пашы́рыць

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. пашы́ру пашы́рым
2-я ас. пашы́рыш пашы́рыце
3-я ас. пашы́рыць пашы́раць
Прошлы час
м. пашы́рыў пашы́рылі
ж. пашы́рыла
н. пашы́рыла
Загадны лад
2-я ас. пашы́р пашы́рце
Дзеепрыслоўе
прош. час пашы́рыўшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пашы́рыць, -ру, -рыш, -рыць; -раны; зак., што.

1. Зрабіць больш шырокім, расшырыць.

П. вуліцу.

2. Павялічыць у колькасці, у аб’ёме.

П. завод.

3. перан. Зрабіць больш шырокім па змесце, узмацніць, паглыбіць.

П. кола інтарэсаў.

4. Зрабіць шырока вядомым, даступным многім.

П. перадавы вопыт.

5. Расшырыць кола дзеяння чаго-н.

П. наватарскі пачын па ўсёй рэспубліцы.

|| незак. пашыра́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.

|| наз. пашырэ́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

пашы́рыць сов.

1. (сделать более широким) расши́рить, уши́рить;

п. даро́гу — расши́рить доро́гу;

2. (увеличить в числе, объёме) расши́рить;

п. се́тку школ — расши́рить сеть школ;

3. распространи́ть; см. пашыра́ць 3;

4. спец. расши́рить, разде́лать, уши́рить;

п. адту́ліну — расши́рить (разде́лать) отве́рстие

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пашы́рыць, ‑ру, ‑рыш, ‑рыць; зак., што.

1. Зрабіць больш шырокім; расшырыць. Пашырыць вокны. Пашырыць вуліцу. □ Пад скалой была даволі прыкметная западзіна. Яе вось хлопчыкі і вырашылі паглыбіць і пашырыць. Бяганская.

2. Павялічыць у колькасці, у аб’ёме. Пашырыць завод. □ [Лундзін:] — На той год яшчэ пашырым кармавую базу і адпаведна — павялічым колькасць кароў. Палтаран. // Зрабіць больш поўным, рознабаковым; паглыбіць. Пашырыць кола інтарэсаў. □ Выступленні хору перад салдатамі, перад жыхарамі горада, выезды з канцэртамі ў мястэчкі пашырылі мой дзіцячы кругагляд. А. Александровіч.

3. Зрабіць што‑н. шырока вядомым, даступным многім, пазнаёміць з чым‑н. многіх. Пашырыць перадавы вопыт. □ [Сымон:] Перш за ўсё трэба пашырыць ідэі камунізма сярод шырокіх пластоў народа. Колас. Голас Зыгмунта гучаў суха: — Згода. Значыць, мы павінны пашырыць погляд, прыняты цяпер большасцю рады, сярод памяркоўных. Караткевіч.

4. Расшырыць кола дзеяння чаго‑н. Пашырыць наватарскі пачын па ўсёй рэспубліцы. □ Тым часам падполле Віленшчыны адрадзілася і нават пашырыла свой уплыў. «Полымя».

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пашыра́ць, пашы́рыць

1. erwéitern vt, verbréiten vt, (áus)déhnen vt;

2. (павялічыць) erwéitern vt, áusdehnen vt; áusbauen vt, (áus)weiten vt (гандаль, сувязі і г. д.);

пашыра́ць уплыў den Éinfluss erwéitern;

3. (зрабіць шырока вядомым) verbréiten vt, bekánnt máchen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

расшы́рыць, -ру, -рыш, -рыць; -раны; зак., што.

1. Зрабіць больш шырокім. пашырыць.

Р. дарогу.

2. Павялічыць колькасна, у аб’ёме; пашырыць.

Р. вытворчасць.

3. Зрабіць больш шырокім па змесце, узмацніць; пашырыць.

Р. кругагляд.

Р. правы дэпутатаў.

Р. кола інтарэсаў.

|| незак. расшыра́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.

|| наз. расшырэ́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

расши́рить сов.

1. пашы́рыць, расшы́рыць;

расши́рить доро́гу пашы́рыць (расшы́рыць) даро́гу;

2. (увеличить количество, сделать более обширным) пашы́рыць;

расши́рить своё влия́ние пашы́рыць уплы́ў;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

уши́рить сов., разг. пашы́рыць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

разбудава́цца, -ду́юся, -ду́ешся, -ду́ецца; -ду́йся; зак. (разм.).

Будуючыся, вырасці, пашырыць сваю плошчу; абзавесціся новымі будынкамі.

Горад разбудаваўся.

|| незак. разбудо́ўвацца, -аюся, -аешся, -аецца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

разбэ́хаць

‘павялічыць, пашырыць, раздуць што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. разбэ́хаю разбэ́хаем
2-я ас. разбэ́хаеш разбэ́хаеце
3-я ас. разбэ́хае разбэ́хаюць
Прошлы час
м. разбэ́хаў разбэ́халі
ж. разбэ́хала
н. разбэ́хала
Загадны лад
2-я ас. разбэ́хай разбэ́хайце
Дзеепрыслоўе
прош. час разбэ́хаўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)