Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аста́нкіед.нет оста́нки, прах м.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аста́нкі, ‑аў; адз.няма.
Цела нябожчыка; прах. Радзіма — гэта і той курганок зямлі, дзе ляжаць астанкі бацькоў, дзядоў і прадзедаў.Сачанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аста́нкімн. stérbliche Überreste; Ásche f - (пасля крэмацыі); гл. парэшткі
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Аста́нкі ’прах’ (БРС), ’памінкі па нябожчыку’ (Бяльк.). Рус., укр.останки ’прах’, ст.-слав.останъкъ ’астатак’, балг., макед.останка (звычайна ў множным ліку) ’астатак; прах’; серб.-харв.о̀станак, славен.ostânek ’астатак’, ст.-рус.останъкъ ’астатак, спадчына’. Геаграфія і семантыка сведчаць пра магчымасць пашырэння пад стараславянскім уплывам (КЭСРЯ, 315); менш верагодна паралельнае паўднёва-ўсходнеславянскае ўтварэнне. Утворана ад дзеепрыметніка *останъ (КЭСРЯ), які да остати (гл. астацца). Адсюль жа і астанне ’астатак’ (Яруш.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прах, -у, м. (высок.).
Астанкі цела чалавека пасля смерці.
◊
Пайсці прахам (разм.) — загінуць, знішчыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мо́шчы, -аў.
Высахлыя астанкі святых людзей хрысціянскай царквы, якія шануюцца і лічацца цудатворнымі.
◊
Жывыя мошчы — пра вельмі худога, знясіленага чалавека.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
РЭЛІ́КВІЯ (ад лац. reliquiae рэшткі, астанкі),
1) у розных рэлігіях асабліва шанаваныя прадметы, якія нібыта належалі багам, прарокам, ці астанкі святых (мошчы). Р. часам прыпісваецца цудадзейная сіла, здольная вылечваць хваробы.
2) Прадмет, які беражліва захоўваецца як памяць пра мінулае. Напр., Р. ваен.-гіст. (баявыя сцягі, асабістая і калект. зброя, узнагароды, рэчы, дакументы, фотаздымкі і інш.) сведчаць пра ваенна-гіст. падзеі, славутых дзеячаў. Р. сямейныя (дакументы, прадметы, якія належаць сям’і, роду) перадаюцца ў спадчыну з пакалення ў пакаленне.