Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
МЯДО́ВАЯ РАСА́,
выпат цукрыстай вадкасці ў выглядзе кропелек на лістах (часам на сцёблах) некат. лісцевых дрэў (напр., ліпы, дуба, вярбы, вяза, жоўтай акацыі) і ігліцы елак. Утвараецца пры рэзкіх сутачных зменах т-ры і вільготнасці (уначы і раніцай, найб. увосень) без удзелу нектараноснай тканкі. Паводле саставу падобная да нектару, але мае больш дэкстрынаў, к-т, бялковых і мінер. рэчываў і менш засваяльных пчоламі цукроў. Часам наз. паддзю расл. паходжання. Як і падзь, ператвараецца пчоламі ў падзевы мёд. Часам М.р. памылкова называюць цукрыстую вадкасць, што выдзяляецца канідыяльнай стадыяй спарынні для прываблівання насякомых.
В.І.Сапега.
т. 11, с. 69
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
роса́ раса́, -сы́ ж.;
медвя́ная роса́ мядо́вая раса́;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
мядо́вы
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
мядо́вы |
мядо́вая |
мядо́вае |
мядо́выя |
| Р. |
мядо́вага |
мядо́вай
мядо́вае |
мядо́вага |
мядо́вых |
| Д. |
мядо́ваму |
мядо́вай |
мядо́ваму |
мядо́вым |
| В. |
мядо́вы (неадуш.)
мядо́вага (адуш.) |
мядо́вую |
мядо́вае |
мядо́выя (неадуш.)
мядо́вых (адуш.) |
| Т. |
мядо́вым |
мядо́вай
мядо́ваю |
мядо́вым |
мядо́вымі |
| М. |
мядо́вым |
мядо́вай |
мядо́вым |
мядо́вых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
духмя́на-мядо́вы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
духмя́на-мядо́вы |
духмя́на-мядо́вая |
духмя́на-мядо́вае |
духмя́на-мядо́выя |
| Р. |
духмя́на-мядо́вага |
духмя́на-мядо́вай
духмя́на-мядо́вае |
духмя́на-мядо́вага |
духмя́на-мядо́вых |
| Д. |
духмя́на-мядо́ваму |
духмя́на-мядо́вай |
духмя́на-мядо́ваму |
духмя́на-мядо́вым |
| В. |
духмя́на-мядо́вы (неадуш.)
духмя́на-мядо́вага (адуш.) |
духмя́на-мядо́вую |
духмя́на-мядо́вае |
духмя́на-мядо́выя (неадуш.)
духмя́на-мядо́вых (адуш.) |
| Т. |
духмя́на-мядо́вым |
духмя́на-мядо́вай
духмя́на-мядо́ваю |
духмя́на-мядо́вым |
духмя́на-мядо́вымі |
| М. |
духмя́на-мядо́вым |
духмя́на-мядо́вай |
духмя́на-мядо́вым |
духмя́на-мядо́вых |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Ко́лева ’мядовая сыта і пакрышаныя туды абаранкі або булка’ (Кос.). Магчыма, праз значэнне ’дробнае зерне’, да каліва (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ПАДЗЬ,
салодкія густыя выдзяленні насякомых, што жывяцца расл. сокамі: даўганосікаў, лістаблошак, тлей, чарвяцоў і інш. Паяўляецца звычайна на лісці дрэў, кустоў, пры багатым выдзяленні (найб. ў гарачае надвор’е) падае дробнымі кропелькамі (адсюль назва).
Свежавыдзеленая П. празрыстая, на паветры хутка цямнее і загусае. Мае 5—18% сухога рэчыва. 90—95% якога складаюць вугляводы: менш, чым у нектары, монацукрыдаў (глюкоза, фруктоза), больш алігацукрыдаў (цукроза, мелецытоза) і дэкстрынаў, астатняе — спірты (маніт, дульцыт), ферменты, амінакіслоты, аміды, арган. к-ты, мінер. рэчывы і інш. Як і мядовая раса, збіраецца пчоламі (пры недахопе меданосаў і інш.) і перапрацоўваецца імі ў падзевы мёд.
т. 11, с. 497
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Пэ́рхаль ’мядовая раса’ (астрав., ЛА, 1), пэрхель ’падзь’ (астрав., Сл. ПЗБ). Відаць, звязана з перхаць ’кашляць’ (карэліц., Жыв. НС), што ўзыходзіць да імітатыўнага Трухай, гл. пырхаць, пу́рхаць, перхаць і пад., параўн. польск. pierzch ’луска, пыл’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ЛЕ́ЙНА (Leino; сапр. Лёнбум; Lönnbohm) Эйна
(6.7.1878, г. Палтама, Фінляндыя — 10.1.1926),
фінскі пісьменнік. Вучыўся ў Хельсінкскім ун-це. Першыя зб-кі («Сакавіцкія песні», 1896, і інш.) створаны пад уплывам паэзіі Г.Гейнэ. Пад уздзеяннем эстэтыкі неарамантызму напісаны зб-кі «Зімовая ноч» (1905), «Замаразкі» (1908), балады «Песні Халкі» (т. 1—2, 1903—16), раманы «Туамас Вітыка» (1906) і «Яна Рэнцю» (1907). Дэкадэнцкія ўплывы праявіліся ў тэтралогіі «Нявольнік» (1911—13). У аповесці «Мядовая лапа» (1914) бунтарскія настроі, у зб-ках «Эолава арфа» (1919), «Калі цвіце бэз» (1920) песімістычныя і трагічныя матывы. Рэфарматар традыц. фін. драматургіі (цыклы п’ес «Маскі», 1905—11; «Калевала на сцэне», 1911). Аўтар аўтабіягр. рамана «Ілюстраваная кніга майю жыцця» (1925). На бел. мову асобныя вершы Л. пераклаў Я.Лапатка.
Тв.:
Рус. пер. — Избранное. М.; Л., 1959;
У кн.: Поэзия Финляндии. М., 1962.
Л.П.Баршчэўскі.
т. 9, с. 190
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Мядзвя́на расі ’падзь’ (бар., Сл. ПЗБ). Да мёд (гл.). Параўн. лудз., віл., глыб., воран., ашм. мядовая (медавия) раса ’тс’ (там жа). и‑аснова лексемы мёд абумовіла з’яўленне ‑в‑ перад суфіксам ‑ян‑ (насуперак правілу: аўсяны, бульбяны). Гэтак жа яшчэ ст.-рус. медвеный, медвяный ’які адносіцца да мёду’ (XII ст. > XVI ст.), медвеная роса ’падзь’ (алан., XVII ст.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)