Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
наўкру́г
прыназоўнік
Крыніцы:
krapivabr2012,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
наўкру́гразг.
1.нареч. вокру́г; вкругову́ю;
се́сці н. — сесть вокру́г;
пайсці́ н. — пойти́ вокру́г (вкругову́ю);
2.предлог срод. вокру́г;
н. во́зера — вокру́г о́зера
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
наўкру́г, прысл. і прыназ.
Разм.
1.прысл. Навокал, кругом. Мне здавалася тады, што гарэла ўсё наўкруг, гарэў увесь свет...Сачанка.Паглядзі, як прасторна наўкруг, Як прыціхлі палацы, касцёлы!Колас.
2.прысл. Не прама, а ў абход ці ў аб’езд; укругавую. Пажылыя з косамі, граблямі і харчамі ехалі на калёсах наўкруг за пятнаццаць вёрст, а моладзь ішла напрасткі цераз раку і балота.Чарнышэвіч.
3.прыназ.зР. Вакол, кругом каго‑, чаго‑н. [Дрэвы] утваралі зялёную агаро[д]жу наўкруг усяго парку.Чарнышэвіч.Калі Варанецкі скончыў, Парамонаў устаў і захадзіў па пакоі наўкруг стала.Дуброўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
наўкру́гпрысл. ríngs(her)úm, im Kreis
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
наўкруга́нареч., см.наўкру́г1
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
right about!
наўкру́г! круго́м!
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
зы́рыць, ‑ру, ‑рыш, ‑рыць; незак.
Абл. Тое, што і зырыцца. Пахаджвае важна, узяўшыся ў бокі, І зырыць наўкруг спрактыкованым вокам.Маеўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Наў- у прыслоўях тыпу наўбе́жкі ’бягом’, наўго́н ’наўздагон’, наўдага́д ’наўгад’, наўкруг ’кругом’, наўкры́ж ’накрыж’ і пад. Звычайна па значэнню адпавядае прыстаўкам на- ці ў‑ і выкарыстоўваецца як іх семантычны эквівалент, параўн. паўпрамік//напрамік; наўшчэнт//нашчэнт//ушчэнт; наўкруг//укруг, або з’яўляецца «пустым» элементам, параўн. наўпроціў//проціў. У многіх выпадках утварэнні з наў‑ могуць разглядацца як вынік кантамінацыі прыслоўяў з пачатковымі на- і y‑, што, відаць, і стварыла ўмовы для ўзнікнення названага прэфіксальнага комплексу, параўн. напрамую × упрамую = наўпрамую; накася́к × укася́к = наўкася́к і г. д. Параўн. наўз-.