Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
няві́нны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
няві́нны |
няві́нная |
няві́ннае |
няві́нныя |
| Р. |
няві́ннага |
няві́ннай
няві́ннае |
няві́ннага |
няві́нных |
| Д. |
няві́ннаму |
няві́ннай |
няві́ннаму |
няві́нным |
| В. |
няві́нны (неадуш.)
няві́ннага (адуш.) |
няві́нную |
няві́ннае |
няві́нныя (неадуш.)
няві́нных (адуш.) |
| Т. |
няві́нным |
няві́ннай
няві́ннаю |
няві́нным |
няві́ннымі |
| М. |
няві́нным |
няві́ннай |
няві́нным |
няві́нных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
няві́нны, -ая, -ае.
1. Маральна чысты, бязгрэшны.
Нявіннае дзіця.
2. Наіўны, прастадушны.
Нявінныя словы.
3. Бяскрыўдны, бясшкодны.
Нявіннае какецтва.
4. Цнатлівы.
5. Тое, што і невінаваты.
|| наз. няві́ннасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
virgin birth [ˌvɜ:dʒɪnˈbɜ:θ] n. the Virgin Birth няві́ннае зача́цце
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
immaculate [ɪˈmækjələt] adj. бездако́рны, беззага́нны;
immaculate behaviour бездако́рныя паво́дзіны;
the Immaculate Conception eccl. бязгрэ́шнае/няві́ннае зача́цце
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
няві́нны, ‑ая, ‑ае.
1. Маральна чысты, бязгрэшны. Нявіннае дзіця. □ Калі Алесь узняў галаву і ўбачыў.. [сястрын] прыгожы нявінны тварык, які не кранулі яшчэ ні бяда, ні гора, ні клопаты і турботы, жыцця, у самога яго твар пакрысе пачаў праясняцца. Чарнышэвіч.
2. Наіўны, прастадушны. Прыкінуўся хлопчык Нявінным такім, Як быццам бабулькі Не бачыць зусім. Гілевіч. Сумныя яго [Антуся] вочы глядзелі на ўсё гэта яшчэ ўсё з нявінным непаразуменнем. Чорны.
3. Бяскрыўдны, бясшкодны. Нявіннае жаночае какецтва.
4. Цнатлівы. Перад уяўленнем паўстала яна — нявеста — у падвянечным плацці з вэлюмам, чыстая, харошая, нявінная. Карпаў.
5. Тое, што і невінаваты. [Лабановіч:] — Праўда, Лапаткевічу і Гуліку баяцца няма чаго, бо яны нявінныя: іх подпісы не стаяць пад пратаколам. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ПАРТЭНАГЕНЕ́З (ад грэч. parthenos нявінніца + ...генез),
нявіннае размнажэнне, адна з форм палавога размнажэння арганізмаў, пры якой развіццё зародка адбываецца з неаплодненай яйцаклеткі без удзелу сперматазоіда. Пашыраны ў жывёл (некат. насякомыя, ракападобныя, чэрві) і раслін (некат. водарасці, грыбы, вышэйшыя расліны). Адрозніваюць П. аблігатны (абавязковы) — яйцо развіваецца толькі партэнагенетычна, факультатыўны (неабавязковы) — яйцо развіваецца таксама ў выніку апладнення, цыклічны — чаргаванне П. з двухполым размнажэннем. Пры П. паяўляецца патомства пераважна аднаго полу (самцы або самкі). Як адаптыўнае прыстасаванне П. дае магчымасць размнажацца пры рэдкіх кантактах разнаполых асобін (напр., на экалагічнай перыферыі арэала), а для відаў з вял. цыклічнай смяротнасцю (напр., насякомыя) — рэзка павялічыць колькасць патомства. Штучны П. (развіццё яйца пад уплывам т-ры, хім. рэчываў і інш.) выкарыстоўваецца ў селекцыі. Гл. таксама Андрагенез, Апаміксіс, Гінагенез, Партэнакарпія, Педагенез.
Р.Г.Заяц.
т. 12, с. 142
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
niewiniątko
niewiniąt|ko
н. іран. нявінны, святая наіўнасць, нявіннае дзіцятка;
rzeź ~ek — забіванне немаўлят
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
РАЗМНАЖЭ́ННЕ,
характэрная для ўсіх жывых арганізмаў уласцівасць узнаўлення сабе падобных, якая забяспечвае бесперапыннасць і пераемнасць жыцця. Адрозніваюць 3 асн. формы: бясполае размнажэнне (у прасцейшых — дзяленне папалам, шызаганія, у вышэйшых раслін — з дапамогай спор), вегетатыўнае размнажэнне (у шматклетачных арганізмаў шляхам адасаблення ч. цела і аднаўлення іх ад цэлага індывідуума, пачкаванне) і палавое размнажэнне (двухполае, г.зн. у выніку апладнення, і аднаполае нявіннае — партэнагенез). З-за адсутнасці палавога працэсу бясполае і вегетатыўнае Р. часта мае агульную назву — бясполае Р., хаця прырода і паходжанне іх неаднолькавыя: пры бясполым Р. асобіна развіваецца з адной клеткі, не дыферэнцыраванай паводле полу, а пры вегетатыўным — новай асобіне даюць пачатак шматклетачныя зачаткі рознага паходжання. Палавому Р. шматклетачных папярэднічае ўтварэнне гамет (шляхам меёзу), якія зліваюцца пры апладненні ў зіготу, і спадчынная інфармацыя, што знаходзіцца ў ДНК храмасом, аб’ядноўваецца. На працягу жыцця Р. бывае аднаразовае (такія арганізмы наз. монацыклічнымі і звычайна прыносяць шматлікае патомства) і шматразовае (поліцыклічныя арганізмы менш пладавітыя). Для жыццёвага цыкла многіх відаў жывёл характэрна чаргаванне розных форм Р., якое спалучаецца з чаргаваннем марфалагічна розных пакаленняў: палавое і бясполае, двухполае і партэнагенез, двухполае і вегетатыўнае. Чаргаванне палавога (гаметафіт) і бясполага (спарафіт) пакаленняў бывае і ў раслін. На інтэнсіўнасць Р. ўплываюць умовы навакольнага асяроддзя — т-ра, даўж. светлавога дня, ежа і інш. У вышэйшых жывёл дзейнасць органаў Р. знаходзіцца пад кантролем нерв. сістэмы і эндакрынных залоз.
Р.Г.Заяц.
т. 13, с. 262
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
неви́нный
1. (невиновный) невінава́ты; (безвинный) бязві́нны;
неви́нные лю́ди невінава́тыя лю́дзі;
неви́нная же́ртва бязві́нная ахвя́ра;
2. (простодушный) няві́нны, бязві́нны; (наивный) наі́ўны;
неви́нный ребёнок наі́ўнае (няві́ннае) дзіця́;
неви́нная шу́тка бязві́нны жарт;
неви́нные и́гры няві́нныя гу́льні;
3. (девственный) няві́нны; (целомудренный) цнатлі́вы.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)