Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
вібрыёнм., бакт. вибрио́н
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вібрыён, ‑а, м.
Бактэрыя ў форме сагнутай палачкі або коскі. Халерны вібрыён.
[Фр. vibrion.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вібрыёнм.біял. Vibrio [´vi:-] m -, -ónen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Вібрыён ’бактэрыі ў форме сагнутай палачкі’ (КТС, БРС). Запазычана праз рус. мову з франц.vibrion. Да вібрацыя (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Халерны вібрыён 3/70
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
вибрио́нбакт.вібрыён, -на м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Vibrióne[vi-]f -, -n біял.вібрыён
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ПАТАГЕ́ННЫЯ МІКРО́БЫ,
віды мікраарганізмаў, якія выклікаюць хваробы чалавека, жывёл і раслін. Паводле характару жыўлення — паразіты і сапратрофы. Бываюць унутрыклетачныя паразіты (напр., узбуджальнікі сыпнога тыфу), пастэрэлы развіваюцца ў крыві, халерны вібрыён і сальманелы пасяляюцца ў кішэчніку, узбуджальнікі пнеўманіі (некат. кокі) выклікаюць пашкоджанне клапанаў сэрца і інш. Паводле функцыян. значэння адрозніваюць 3 групы фактараў, якія садзейнічаюць інфіцыраванню арганізма: інвазіўныя (напр., з дапамогай варсінак бактэрыі прыліпаюць да эпітэліяльных клетак слізістых абалонак); асаблівасці будовы, што надаюць устойлівасць да ахоўных сістэм арганізма (напр., утварэнне капсул); таксічныя (напр., узбуджальнікі батулізму ці слупняку маюць экзатаксіны, якія выклікаюць інтаксікацыю арганізма з выбіральным пашкоджаннем ц. н. с. без наяўнасці адпаведных бактэрый). Умоўна П.м., якія звычайна з’яўляюцца нармальнай мікрафлорай, становяцца патагеннымі пры зніжэнні агульнай рэзістэнтнасці макраарганізма і інш. зменах яго імуналагічнага статуса. Гл. таксама Патагенез, Патагеннасць.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Вібра́цыя ’рытмічнае хістанне пругкага цела’ (КТС, БРС). Запазычана праз рус. мову (Крукоўскі, Уплыў, 89) з франц.vibration ’хістанне, ваганне’ (Шанскі, 1, В, 91) < лац.vibratio < vibrare ’дрыжаць, хістацца’ (Даза, 750). Не выключана магчымасць запазычання з польск.wibracja, асабліва з музычнай тэрміналогіі. Сюды ж вібрант, вібратар, вібрацыйны (КТС, БРС), вібрыён (гл.).