камута́цыя
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне
|
адз. |
| Н. |
камута́цыя |
| Р. |
камута́цыі |
| Д. |
камута́цыі |
| В. |
камута́цыю |
| Т. |
камута́цыяй
камута́цыяю |
| М. |
камута́цыі |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
камута́цыя ж., эл., тех. коммута́ция
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
камута́цыя, ‑і, ж.
Змена злучэнняў у электрычных ланцугах: уключэнне, адключэнне і пераключэнне іх асобных частак, а таксама змена напрамку электрычнага току.
[Ад лац. commutatio — змена.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
КАМУТА́ЦЫЯ (ад лац. commutatio змена, замена),
замена паншчыны і натуральнага аброку грашовай рэнтай. Адбывалася ў сярэдневякоўі ў выніку пранікнення таварна-грашовых адносін у феад. вёску. Тэрмін «К.» звычайна ўжываецца ў дачыненні да агр. адносін краін Зах. Еўропы, асабліва Англіі.
т. 7, с. 551
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАМУТА́ЦЫЯ ў тэхніцы,
пераход эл. току ад аднаго вентыля да наступнага ў вентыльных пераўтваральніках току (выпрамніках, інвертарах і інш.); пераключэнне эл. ланцугоў у прыладах аўтаматыкі, электраэнергетыкі, электрасувязі і інш. Выконваецца з дапамогай рэле, кантактараў, камандаапаратаў, ключоў (мех., электронных, магн.) і інш.
т. 7, с. 552
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
камута́цыя
(лац. commutatio = змена)
1) працэс пераключэння электрычных злучэнняў у канструкцыях аўтаматыкі, электраэнергетыкі, электрасувязі і інш.;
2) лінгв. метад даследавання, які абапіраецца на тое, што пры зменах у адным плане мовы (напр. у плане выражэння) адбываюцца некаторыя змены ў другім плане (напр. у плане зместу);
3) працэс замены паншчыны і аброку грашовай рэнтай у перыяд феадалізму.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Камутацыя электрычных машын 2/314; 5/359; 10/474
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
коммута́ция эл. камута́цыя, -цыі ж.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
packet switching [ˈpækɪtˌswɪtʃɪŋ] n. comput. камута́цыя паке́таў
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
РАДЫЁКО́МПАС,
самалётны радыёпеленгатар для аўтам. пеленгацыі наземных перадавальных радыёстанцый. Гэта прыёмаіндыкатарнае прыстасаванне, якое спалучана з сістэмай сачэння, мае накіраваную рамачную і ненакіраваную штыравую антэны.
У Р. адбываецца складанне сігналаў ад абедзвюх антэн і камутацыя сігналу рамачнай антэны з частатой дапаможнага ’апорнага генератара. пры гэтым напружанне на ўваходзе прыёмніка мадулюецца па амплітудзе. Пры параўнанні напружанняў на выхадах прыёмаіндыкатара і апорнага генератара выпрацоўваецца сігнал памылкі, па якім сістэма сачэння паварочвае рамку ў становішча, адпаведнае напрамку на пеленгаваную радыёстанцыю. Р. можа арыентавацца і на радыёмаяк.
т. 13, с. 232
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)