Verbum

анлайнавы слоўнік

ВІ́ХАР ВЕ́КТАРНАГА ПО́ЛЯ,

гл. Ротар вектарнага поля.

т. 4, с. 206

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Віхар вектарнага поля 3/108; 8/513

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Разыходжанне вектарнага поля, гл. Дывергенцыя (у матэм.)

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ротар вектарнага поля

т. 13, с. 410

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ве́ктарны

прыметнік, адносны

	адз.			мн.
	м.	ж.	н.	-
Н.	ве́ктарны	ве́ктарная	ве́ктарнае	ве́ктарныя
Р.	ве́ктарнага	ве́ктарнай ве́ктарнае	ве́ктарнага	ве́ктарных
Д.	ве́ктарнаму	ве́ктарнай	ве́ктарнаму	ве́ктарным
В.	ве́ктарны (неадуш.) ве́ктарнага (адуш.)	ве́ктарную	ве́ктарнае	ве́ктарныя (неадуш.) ве́ктарных (адуш.)
Т.	ве́ктарным	ве́ктарнай ве́ктарнаю	ве́ктарным	ве́ктарнымі
М.	ве́ктарным	ве́ктарнай	ве́ктарным	ве́ктарных

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ВЕ́КТАРНЫ АНА́ЛІЗ,

раздзел вектарнага злічэння, у якім сродкамі матэм. аналізу вывучаюцца вектарныя і скалярныя функцыі аднаго ці некалькіх аргументаў (вектарныя і скалярныя палі). Асновы вектарнага аналізу закладзены ў канцы 19 ст. ў працах Дж.Гібса і О.Хевісайда. Асн. дыферэнцыяльныя аперацыі: градыент скалярнага поля, дывергенцыя і ротар вектарнага поля; інтэгральныя аперацыі (паток вектара праз зададзеную паверхню і цыркуляцыя ўздоўж зададзенай крывой). Гл. Астраградскага формула, Стокса формула, Грына формула, Поля тэорыя.

т. 4, с. 64

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАЛІНЕА́РНЫЯ ВЕ́КТАРЫ,

вектары, якія ляжаць на адной прамой ці на паралельных прамых. Умовай калінеарнасці двух вектараў з’яўляецца роўнасць нулю іх вектарнага здабытку.

т. 7, с. 466

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Ротар (матэм.), гл. Віхар вектарнага поля

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ДЫВЕРГЕ́НЦЫЯ ў матэматыцы, скалярная велічыня, якая характарызуе шчыльнасць крыніц некат. вектарнага поля, зададзенага адпаведнай вектар-функцыяй $\vec{a} = \vec{a} (x, y, z)$ . Абазначаецца $div \vec{a}$ або $∇ ∙ \vec{a}$ , дзе $∇ = \vec{i} \frac{\partial}{\partial x} + \vec{j} \frac{\partial}{\partial y} + \vec{k} \frac{\partial}{\partial z}$ — аператар Гамільтана (аператар набла), $\vec{i}$ $\vec{j}$ $\vec{k}$ — орты прамавугольнай дэкартавай сістэмы каардынат, $div \vec{a} = \frac{\partial a_{x}}{\partial x} + \frac{\partial a_{y}}{\partial y} + \frac{\partial a_{z}}{\partial z}$ . Паняцце выкарыстоўваецца ў механіцы, фізіцы, метэаралогіі і інш. Гл. таксама Поля тэорыя.

т. 6, с. 273

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ГРА́СМАН ((Graßmann) Герман Гюнтэр) (15.4.1809, г. Шчэцін, Польшча — 26.9.1877),

нямецкі матэматык, фізік, мовазнавец. Чл.-кар. Гётынгенскай АН. З 1842 у Шчэцінскай гімназіі. Навук. працы па матэматыцы, акустыцы, магнітным узаемадзеянні токаў, колеразнаўстве (устанавіў законы складання колераў; 1853). Прапанаваў першую сістэматычную пабудову мнагамернай эўклідавай прасторы, якая садзейнічала развіццю вектарнага і тэндэрнага злічэнняў. Склаў слоўнік да гімнаў Рыгведы (помніка стараж.-інд. л-ры; 1875).

Літ.:

Клейн Ф. Лекции о развитии математики в 19 ст.: Пер. с нем. Ч. 1. М.; Л., 1937.

т. 5, с. 410

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)