надзява́ны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. надзява́ны надзява́ная надзява́нае надзява́ныя
Р. надзява́нага надзява́най
надзява́нае		 надзява́нага надзява́ных
Д. надзява́наму надзява́най надзява́наму надзява́ным
В. надзява́ны (неадуш.)
надзява́нага (адуш.)		 надзява́ную надзява́нае надзява́ныя (неадуш.)
надзява́ных (адуш.)
Т. надзява́ным надзява́най
надзява́наю		 надзява́ным надзява́нымі
М. надзява́ным надзява́най надзява́ным надзява́ных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

надзява́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. надзява́ны надзява́ная надзява́нае надзява́ныя
Р. надзява́нага надзява́най
надзява́нае		 надзява́нага надзява́ных
Д. надзява́наму надзява́най надзява́наму надзява́ным
В. надзява́ны (неадуш.)
надзява́нага (адуш.)		 надзява́ную надзява́нае надзява́ныя (неадуш.)
надзява́ных (адуш.)
Т. надзява́ным надзява́най
надзява́наю		 надзява́ным надзява́нымі
М. надзява́ным надзява́най надзява́ным надзява́ных

Кароткая форма: надзява́на.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

надзява́ны

1. (об одежде) разг. надёванный;

2. кул., обл. начинённый, с начи́нкой

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

надзява́ны, ‑ая, ‑ае.

Разм.

1. Дзеепрым. зал. пр. ад надзяваць.

2. у знач. прым. Такі, які ўжо насілі. Надзяваны касцюм.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

надёванный разг. надзява́ны; (об обуви — ещё) абува́ны.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

nadziewany

надзяваны, начынены

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

Надзе́ць 1 ’апрануць’, ’уздзець’ (Сл. ПЗБ, Бяльк., Пятк.), надзе́цца ’апрануцца’ (Жд. 1). Да дзець (гл.), што звязана з прасл. *děti рознымі семантычнымі пераходамі, у прыватнасці пераход ’рабіць’ — ’адзяваць’ акрамя славянскіх моў прадстаўлены ў літ. dėvė́ti ’насіць адзенне’, англ. to do on ’надзяваць’, асецін. koenyn ’апранаць, надзяваць’ і інш. (Абаеў, ВЯ, 1988, 3, 36). Гл. таксама: Фасмер, 1, 509; Трубачоў, Эт. сл., 4, 229–230.

Надзе́ць 2 ’нафаршыраваць’ (навагр., З нар. сл., Сцяшк. Сл.), надзява́ць ’начыняць’ (карэл., Шатал.; Жд. 2; ваўк., Сл. ПЗБ), надзяваны ’надзеты’, ’нафаршыраваны, начынены’ (ТС; ашм., гродз., Сл. ПЗБ). Да дзець (гл.), семантычны пераход ’рабіць’ — ’наліваць, насыпаць, напіхваць’ прадстаўлены ў гаворках яшчэ дзеясловам начыні́ць ’нафаршыраваць, напіхаць’ (ад чыніць ’рабіць’), у іншых славянскіх мовах: укр. начини́ти, рус. начини́ть, польск. nadziać, чэш. nadíti, славен. nadeti, серб.-харв. на̀денути, балг. надя́на, макед. надене ’тс’; такім чынам, мяжа паміж арэаламі вытворных ад *děti і *činiti праходзіць праз беларускую моўную тэрыторыю. Паводле Махэка₂ (118), пераходнае значэнне ў гэтым выпадку — ’нацягнуць нешта на нешта, насадзіць, надзець’, гл. надзе́ць 1.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)