дыфу́зна-рассе́янага дыфу́зна-рассе́янай
дыфу́зна-рассе́янае
дыфу́зна-рассе́янага дыфу́зна-рассе́яных
Д. дыфу́зна-рассе́янаму дыфу́зна-рассе́янай дыфу́зна-рассе́янаму дыфу́зна-рассе́яным
В. дыфу́зна-рассе́яны (неадуш.)
дыфу́зна-рассе́янага (адуш.)
дыфу́зна-рассе́яную дыфу́зна-рассе́янае дыфу́зна-рассе́яныя (неадуш.)
дыфу́зна-рассе́яных (адуш.)
Т. дыфу́зна-рассе́яным дыфу́зна-рассе́янай
дыфу́зна-рассе́янаю
дыфу́зна-рассе́яным дыфу́зна-рассе́янымі
М. дыфу́зна-рассе́яным дыфу́зна-рассе́янай дыфу́зна-рассе́яным дыфу́зна-рассе́яных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

НЕФЕЛО́МЕТР (ад грэч. nephelē мутнасць + ...метр),

аптычная прылада для вымярэння ступені мутнасці вадкасцей і газаў па інтэнсіўнасці рассеянага імі святла. Дзеянне Н. засн. на параўнанні светлавых патокаў, рассеяных выпрабаваным і эталоннымі ўзорамі. Бывае візуальны і фотаэлектрычны. Выкарыстоўваецца ў нефеламетрыі пры даследаванні дысперсных сістэм.

т. 11, с. 304

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

«БЕЛАРУСІ́Т»

(назва ад Беларусі),

беламін, прыродны металаносны расол бішафітавай стадыі (гл. Бішафіт) згушчэння марской вады стараж. (350—400 млн. г.) дэвонскіх басейнаў. Тыповая «вадкая руда» з вял. (353—444 г/л) колькасцю хларыдаў магнію, кальцыю, брому, ёду, амонію і інш., шмат рэдкіх і рассеяных элементаў. Залягае на глыб.2,4 — больш за 3 км у Прыпяцкім прагіне Беларускага Палесся. Выкарыстоўваецца як бальнеалагічны сродак, у нар. медыцыне, перспектыўны для выкарыстання як полікампанентнае ўгнаенне, у металургічнай прам-сці, на патрэбы транспарту і інш.

Літ.:

Кудельский А.В., Сербин Г.А. Минеральные воды юго-восточной Белоруссии. Мн., 1990.

т. 2, с. 391

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

НО́ВІКАЎ (Георгій Іванавіч) (н. 20.2.1924, г. Саратаў, Расія),

бел. хімік-неарганік. Д-р хім. н. (1966), праф. (1968). Засл. дз. нав. Беларусі (1979). Скончыў Ленінградскі ун-т (1949). З 1966 у Бел. тэхнал. ун-це (заг. кафедры). Навук. працы па высокатэмпературнай хіміі парападобнага стану і вадароднай энергетыцы. Распрацаваў тэарэт. асновы галагеніднай піраметалургіі рэдкіх і рассеяных элементаў, электрахім. і тэрма-плазмахім. цыклаў атрымання вадароду з вады і серавадароду.

Тв.:

Введение в неорганическую химию. Ч. 1—2. Мн., 1973—74;

Физические методы неорганической химии. Мн., 1975;

Основы общей химии. М., 1988;

Асновы агульнай хіміі. Мн., 1995 (разам з І.​М.​Жарскім).

Я.​Г.​Міляшкевіч.

А.Р.Новікаў.

т. 11, с. 369

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

рассе́яны, ‑ая, ‑ае.

1. Дзеепрым. зал. пр. ад рассеяць.

2. у знач. прым. Раскіданы на вялікай прасторы. Рассеянае насельніцтва. □ Збіраліся салдаты з рассеяных часцей. Чорны.

3. у знач. прым. Аслаблены ў выніку распаўсюджання ў розных напрамках. Вялікая люстра пад столлю запалілася мяккім рассеяным святлом. Васілёнак.

4. у знач. прым. Такі, у якога рассейваецца ўвага; няўважлівы. — Са мной гэта часта здараецца, ды — нічога, я чуў, што і прафесары бываюць рассеяныя. «Полымя». // Які выказвае няўважлівасць. Рассеяны погляд.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)