МЕ́СЯЦЫ-РЫ́БЫ (Molidae),

сямейства рыб атр. іголкабрухападобных. 3 роды (Masturus, Mola, Ranzania), 4 віды. Жывуць пераважна ў трапічных і субтрапічных водах адкрытага акіяна. Маларухомыя.

Даўж. да 3 м і больш, маса да 1,4 т. Цела высокае, сціснутае з бакоў, без хваста; нагадвае дыск месяца (адсюль назва). Функцыю хваста выконваюць заднія ч. спіннога і анальнага плаўнікоў. Скура тоўстая, эластычная, з касцянымі бугаркамі або пласцінкамі. Зубы злітыя ў пласціны. Кормяцца ракападобнымі, кальмарамі, дробнай рыбай і інш.

Месяц-рыба.

т. 10, с. 301

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ме́сяц

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне

адз. мн.
Н. ме́сяц ме́сяцы
Р. ме́сяца ме́сяцаў
Д. ме́сяцу ме́сяцам
В. ме́сяц ме́сяцы
Т. ме́сяцам ме́сяцамі
М. ме́сяцы ме́сяцах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

чатырохме́сячны, -ая, -ае.

1. Які прадаўжаецца чатыры месяцы; разлічаны на чатыры месяцы.

Чатырохмесячная камандзіроўка.

Чатырохмесячныя запасы прадуктаў.

2. Узростам у чатыры месяцы.

Ч. хлопчык.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

ба́рхатны, -ая, -ае.

У выразе: бархатны сезон — асеннія месяцы (верасень, кастрычнік) на паўднёвых курортах.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

чатырохме́сячны, ‑ая, ‑ае.

1. Які працягваецца чатыры месяцы. Чатырохмесячная камандзіроўка. // Разлічаны на чатыры месяцы. Чатырохмесячны план.

2. Узростам у чатыры месяцы. Чатырохмесячнае дзіця.

3. Які належыць за чатыры месяцы. Чатырохмесячны аклад.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

трохме́сячны, ‑ая, ‑ае.

1. Які працягваецца тры месяцы. Трохмесячная камандзіроўка. // Разлічаны на тры месяцы. Трохмесячны запас гаручага.

2. Узростам у тры месяцы. Трохмесячнае дзіця.

3. Які належыць за тры месяцы. Трохмесячны аклад.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

кварта́л, -а, мн. -ы, -аў, м.

1. Частка горада, абмежаваная некалькімі перакрыжаванымі вуліцамі.

Новы к.

2. Чацвёртая частка года (3 месяцы).

|| прым. кварта́льны, -ая, -ае.

Квартальная справаздача.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

двухме́сячны, ‑ая, ‑ае.

1. Працягласцю ў два месяцы. Двухмесячны адпачынак. Двухмесячная адсутнасць.

2. Узростам у два месяцы. Двухмесячнае дзіця.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

прамча́цца, -чу́ся, -чы́шся, -чы́цца; -чы́мся, -чыце́ся, -ча́цца; -чы́ся; зак.

1. Праехаць (у 1 знач.) вельмі хутка.

Прамчалася машына.

2. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Хутка мінуць, прайсці (разм.).

Прамчаліся летнія месяцы.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Нароссыпі ’на апошнім месяцы цяжарнасці’ (Жд.). Ад рассыпа́цца ’раджаць’ (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)