заўсягды́

прыслоўе

станоўч. выш. найвыш.
заўсягды́ - -

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

заўсягды́ нареч., обл., см. заўсёды;

◊ не з., як на дзяды́ — посл. не всё коту́ ма́сленица

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

заўсягды́, прысл.

Абл. Заўсёды. Я б хацеў цішыні Заўсягды на граніцы, Хай шуміць збажына, Носяць косы сівец. Ляпёшкін.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Sónntag m -s, -e нядзе́ля;

am ~ у нядзе́лю;

◊

álle Táge ist kein ~ не заўсягды́, як на Дзяды́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Заўсёды, дыял. заўсягда́, заўсягды (Сл. паўн.-зах.). Рус. тамб., варонеж. завсегды́, дыял. завсегда, завсёгды, завсе́гды, завсегды, укр. за́вжди, дыял. завсігди, польск. дыял. zawszegdy, zawszedy, серб.-харв. за́свагда, за̀свакад(а) ’тс’. Ст.-рус. завсегда (XV–XVI стст.). Параўн. польск. zawsze ’заўсёды’, балг. за́все ’назаўсёды’, рус. всегда і інш. З za + vьsь‑gъda з тым, што другі элемент, можа, меў форму *vьse, а трэці — gъdy, дзе za прыназ. (гл. за). vьsь займеннік (гл. увесь), а кампанент gъd‑ азначаў у шэрагу прыслоўяў і прыназоўнікаў час (гл. яшчэ тады) і, магчыма, суадносіцца з год (гл.) ці шэрагам і.-е. слоў, што маюць знач. ’калі’: ст.-інд. kadā́, літ. kadà, лат. kad, ст.-прус. kaden. ESSJ SG, 2, 748–750; Фасмер, 1, 362–363; Траўтман, 111; Тапароў, I–K, 117–119; Шанскі, 2, З, 21, Шуба, Прыслоўе, 60.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Tag m -(e)s, -e дзень;

gúten ~ ! до́бры дзень!;

álle ~e штодня́;

am [bei] ~e удзе́нь; днём;

éines ~es аднаго́ ра́зу, адно́йчы;

~ für ~ штодня́, дзень за днём, дзень пры дні;

in díesen ~en гэ́тымі дня́мі;

von ~ zu ~ дзень пры дні;

den ~ nachhér на другі́ дзень;

(héute) über acht ~en (ро́ўна) праз ты́дзень;

den gánzen ~ уве́сь дзень;

~ und Nacht дзень і ноч, су́ткі;

der ~ bricht an [neigt sich] дзень наступа́е [канча́ецца];

die ~e néhmen zu [néhmen ab] дні прыбыва́юць [ме́ншаюць, караце́юць];

etw. an den ~ bríngen* праяўля́ць, выяўля́ць што-н.;

an den ~ kómmen* выяўля́цца; выступа́ць, выхо́дзіць;

über ~(e) горн. на паве́рхні;

únter ~e горн. пад зямлёй;

~ des Síeges дзень перамо́гі;

◊

in bésten ~en у ро́сквіце сіл;

der Jüngste ~ рэл. дзень Стра́шнага суда́;

álle ~e ist kein Sónntag не заўсягды́, як на дзяды́;

man soll den ~ nicht vor dem Ábend lóben ≅ не хвалі́ся се́ўшы, а хвалі́ся з’е́ўшы; не лічы́ кве́тачкі ўве́сну, а лічы́ я́гадкі ўво́сень

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)