ма́сленая и ма́сленица (праздник) Ма́сленіца, -цы ж.; прям., перен. ма́сленіца, -цы ж.;

◊

не житьё, а ма́сленица не жыццё, а ма́сленіца;

не всё коту́ ма́сленица не заўсёды кату́ ма́сленіца;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

МА́СЛЕНЫЯ КІСЛО́ТЫ,

аднаасноўныя насычаныя карбонавыя кіслоты з 4 атамамі вугляроду ў малекуле. Вядомыя н-масленая (бутанавая, ці этылвоцатная) к-та CH3CH2CH2COOH і ізамасленая (2-метылпрапанавая, ці дыметылвоцатная) к-та (CH3)2CHCOOH.

Бясколерныя вадкія рэчывы, раствараюцца ў вадзе. спірце. эфіры. Утвараюць солі і эфіры, якія наз. бутыраты і ізабутыраты. н-Масленая кіслата мае пах прагорклага масла, tкіп 163,5 °C, шчыльн. 957,7 кг/м³; ёсць у сметанковым масле і інш. тлушчах. У прам-сці атрымліваюць каталітычным акісленнем масленага альдэгіду ці бутанолу, а таксама зброджваннем с.-г. адходаў (масленакіслае браджэнне). Ізамасленая кіслата (tкіп 154,4 °C, шчыльн. 950,4 кг/м³) ёсць у каранях купальніку. Выкарыстоўваюць М.к. ў сінтэзе пахучых рэчываў для парфумерыі і харч. прам-сці, лек. сродкаў, пластыфікатараў, эмульгатараў, у вытв-сці ацэтабутырату цэлюлозы, для абяззольвання (выдалення солей кальцыю, напр., пры апрацоўцы скур).

А.​І.​Валожын.

т. 10, с. 188

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ма́слены

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ма́слены ма́сленая ма́сленае ма́сленыя
Р. ма́сленага ма́сленай
ма́сленае		 ма́сленага ма́сленых
Д. ма́сленаму ма́сленай ма́сленаму ма́сленым
В. ма́слены (неадуш.)
ма́сленага (адуш.)		 ма́сленую ма́сленае ма́сленыя (неадуш.)
ма́сленых (адуш.)
Т. ма́сленым ма́сленай
ма́сленаю		 ма́сленым ма́сленымі
М. ма́сленым ма́сленай ма́сленым ма́сленых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ма́слены

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ма́слены ма́сленая ма́сленае ма́сленыя
Р. ма́сленага ма́сленай
ма́сленае		 ма́сленага ма́сленых
Д. ма́сленаму ма́сленай ма́сленаму ма́сленым
В. ма́слены (неадуш.)
ма́сленага (адуш.)		 ма́сленую ма́сленае ма́сленыя (неадуш.)
ма́сленых (адуш.)
Т. ма́сленым ма́сленай
ма́сленаю		 ма́сленым ма́сленымі
М. ма́сленым ма́сленай ма́сленым ма́сленых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ма́слены

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ма́слены ма́сленая ма́сленае ма́сленыя
Р. ма́сленага ма́сленай
ма́сленае		 ма́сленага ма́сленых
Д. ма́сленаму ма́сленай ма́сленаму ма́сленым
В. ма́слены (неадуш.)
ма́сленага (адуш.)		 ма́сленую ма́сленае ма́сленыя (неадуш.)
ма́сленых (адуш.)
Т. ма́сленым ма́сленай
ма́сленаю		 ма́сленым ма́сленымі
М. ма́сленым ма́сленай ма́сленым ма́сленых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ма́сла, -а, н.

1. Харчовы тлушч, атрыманы збіваннем смятанкі або смятаны.

Топленае м.

2. Тлустае рэчыва мінеральнага паходжання.

Змазачнае м.

◊

Масла масленае — пра таўталогію, паўтарэнне чаго-н.

Падліць масла ў агонь — абвастрыць якія-н. непрыязныя адносіны, пачуцці.

Як па масле — лёгка, без цяжкасцей.

|| прым. ма́слены, -ая, -ае.

Масленая пляма.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Ма́сленіца, ма́сленка, ма́сьлінка, ма́сліна, ма́сляна ’свята провадаў зімы, аднесенае царквою на нядзелю перад вялікім постам’, ’прывольнае добрае жыццё’ (ТСБМ, БелСЭ; драг., КЭС; паўд.-усх., КЭС). Укр. ма́сниця, ма́сляниця, масляна, рус. масленица, ма́сляница, ма́сленая, ма́сляная, ст.-рус. масленица, масляница, масленая недѣля ’масляніца’. Усходнеславянскае. Утварылася ў выніку намінацыі са ст.-слав. словазлучэння ⁺масльнаꙗ седьмица. Сюды ж маслінка ’страва з тварагу і масла, якую ядуць на масленіцу’ (віц., Хрэст. дыял.). Да ма́сла (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

ма́сляный

1. ма́слены;

2. (относящийся к растительному маслу) але́йны;

ма́сляные кра́ски але́йныя фа́рбы;

ма́сляная жи́вопись але́йны жы́вапіс;

ма́сляный портре́т але́йны партрэ́т;

3. (жирный) ма́слены;

ма́сляное пятно́ ма́сленая пля́ма;

4. техн. ма́слены;

ма́сляный выключа́тель ма́слены выключа́льнік;

ма́сляный насо́с ма́сленая по́мпа;

ма́сляная ла́мпа ма́сленая ля́мпа.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

паве́трана-ма́слены

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. паве́трана-ма́слены паве́трана-ма́сленая паве́трана-ма́сленае паве́трана-ма́сленыя
Р. паве́трана-ма́сленага паве́трана-ма́сленай
паве́трана-ма́сленае		 паве́трана-ма́сленага паве́трана-ма́сленых
Д. паве́трана-ма́сленаму паве́трана-ма́сленай паве́трана-ма́сленаму паве́трана-ма́сленым
В. паве́трана-ма́слены (неадуш.)
паве́трана-ма́сленага (адуш.)		 паве́трана-ма́сленую паве́трана-ма́сленае паве́трана-ма́сленыя (неадуш.)
паве́трана-ма́сленых (адуш.)
Т. паве́трана-ма́сленым паве́трана-ма́сленай
паве́трана-ма́сленаю		 паве́трана-ма́сленым паве́трана-ма́сленымі
М. паве́трана-ма́сленым паве́трана-ма́сленай паве́трана-ма́сленым паве́трана-ма́сленых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ма́слены, ‑ая, ‑ае.

1. Які мае адносіны да масла. Масленая вытворчасць. Масленая пляма.

2. Спец. Які працуе на масле (у 2 знач.), пры дапамозе масла. Маслены выключацель. Маслены фільтр.

3. Намазаны, насычаны маслам. [Таня] нахілілася, падняла масніцу падлогі і дастала, з-пад яе нешта, загорнутае ў масленую анучку. Шамякін. Дудзько са шчаціністай чорнай барадой, з масленымі валасамі, падстрыжанымі «пад гаршчок», .. сядзеў у канцы стала. Пестрак.

4. перан. Саладжавы, ліслівы, падлізлівы. Рэгістратар глытае масленыя словы Гарбулёва. Бядуля. Такі ён [ханжа] маслены, прылізаны, харошы, А што ні слова — то з варэннем пірагі... Валасевіч.

5. перан. Як бы пакрыты маслам; юрлівы (пра вочы, позірк).

•••

Масла масленае гл. масла.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)