КІСЛО́ТНЫЯ ФАРБАВА́ЛЬНІКІ,

водарастваральныя арган. фарбавальнікі, якія маюць у малекуле кіслотныя групы: сульфагрупу SO3H, карбаксільную групу COOH. Паводле хім. класіфікацыі К.ф. — пераважна азафарбавальнікі, антрахінонавыя фарбавальнікі і трыфенілметанавыя фарбавальнікі. Вырабляюць К.ф. ў выглядзе натрыевых солей, якія пры дысацыяцыі ў вадзе ўтвараюць афарбаваныя аніёны. Выкарыстоўваюць для фарбавання бялковых (шэрсць, натуральны шоўк) і поліамідных валокнаў, а таксама скуры, паперы, вырабу чарніла.

т. 8, с. 293

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КІСЛО́ТНЫЯ ДАЖДЖЫ́, кіслыя дажджы,

атмасферныя ападкі, забруджаныя вокісламі азоту і серы, што трапляюць у паветра з выкідамі прамысл. прадпрыемстваў. Выпадаюць у выглядзе раствораў кіслот, якія ўтвараюцца пры ўзаемадзеянні азотнага і сернага ангідрыдаў з атм. вадой. Адмоўна ўплываюць на стан навакольнага асяроддзя: павялічваюць кіслотнасць глебы, аказваюць біяцыднае ўздзеянне на жывыя арганізмы, пагражаюць здароўю чалавека, шкодзяць прамысл. і арх. пабудовам. Могуць выпадаць на значнай адлегласці ад крыніц забруджвання. Колькасць К.д. і іх адмоўны ўплыў на навакольнае асяроддзе штогод павялічваюцца. Памяншэнне ці спыненне выкідаў у паветра прамысл. прадпрыемствамі шкодных рэчываў, у т. л. вокіслаў азоту і серы, правядзенне інш. мерапрыемстваў па ахове атмасферы дапамагаюць зменшыць кіслотнасць атм. ападкаў, спрыяюць спыненню К.д.

т. 8, с. 293

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

кісло́тны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. кісло́тны кісло́тная кісло́тнае кісло́тныя
Р. кісло́тнага кісло́тнай
кісло́тнае		 кісло́тнага кісло́тных
Д. кісло́тнаму кісло́тнай кісло́тнаму кісло́тным
В. кісло́тны (неадуш.)
кісло́тнага (адуш.)		 кісло́тную кісло́тнае кісло́тныя (неадуш.)
кісло́тных (адуш.)
Т. кісло́тным кісло́тнай
кісло́тнаю		 кісло́тным кісло́тнымі
М. кісло́тным кісло́тнай кісло́тным кісло́тных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шчо́лачна-кісло́тны

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. шчо́лачна-кісло́тны шчо́лачна-кісло́тная шчо́лачна-кісло́тнае шчо́лачна-кісло́тныя
Р. шчо́лачна-кісло́тнага шчо́лачна-кісло́тнай
шчо́лачна-кісло́тнае		 шчо́лачна-кісло́тнага шчо́лачна-кісло́тных
Д. шчо́лачна-кісло́тнаму шчо́лачна-кісло́тнай шчо́лачна-кісло́тнаму шчо́лачна-кісло́тным
В. шчо́лачна-кісло́тны (неадуш.)
шчо́лачна-кісло́тнага (адуш.)		 шчо́лачна-кісло́тную шчо́лачна-кісло́тнае шчо́лачна-кісло́тныя (неадуш.)
шчо́лачна-кісло́тных (адуш.)
Т. шчо́лачна-кісло́тным шчо́лачна-кісло́тнай
шчо́лачна-кісло́тнаю		 шчо́лачна-кісло́тным шчо́лачна-кісло́тнымі
М. шчо́лачна-кісло́тным шчо́лачна-кісло́тнай шчо́лачна-кісло́тным шчо́лачна-кісло́тных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

КІ́СЛЫЯ ДАЖДЖЫ́,

тое, што кіслотныя дажджы.

т. 8, с. 293

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАРБАКСІ́ЛЬНАЯ ГРУ́ПА, карбаксігрупа,

аднавалентная атамная група, . Складаецца з карбанільнай групы і гідраксільнай групы. Вызначае кіслотныя ўласцівасці карбонавых кіслот.

т. 8, с. 62

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

осно́вный​I хим. асно́ўны;

протра́вы осно́вные и кисло́тные пратра́вы асно́ўныя і кісло́тныя.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

acidic

[əˈsɪdɪk]

adj.

1) кісло́тны

acidic ions — кісло́тныя іёны

2) кі́слы

acidic rock — кіслая паро́да

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

амфатэ́рнасць

(ад гр. amphoteros = двухбаковы)

здольнасць некаторых рэчываў у залежнасці ад умоў праяўляць або кіслотныя, або асноўныя ўласцівасці.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

БАРБІТУ́РАВАЯ КІСЛАТА́, маланілмачавіна,

гетэрацыклічнае арганічнае рэчыва, C4H4N2O3, мал. м. 128,10. Бясколерныя крышталі, tпл 248 °C (з раскладаннем). Кіслотныя ўласцівасці абумоўлены таўтамерыяй. Сінтэзуюць з мачавіны і малонавай кіслаты.

Вытворныя барбітуравай кіслаты, што маюць алкільныя, цыклаалкільныя, арыльныя замяшчальнікі, наз. барбітуратамі. Яны прыгнечваюць ц. н. с., выкарыстоўваюцца як снатворныя, процісутаргавыя і наркатычныя сродкі. Пры працяглым ужыванні барбітуратаў арганізм прывыкае да іх; вял. дозы — смяротныя.

т. 2, с. 305

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)