ператрэ́сці, -расу́, -расе́ш, -расе́; -расём, -расяце́, -расу́ць; -ро́с, -рэ́сла; -расі́; -рэ́сены; зак.

1. што. Трасучы, ачысціць ад чаго-н.; перабраць, пераглядзець, шукаючы чаго-н.

П. палавікі.

П. ўсе рэчы.

П. ў памяці мінулае (перан.).

2. каго-што. Зрабіць вобыск.

Паліцыя ператрэсла ўсіх жыхароў вёскі (усю вёску).

|| незак. ператраса́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е і ператрэ́сваць, -аю, -аеш, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

ператрэ́сці

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. ператрасу́ ператрасё́м
2-я ас. ператрасе́ш ператрасяце́
3-я ас. ператрасе́ ператрасу́ць
Прошлы час
м. ператро́с ператрэ́слі
ж. ператрэ́сла
н. ператрэ́сла
Загадны лад
2-я ас. ператрасі́ ператрасі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час ператро́сшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ператрэ́сці сов.

1. в разн. знач. перетрясти́; (одежду и т.п. — ещё) перетряхну́ть;

п. сало́му — перетрясти́ соло́му;

п. пяры́ну — перетрясти́ (перетряхну́ть) пери́ну;

2. безл. перетрясти́; (о лихорадке — ещё) перетрепа́ть;

за даро́гу мяне́ ~сла — за доро́гу меня́ перетрясло́;

3. (кого, что) произвести́ о́быск (у кого, в чём);

палі́цыя ~сла ўсіх жыхаро́ў вёскі (усю́ вёску) — поли́ция произвела́ о́быски у всех жи́телей дере́вни (во всей дере́вне)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ператрэ́сці, ‑трасу, ‑трасеш, ‑трасе; ‑трасём, ‑трасяце; пр. ператрос, ‑трэсла і ‑трасла, ‑трэсла і ‑трасло; зак.

1. што. Трасучы, ачысціць (ад пылу, гразі і пад.) усё, многае. Ператрэсці палавікі.

2. што. Змяшаць, трасучы. Ператрэсці сена з саломай.

3. што. Трасучы, перабраць, перагледзець што‑н. (звычайна шукаючы што‑н.). [Пятрусь] некалькі раз ператрос усе свае кішэні, — ключык як у ваду кануў. Арабей. // перан. Разм. Перабраць у памяці, успомніць што‑н. Любіць стары пагаварыць, ператрэсці ў памяці мінулае. Лынькоў.

4. Разм. Зрабіць перагляд з мэтай замены, перабудовы чаго‑н.; перасыпаць. Будаўнічая брыгада калгаса ператрэсла Сцяпанаву хату, перасыпала. Пянкрат. А сам [Андрэй] пайшоў на апошнюю вайну і ўжо ніколі не вернецца, каб, скажам, абсадзіць хату ці ператрэсці хлеў. Сіпакоў.

5. каго. Разм. Усхваляваць, устрывожыць да ўзбуджана-нервовага, хваравітага стану.

6. каго-што. Зрабіць вобыск. На вакзале сышчыкі затрымалі.. гімназістаў і ператрэслі іх чамаданы... С. Александровіч. Жаўнеры ператрэслі кожную хату, аблазілі ўсе вышкі і хлявы. Шахавец.

7. безас. Скончыць, перастаць трэсці. Хворага ператрэсла.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ператрэ́сці dúrchschütteln vt; durwühlen vt (рэчы)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

перетруси́ть​II сов., прост. ператрэ́сці.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перетряхну́ть сов., прям., перен. ператрэ́сці.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ператрэ́сены перетрясённый; перетря́хнутый; см. ператрэ́сці 1

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ператрэ́сваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да ператрэсці.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

перетрясти́ сов., в разн. знач. ператрэ́сці;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)