Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
но́чвы, -ваў ед.нет коры́то (для стирки)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
но́чвы, ‑аў; адз.няма.
Тое, што і начоўкі. У халодных сенцах стаялі ночвы з памытымі агуркамі.Чорны.Мужчыны ўхадзіліся і цяпер мыліся ў ночвах.Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
но́чвымн. Wáschtrog m -(e)s, -tröge
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ночвы
Том: 21, старонка: 54.
Гістарычны слоўнік беларускай мовы (1982–2017)
Но́чвы ’начоўкі’ (Яруш., Гарэц., Шат., Касп., Бяльк., Кліх, Сл. ПЗБ, Маш., Янк. 1, ТС; палеск., З нар. сл.), сюды ж но́чаў ’вялікія начоўкі’ (петрык., З нар. сл.), укр.но́чви ’карыта мыць бялізну’, рус.но́чвы, но́чви ’начоўкі’, польск.niecki, niecka ’тс’, чэш.necky ’тс’, в.-луж.mjecki ’тс’, н.-луж.njacki ’тс’, славен.nečve, nečkȇ ’тс’, серб.-харв.на̏ћве ’карыта для замешвання цеста’, макед.нокви ’тс’, балг.но́щви, нъ́щки ’тс’. Прасл.*nьktjy, род. скл. nьktjъve, звязваюць з грэч.νίζω ’мыю’, ст.-інд.nḗnēkti ’сцірае’, ст.-ірл.nigid ’мые’; мяркуецца, што першапачаткова значыла ’карыта для мыцця’, пазней ’карыта для замешвання цеста’ (Фасмер, 3, 86; Махэк₂, 393; Бязлай, 2, 218).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
БАЛЕ́Я,
бандарны выраб у беларусаў; авальная або круглая пасудзіна для мыцця бялізны і купання. Рабілася з кароткіх клёпак, што расстаўляліся вакол шырокага днішча; з вушкамі і без іх. Бытавалі пераважна ў зах. частцы Беларусі, на У у хатнім ужытку балею часцей замянялі ночвы. У наш час сустракаюцца рэдка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Начва́ч ’пузан; абжора’ (Цых.; зэльв., Жыв. сл.; клец., Нар. лекс.; карэл., Янк. 1). Відаць, ад ночвы ’начоўкі’: ’які мае жывот, як ночвы’ ці ’які з’ядае поўныя ночвы ежы’, суфіксацыя пад уплывам пузач, брухач і пад.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
НАЧО́ЎКІ, ночвы,
у беларусаў карытападобная пасудзіна з шырокім адкрытым верхам. Прызначаліся для мыцця бялізны, прыгатавання сечанай капусты (якую потым квасілі ў бочках), мяса для каўбас, здобнага цеста і інш. Рабілі з драўлянага цурбана (асіны, ліпы), колатага папалам; ёмістасць выдзёўбвалі цяслой, сценкі і дно знутры згладжвалі скобляй, разцом. З сярэдзіны 20 ст. паступова выцесніліся металічнымі Н. Невялікія Н. для ачысткі зерня наз. апалушкі.
